III FSK 1573/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-08
NSApodatkoweŚredniansa
doręczenieterminodwołanieOrdynacja podatkowaskarga kasacyjnadomownikzastępcze doręczenie

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą skuteczności doręczenia decyzji podatkowej zięciowi strony jako domownikowi, uznając doręczenie za prawidłowe.

Sprawa dotyczyła skuteczności doręczenia decyzji podatkowej zięciowi skarżącej jako dorosłemu domownikowi. Skarżąca kwestionowała terminowość wniesienia odwołania, twierdząc, że doręczenie nie było skuteczne, ponieważ zięć nie był domownikiem i nie został upoważniony do odbioru korespondencji. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając doręczenie za prawidłowe na podstawie art. 149 Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. O. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę skarżącej na postanowienie SKO w Przemyślu o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Istotą sporu była skuteczność doręczenia decyzji Wójta Gminy P. z 3 stycznia 2019 r. zięciowi skarżącej, D. L., jako dorosłemu domownikowi. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 148 i 149 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że doręczenie nie było skuteczne, ponieważ zięć nie był domownikiem, nie był upoważniony do odbioru korespondencji, a potwierdzenie odbioru było kwestionowane. NSA przypomniał, że skarga kasacyjna jest środkiem wysoce sformalizowanym i musi spełniać wymogi ustawowe. Analizując zarzuty, sąd wskazał, że art. 149 Ordynacji podatkowej dopuszcza doręczenie pisma dorosłemu domownikowi w przypadku nieobecności adresata, jeśli domownik podejmie się oddania pisma adresatowi. Sąd uznał, że doręczenie decyzji zięciowi skarżącej w dniu 13 lutego 2019 r. było skuteczne, ponieważ zięć odebrał przesyłkę i zobowiązał się do jej przekazania adresatce, co potwierdza dokument w aktach sprawy. Staranne analizy akt sprawy przez sąd pierwszej instancji potwierdziły prawidłowość doręczenia zastępczego. NSA podkreślił, że niedbalstwo domownika w przekazaniu pisma adresatowi jest traktowane tak samo jak niedbalstwo samego adresata. W związku z tym, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, doręczenie jest skuteczne, jeśli zięć jako dorosły domownik odebrał przesyłkę i zobowiązał się do jej przekazania adresatowi, nawet jeśli nie jest formalnym domownikiem w rozumieniu przepisów.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 149 Ordynacji podatkowej, doręczenie zastępcze jest dopuszczalne, gdy dorosły domownik podejmie się oddania pisma adresatowi. Skutek doręczenia następuje z chwilą odebrania pisma przez domownika, a niedbalstwo domownika w przekazaniu pisma adresatowi jest traktowane jako niedbalstwo samego adresata.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

o.p. art. 149

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Doręczenie pisma dorosłemu domownikowi w przypadku nieobecności adresata jest skuteczne, jeśli domownik podejmie się oddania pisma adresatowi. Skutek doręczenia następuje z chwilą odebrania pisma przez domownika.

Pomocnicze

o.p. art. 148

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 152 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 19

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 175 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie decyzji podatkowej zięciowi skarżącej jako dorosłemu domownikowi było skuteczne, mimo że nie był on formalnym domownikiem, ponieważ podjął się oddania pisma adresatowi.

Odrzucone argumenty

Doręczenie decyzji podatkowej zięciowi skarżącej było nieskuteczne z powodu braku jego statusu domownika i braku upoważnienia do odbioru korespondencji. Zarzuty naruszenia przepisów KPA przez sąd pierwszej instancji. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. z powodu braku uzasadnienia. Niewłaściwe uzasadnienie wyroku WSA (art. 141 § 4 p.p.s.a.).

