III FSK 1572/23

III FSK 1572/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Sokołowska
Bogusław Woźniak /sprawozdawca/
Krzysztof Winiarski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Po 361/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-07-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 § 2 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska, Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Witan, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej V. sp. z o.o. z siedzibą w P. (obecnie: V. sp. z o.o. z siedzibą w W.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Po 361/23 w sprawie ze skargi V. sp. z o.o. z siedzibą w P. (obecnie: V. sp. z o.o. z siedzibą w W.) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 2 marca 2023 r., nr 3001-IEW1.720.7.2023 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od V. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 6 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Po 361/23, oddalił skargę V. sp. z o. o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 2 marca 2023 r., nr 3001-IEW1.720.7.2023 w przedmiocie oddalania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.".
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła V. sp. z o. o. w P. (Spółka) zaskarżając ten wyrok w całości. Spółka - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi podczas, gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu następujących przepisów:
1) art. 7 i 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a. ") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, ze zm.; dalej "u.p.e.a.") oraz w zw. z art. 62 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651, ze zm.; dalej jako: "o.p.") poprzez naruszenie przez organ administracji publicznej obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej co doprowadziło do błędnego uznania że zarzut wniesiony przez skarżącego kasacyjnie na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. b) u.p.e.a. jest niezasadny;
2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia Urzędu Skarbowego P.;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez wadliwe uzasadnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skarżonego orzeczenia.
W związku z powyższym Spółka wniosła:
- na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. – o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania:
- rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie - stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a.;
- zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej według norm prawem przepisanych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.
Przedmiotem oceny w ramach niniejszego postępowania sądowoadminisatrcyjnego jest postanowienie wydane w przedmiocie zgłoszonego przez Spółkę zarzutu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Spółka wniosła zarzut, którego podstawę stanowił przepis art. 33 § 2 pkt 2 lit. b) u.p.e.a. tj. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1. Zarzut ten może być wniesiony w sytuacji, gdy obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego nie jest adekwatny do obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie stanowi wprost, że zarzut ten może być formułowany jedynie w odniesieniu do sytuacji, w której objęta tytułem wykonawczym kwota jest wyższa niż kwota określona w dokumencie, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a. – przepis stanowi o niezgodności z treścią obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1.
W tym kontekście nie jest trafna konstatacja Sądu I instancji, który przyjął, że "nie można kwestionować zarzutem z art. 33 § 2 pkt 2 lit. b) u.p.e.a. objęcia tytułem wykonawczym kwoty niższej niż wskazana w upomnieniu". Wynikająca z art. 8 k.p.a. zasada zaufania do władzy publicznej, konstytuuje uprawnienie strony postępowania do żądania od organu prowadzącego postępowanie wyjaśnienia wszelkich zaistniałych na gruncie rozpoznawanej sprawy wątpliwości, zwłaszcza jeżeli to żądanie znajduje jednoznaczną podstawę w przepisie prawa pozytywnego. Zatem skarżący miał prawo zgłosić zarzut i uzyskać w tym zakresie wyczerpujące stanowisko organów administracji publicznej. Kwestią odrębną jest, czy sposób załatwienia sprawy będzie zgodny z intencją strony.
Trzeba tutaj uwzględnić, że określenie obowiązku w kwocie niższej niż wskazana w dokumencie, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a. może wynikać z różnych przyczyn, a to dokonanych przez stronę wpłat na poczet tego obowiązku, dokonanych przez organ podatkowy zaliczeń wpłat lub z innych przyczyn. Potwierdza to interes prawny strony w zgłoszeniu omawianego zarzutu niezależnie od tego czy zaistniała niezgodność konkretyzuje się przez wskazanie kwoty wyższej lub niższej niż kwota wynikająca z art. 3 § 1a u.p.e.a.
Przepis art. 6 § 1 u.p.e.a. stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Zatem wykluczyć należy sytuację, w której wierzyciel zupełnie swobodnie i uznaniowo decyduje o zaniechaniu dochodzenia wymagalnego obowiązku lub jego części.
Przedstawione wyżej uwagi pozostają jednak bez wpływu na legalność zaskarżonego wyroku, albowiem Sąd I instancji zasadnie skargę oddalił.