Godne uwagi sformułowania

skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym doręczenie zastępcze może być dokonane, jeżeli domownik podejmie się oddania pisma adresatowi niedbalstwo domownika, który zobowiązał się do przekazania pisma adresatowi, nie powinno w sposób automatyczny zwalniać adresata z odpowiedzialności za skutki doręczenia

Skład orzekający

Jan Rudowski

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Borszowski

członek

Paweł Dąbek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności doręczenia zastępczego decyzji podatkowych dorosłemu domownikowi, nawet jeśli nie jest on formalnym domownikiem."

Ograniczenia: Stosowanie w przypadkach, gdy doręczenie następuje do rąk osoby, która nie jest formalnie domownikiem, ale podejmuje się przekazania pisma adresatowi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego w postępowaniu podatkowym – skuteczności doręczeń, co jest kluczowe dla prawników procesowych i podatkowych.

Czy doręczenie decyzji podatkowej zięciowi jest skuteczne? NSA wyjaśnia zasady doręczenia zastępczego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 1573/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Rudowski /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Borszowski
Paweł Dąbek
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Rz 360/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2019-07-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 149
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, , po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Rz 360/19 w sprawie ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 27 marca 2019 r. nr SKO 4140.37.2019 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 30 lipca 2019 r., I SA/Rz 360/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę E. O. (dalej: "skarżąca", "strona") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 27 marca 2019 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
2. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, istotą sporu w sprawie jest skuteczność doręczenia decyzji Wójta Gminy P. z 3 stycznia 2019 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019r. do rąk zięcia skarżącej – D.L. jako dorosłego domownika i w konsekwencji terminowość odwołania strony od tej decyzji (pełny tekst uzasadnienia orzeczenia dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: "CBOSA").
3. Od powyższego orzeczenia skarżąca wniosła skargę kasacyjną żądając jego uchylenia w całości i uwzględnienia skargi, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów prawa procesowego, mających wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia:
1) art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi oraz bezpodstawne jej pominięcie w części w jakiej zachodziły przesłanki do uchylenia postanowienia organu drugiej instancji, podczas gdy doszło do szeregu naruszeń prawa procesowego:
a) art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 148 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: "o.p.") poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że odwołanie skarżącej nie może zostać rozpoznane, gdyż zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, podczas gdy w aktach sprawy, do dnia złożenia skargi do WSA w Rzeszowie brak było dowodu na to, że doręczenie decyzji podatkowej nastąpiło w dniu 13 lutego 2019r. Organ II instancji nie powoływał się na dokument "potwierdzenie doręczenia" na etapie wydawania postanowienia, a jedynie wskazywał, iż w dniu 19 marca 2019r., zgłosił się do siedziby SKO w Przemyślu Pan T. S. (sołtys wsi O.), który złożył oświadczenie, iż decyzję podatkową nr [...] z dnia 3 stycznia 2019r., odebrał w dniu 13 lutego 2019r., Pan D. L. - zięć Pani E. O.;
b) art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 148 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że decyzja podatkowa na 2019 rok dla skarżącej została jej prawidłowo doręczona w dniu 13 lutego 2019r., gdyż została doręczona D. L., jako dorosłemu domownikowi, podczas gdy nie jest on domownikiem skarżącej (mieszka w sąsiedniej miejscowości), nie został upoważniony przez skarżącą do odbioru kierowanej do niej korespondencji, a ponadto nie pokwitował własnoręcznym podpisem odbioru tej decyzji sołtysowi w żaden sposób prawem przewidziany i brak jest adnotacji, że odbiorca przesyłki podjął się jej oddania adresatowi.
Według wiedzy skarżącej odebrał przesyłkę w dniu 14 lutego 2019r. Skarżąca kwestionuje prawdziwość podpisu, znajdującego się na dokumencie, na który wcześniej nie powoływał się żaden organ. Ponadto, Sąd zupełnie pominął okoliczność, iż doręczyciel w żaden sposób nie zbadał związku D. L. ze skarżącą i faktu upoważnienia go przez skarżącą do odbierania przesyłek;
c) art. 149 w zw. z art. 152 § 1 o.p., poprzez niewłaściwe zastosowania i błędne przyjęcie, iż doręczenie pisma D. L. - zięciowi skarżącej było skuteczne w dniu 13 lutego 2019r., podczas gdy w aktach sprawy brak jest potwierdzenia odebrania przez niego decyzji jego własnoręcznym podpisem. Wskazać należy, iż potwierdzenie odbioru na które wskazuje Sąd, nie znajdowało się w aktach sprawy w dacie wydawania przez SKO w Przemyślu postanowienia z dnia 27 marca 2019r., o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Co istotne, organ sam wskazywał, iż celem ustalenia prawidłowości doręczenia wzywał sołtysa do siedziby SKO w Przemyślu w dniu 19 marca 2019r., który w ustnych zapewnieniach podawał datę doręczenia decyzji 13 lutego 2019r., a organ wówczas nie powoływał się na jakiekolwiek pokwitowanie jej doręczenia;
d) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 19 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych poprzez naruszenie bezwzględnego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dochowania w tym względzie procedury;
e) art. 191 o.p. w zw. z art. 19 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych poprzez brak ustalenia przez organ podatkowy prawdy obiektywnej i brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak zebrania przez organ pełnego materiału dowodowego, przekroczenie przez organ granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie ich dowolnej i niekonsekwentnej oceny;
f) art. 121 § 1 o.p. w zw. z art. 124 o.p. poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów podatkowych, a także zasady wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi się kierują przy załatwianiu sprawy;
2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niedostatecznym uzasadnieniu zapadłego rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez ogólnikowe odniesienie się do zarzutów skarżącej, lakoniczne ich uzasadnienie, które nie daje ogólnego obrazu ustalonego stanu faktycznego w sprawie;
3) art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7 kpa i art. 77 § 1 k.p.a. oraz 8 k.p.a. poprzez nierozważenie całości materiału zebranego w sprawie i dokonanie nieprawidłowych ustaleń polegających na uznaniu, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, podczas gdy decyzja została wydana bez należytego dokonania oceny prawidłowości czynności faktycznych.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
4.1. Przed przystąpieniem do oceny podniesionych przez stronę zarzutów, wskazać należy, że skarga kasacyjna, mimo zawartego w niej wniosku o rozpoznanie na rozprawie, stosownie do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 23 listopada 2022 r. wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.), została skierowana na posiedzenie niejawne. Mając na uwadze charakter rozpoznawanej sprawy, który nie wymagał stawiennictwa stron do jej dokładniejszego wyjaśnienia, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zasadne było skorzystanie z art. 90 § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. i skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu jawnym z wyznaczeniem rozprawy. W konsekwencji poprzestał na przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w składzie trzech sędziów we wspomnianym terminie.
4.2. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych) chyba, że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Nie ujawniono także podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.).
4.3. Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej - mając w szczególności na uwadze sposób ich skonstruowania - Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Zatem, skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy wymienienie podstaw skargi kasacyjnej ale konieczne jest także uzasadnienie podniesionej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa.
Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje wyrok sądu pierwszej instancji w zakresie oznaczonym skargą kasacyjną i nie jest uprawniony ani do zmiany, ani do uzupełniania tego zakresu. Zatem nie ma kompetencji dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to bowiem powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Należy bowiem podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki (art. 175 § 1 p.p.s.a.), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymogi dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej. Odnosząc powyższe rozważania do sprawy należy podkreślić, że skarga kasacyjna nie spełnia wskazanych standardów.