Z przedstawionego i przyjętego jako prawidłowy przez Sąd I instancji stanu faktycznego wynika, dlaczego w tytule wykonawczym określano obowiązek niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1. Spółka pierwotną deklarację VAT-7K za III kwartał 2021 r. złożyła 25 października 2021 r. na kwotę 82 844 zł. Na poczet tej zaległości Naczelnik zaliczył wpłatę z 9 września 2021 r. w kwocie 30,70 zł (pozostałą z wpłaty zaliczonej na poczet należności za I kwartał 2021 r.) oraz wpłatę z 6 grudnia 2021 r. na należność główną 82 813,30 zł i na odsetki 762,34 zł (pozostałą z wpłaty dokonanej łącznie również na IV kwartał). W tej sytuacji cała należność została uregulowana. Następnie, w dniu 2 czerwca 2022 r. Spółka złożyła korektę deklaracji VAT-7K za III kwartał 2021 r. na kwotę 183 367 zł, zatem do zapłaty pozostała różnica w kwocie 100 523 zł i na jej poczet zaliczył wpłatę z 13 maja 2022 r. na należność główną 22 618 zł (pozostałą z wpłaty zaliczonej na I kwartał 2022 r.). Do uregulowania pozostała kwota zaległości w wysokości 77 905 zł i na tę kwotę w dniu 14 czerwca 2022 r. Naczelnik wystawił upomnienie, w którym wskazał również odsetki w kwocie 4 851 zł i koszty upomnienia w wysokości 16 zł, doręczając to upomnienie skarżącej 17 czerwca 2022 r. Wpłata nie została dokonana. W wyniku analizy dokonanych płatności wierzyciel ustalił, że skarżąca 11 października 2021 r. uregulowała podwójnie zaliczkę na za wrzesień 2021 r. i nadwyżkę w kwocie 19 126 zł zaliczył na pokrycie części zobowiązania w podatku VAT za III kwartał 2022 r., zatem do uregulowania pozostała kwota 58 779 zł i tę zaległość wierzyciel objął tytułem wykonawczym wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. W wyniku zajęcia w dniu 15 lipca 2022 r. wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej organ egzekucyjny uzyskał kwotę 69 624 zł, którą zaliczył na poczet zaległości podatkowej (58.779 zł należność główna, 4 420,51 zł odsetki, 16 zł koszty upomnienia) oraz kwotę 6 408,49 zł na koszty egzekucyjne, zatem na dzień 9 grudnia 2022 r. zobowiązanie zostało w całości uregulowane.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 2 lit. b) u.p.e.a. mógłby spowodować skutek w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego tylko w takiej sytuacji, gdyby niezgodność była tego rodzaju, że w tytule wykonawczym oznaczono obowiązek nominalnie większy niż wynika z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 2 u.p.e.a. względnie, określony w tytule wykonawczym obowiązek byłby większy aniżeli wynika to z rzeczywistego stanu rzeczy, np. nie uwzględniono wpłat dokonanych przed wystawieniem tytułu wykonawczego.
Dokonując oceny zarzutów skargi kasacyjnej należy dostrzec, że strona w istocie wskazuje nie tyle na określenie obowiązku podlegającego egzekucji niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, ale sposób rozliczenia przez organ podatkowy dokonanych wpłat na co wskazuje powołany w zarzucie 1.1. jako naruszony przepis art. 62 § 1 i § 4 o.p. i adekwatna w tym obszarze argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Trzeba zatem wyjaśnić, że zaliczenie wpłat dokonanych przez podatnika stanowi odrębną sprawę, w zakresie której skarżącemu przysługują stosowne środki zaskarżenia, ostatecznie skarga do sądu administracyjnego. Przysługują także stosowne środki prawne gdy organ pozostaje w bezczynności, lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę.
W realiach rozpoznawalnej sprawy ocena przez Sąd I instancji zarzutów dotyczących rozliczenia dokonanych przez podatnika wpłat stanowiłaby naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. albowiem granice niniejszej sprawy wyznacza rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie wniesionego zarzutu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Niewątpliwie poza granicami tej sprawy pozostaje kwestia rozliczenia dokonanych przez skarżącego wpłat na poczet ciążących na nim zobowiązań podatkowych.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza zatem, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 7 i 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 62 § 1 i § 4 o.p. Sąd I instancji prawidłowo zaaprobował ocenę organów, że zarzut wniesiony na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. b) u.p.e.a. jest niezasadny. Kwota zobowiązania określona w tytule wykonawczym zgodna jest bowiem z aktualną na dzień wystawienia tytułu wykonawczego wielkością niewykonanego przez Spółkę zobowiązania.
Przedstawione wyżej ustalenia prowadzą do stwierdzenia, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. Skoro bowiem organ egzekucyjny zasadnie oddalił wniesiony zarzut, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie miał podstaw aby zaskarżone w tym zakresie postanowienie uchylić.
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie ustawowo określone elementy, w tym także wyjaśnia jaki stan faktyczny Sąd przyjął za podstawę orzekania i dlaczego. Należy zauważyć, że uzasadnienie tego zarzutu skargi kasacyjnej sprowadza się do stwierdzenia, że "stan faktyczny sprawy nie został w pełni wyjaśniony." Rzecz w tym, że obowiązkiem sądu I instancji w świetle art. 141 § 4 p.p.s.a. jest wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i takie wyjaśnienie Sąd I instancji pomieścił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.
Anna Sokołowska Krzysztof Winiarski Bogusław Woźniak