4.4. Przypomnienie tych podstawowych zasad formułowania zarzutów skargi kasacyjnej konieczne było z uwagi na wskazane w niej zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego: art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. Przepisów tych nie stosował ani organ podatkowy (SKO w Przemyślu) ani sąd pierwszej instancji. Zaznaczenia wymaga, że co do zasady sąd pierwszej instancji orzeka i prowadzi postępowanie sądowe na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przede wszystkim jednak organy w postępowaniu podatkowym nie stosują przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz przepisy Ordynacji podatkowej, co ma odzwierciedlenie w przepisach art. 1 pkt 3 i art. 2 § 1 pkt 1 o.p. Stąd zarzuty powyższe należało uznać jako nieprawidłowo sformułowane, a tym samym niezasadne.
4.5. Z tych samych względów nieskuteczny jest zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. Wbrew ustawowemu obowiązkowi z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zarzut ten w żaden sposób nie został uzasadniony przez autora skargi kasacyjnej. Sprawia to, że w tym zakresie nie można dokonać merytorycznej kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
4.6. Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących istoty sprawy, którą stanowi skuteczność doręczenia decyzji zięciowi skarżącej jako dorosłemu domownikowi adresata tej decyzji należy wskazać, że stosownie do art. 149 zd. 1 o.p. w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju, pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, gdy podejmie się oddania pisma adresatowi. Jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki (czy to pracownikowi poczty, czy – tak jak w rozpoznawanej sprawie – sołtysowi wsi), oznacza to, że podjął się on doręczenia jej adresatowi. Odebranie przesyłki przez domownika adresata wywołuje skutek doręczenia w dacie przyjęcia przesyłki przez domownika adresata od doręczającego i złożenia pokwitowania odbioru, a nie w dacie przekazania przesyłki przez domownika adresatowi (por. wyroki NSA: z 6 lutego 2018 r., II FSK 293/16, z 23 lutego 2018 r., II FSK 430/16, publik. CBOSA).
Słusznie wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaakceptował ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu, że w rozpoznawanej sprawie doręczenie decyzji Wójta Gminy P. z 3 stycznia 2019 r., określającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019r., zostało dokonane w dniu 13 lutego 2019r. r. w miejscu zamieszkania skarżącej, pod jej nieobecność, zięciowi skarżącej, którego zastał pod wskazanym na decyzji adresem sołtys wsi i uznał za domownika skarżącej i który zobowiązał się przekazać jej odebraną decyzję.
4.6. W kontekście argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w odniesieniu do analizowanej kwestii wyjaśnić również należy, że określony w art. 149 o.p. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Przy tym, z przepisu tego nie wynika, że norma prawna w nim zawarta wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę wyraźnego oświadczenia, z którego treści wynikać miałaby zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego oddania go adresatowi. Dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby – tak jak w rozpoznawanej sprawie - na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi (por. wyroki NSA: z 14 marca 2007 r., II GSK 315/06; z 18 stycznia 2012 r., II OSK 2070/10; publik. CBOSA).
Należy również podkreślić doniosłą rolę domownika, która nie kończy się na odebraniu przesyłki od doręczyciela, bowiem ustawodawca wymaga od domownika podjęcia się oddania pisma adresatowi (podjęcia działań skutkujących oddaniem pisma adresatowi). Okoliczność, iż skutek doręczenia następuje w momencie pierwszej z wymienionych czynności, nie oznacza, że ustawodawca w ogóle nie jest zainteresowany podjęciem przez domownika drugiego działania. Przeciwnie, zakłada że pismo do adresata dotrze, co gwarantować mają dość sformalizowane elementy procedury doręczeniowe, w tym m. in. miejsce doręczenia (mieszkanie adresata) oraz osoba odbierająca pismo od doręczyciela (dorosły domownik). Jak już powiedziano, w tej sprawie korespondencję odebrał zięć strony. Istotnym ogniwem domniemania skuteczności doręczenia dokonanego do rąk dorosłego domownika jest towarzysząca domownikowi intencja przekazania pisma adresatowi. Jej normatywnym wyrazem jest zawarte w art. 149 o.p. zastrzeżenie, iż doręczenie zastępcze może być dokonane, jeżeli domownik podejmie się oddania pisma adresatowi. Wnoszący skargę kasacyjną nie wskazuje na żadne okoliczności świadczące o tym, że jego ojciec takiej intencji nie miał, a nadto że nie zawiadomił skarżącego o odebraniu wzmiankowanej korespondencji z powodu niezawinionych przez siebie okoliczności. W takiej sytuacji, gdy domownik nie odda pisma adresatowi niezwłocznie po ustaniu przyczyny jego nieobecności w mieszkaniu, zawsze zachodzi sytuacja "zawinienia" dorosłego domownika bez względu na powody nie oddania pisma adresatowi we wskazanym terminie. Niestaranność domownika, który zobowiązał się do przekazania pisma adresatowi, nie powinna w sposób automatyczny zwalniać adresata z odpowiedzialności za skutki doręczenia. Adresat będzie zmuszony ponieść konsekwencje zaniedbań domownika, bowiem niedbalstwo domownika jest traktowane tak samo, jak adresata przesyłki (por. wyrok NSA z 20 lutego 2009r., I OSK 480/08, publik. CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie doręczenia decyzji Wójta Gminy P. z 3 stycznia 2019 r. zięciowi skarżącej – D. L. (k. 3 akt organu pierwszej instancji). Na dokumencie tym widnieje własnoręczny podpis osoby odbierającej korespondencję – D. L. oraz oznaczenie, że podjął się on oddania pisma adresatowi. Formułując zarzuty w skardze kasacyjnej skarżąca wykazuje się w tym zakresie pewną niekonsekwencją, bowiem z jednej strony twierdzi, że zięć nie odbierał jej korespondencji, nie "pokwitował" tego faktu, ani nie zobowiązywał się do oddania kierowanej do skarżącej przesyłki, a z drugiej strony wskazuje, że "według wiedzy skarżącej odebrał przesyłkę w dniu 14 lutego 2019r." Jak prawidłowo skontrolował działanie organu podatkowego sąd pierwszej instancji, analiza akt sprawy wskazuje, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącej 13 lutego 2019 r., w trybie doręczenia zastępczego. Korespondencji nie wydano jej osobiście, lecz obecnemu w domu zięciowi D. L., co wypełniało przesłanki z art. 149 o.p.
Ponadto, wyjaśnienia, jakie złożył sołtys do akt sprawy (k. 17 akt organu odwoławczego) stanowiły jedynie dodatkowe (a nie jedyne, jak twierdzi strona) potwierdzenie powyższych ustaleń. W oświadczeniu tym sołtys potwierdził, że "decyzję podatkową Pani O. odebrał i podpisał zięć, z datą która znajduje się na potwierdzeniu" Z tych względów zarzuty naruszenia art. 148, art. 149 i art. 152 § 1 o.p. a także art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w związku z art. 19 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych są bezzasadne.
4.7. Z uwagi na powyższe ustalenia, bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się 13 lutego 2019 r. i zakończył 27 lutego 2019 r., jak prawidłowo przyjął organ odwoławczy. Odwołanie nadano za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 28 lutego 2019 r., a zatem po upływie przepisanego terminu 14 dni, liczonego od dnia 13 lutego 2019 r. W konsekwencji, zasadnie sąd pierwszej instancji potwierdził prawidłowość podjętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu rozstrzygnięcia.
Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 o.p. jest więc nieskuteczny.
4.8. Z tych samych względów niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wzorcowi formalnemu nakreślonemu w art. 141 § 4 p.p.s.a., pozwalając na odtworzenie toku myślowego sądu oraz kontrolę instancyjną orzeczenia. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można uznać za usprawiedliwiony w sytuacji, kiedy skarżący wykaże, że sąd nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści tego przepisu, zastosowania przez organy przepisów prawa. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 6 marca 2013 r., II GSK 2243/11; z 20 marca 2013 r., II FSK 2230/13; z 17 kwietnia 2013 r., I GSK 95/12; publik. CBOSA). Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w motywach uzasadnienia zaskarżonego wyroku sąd pierwszej instancji w sposób należyty wyjaśnił własne stanowisko w kwestii terminowości odwołania strony.
4.9. Mając na uwadze brak usprawiedliwionych podstaw podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Paweł Dąbek Jan Rudowski Paweł Borszowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI