III FSK 1558/22

III FSK 1558/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirella Łent /sprawozdawca/
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący/
Stanisław Bogucki
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Osoby niepełnosprawne
Sygn. powiązane
I SA/Go 311/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2022-10-20
III FSK 1559/22 - Wyrok NSA z 2024-10-29
I SA/Łd 194/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-09-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 185 § 1, art. 203 pkt 1, art. 176 § 2, art. 174 pkt 1 i pkt 2, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 1172
art. 33 ust. 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp.j. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt I SA/Go 311/22 w sprawie ze skargi P. sp.j. z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 23 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. sp.j. z siedzibą w Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 października 2022 r. sygn. akt I SA/Go 311/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę P. spółki jawnej z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 23 czerwca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. z 15 kwietnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.
WSA uznał, że aby dany wydatek mógł zostać sfinansowany w ramach § 2 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 1 pkt 3 lit. c rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1023 ze zm.), musi odpowiadać potrzebom osób niepełnosprawnych i przyczyniać się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Spółka nie wykazała jakiegokolwiek związku przyczynowego między zakupem a przystosowaniem pomieszczeń hotelu do potrzeb wynikających z niepełnosprawności pracujących w nim i mającym podjąć pracę osób niepełnosprawnych. W świetle powyższego w ocenie WSA nie zasługują na uwzględnienie zarzuty stawiane w skardze dotyczące naruszenia art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia ZFRON. Nie mógł zostać również uwzględniony zarzut naruszenia § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ZFRON, bowiem wskazany przepis nie stanowił podstawy normatywnej zaskarżonego postanowienia. Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik strony skarżącej na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W oparciu o art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W oparciu o art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
1. art. 151 p.p.s.a. przez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organów i oddalenie skargi, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.,
II. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
1. art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia ZFRON przez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że utworzenie stanowiska pracy dla osoby niepełnosprawnej nie stanowi rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji,
2. art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji w związku z § 2 ust. 1 pkt 3 lit. c rozporządzenia ZFRON poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że wydatki na utworzenie bazy wypoczynkowej dla osób niepełnosprawnych nie mogą dotyczyć infrastruktury już istniejącej i dostępnej dla innych osób, co zawęża interpretację powołanego przepisu w sposób niezgodny z jego treścią,
3. art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji w związku z § 4a rozporządzenia ZFRON przez niewłaściwe jego zastosowania i uznanie, iż częściowe sfinansowanie wydatków ze środków ZFRON nie spełnia kryterium oszczędności i racjonalności,
4. art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia ZFRON przez jego błędne zastosowanie polegające na uwzględnieniu kryteriów określonych w powołanym przepisie dla wydatków dokonywanych w ramach indywidualnych programów rehabilitacji w odniesieniu do wydatków dokonywanych na podstawie innych przepisów prawnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
Ramy sporu zakreślono do błędnego zastosowania art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573), zgodnie z którym środki funduszu rehabilitacji są przeznaczane na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowywane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. W przypadku niezgodnego z ust. 4 przeznaczenia środków funduszu rehabilitacji, zastosowanie znajdzie art. 33 ust. 4a ustawy. Stosownie do przywołanego w skardze kasacyjnej § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 3 lit. c rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1023 ze zm.) środki funduszu rehabilitacji przeznacza się na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na: zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń, tworzenie, modernizację, remont, rozbudowę i utrzymanie bazy: wypoczynkowej. W sprawie należy podkreślić, że zakres wydatków ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, został sprowadzony przez ustawodawcę do takich działań jak, wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, a tworzenie, modernizacja, remont, rozbudowa i utrzymanie nie dotyczy jakiejkolwiek bazy wypoczynkowej, ale bazy realizującej cele rehabilitacji.
Ocena zasadności zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stanowi konsekwencję oceny naruszenia przywołanych wyżej przepisów prawa materialnego, gdyż oba to tzw. przepisy wynikowe. Oznacza to, że warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa przez organ administracji publicznej oraz podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Naruszenie tego rodzaju przepisu prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej.
Przesłanka uznania danego wydatku, za spełniający wymagania zawarte w przywołanych przepisach prawa jest dopełnieniem ogólnego celu jakim jest rehabilitacja, nakierowana na osiągnięcie najwyższego poziomu funkcjonowania, jakości życia, integracji społecznej osób niepełnosprawnych, a rehabilitacja zawodowa nakierowana na ułatwienie osobom niepełnosprawnym uzyskania oraz utrzymania odpowiedniego zatrudnienia oraz awansu zawodowego i każdorazowo wymaga oceny konkretnych wydatków w kontekście, w jakim mają one zrealizować wskazane w ustawie cele. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 czerwca 2023 r., III FSK 649/22, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, rehabilitacja osób niepełnosprawnych oznacza zespół działań, w szczególności organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym uczestnictwie tych osób, możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej. Z definicji tej wynika, że określony w niej zespół działań ma służyć osiągnięciu przez osoby niepełnosprawne możliwie najwyższego poziomu funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej. Przyjmuje się, że jednym z czynników, który ma wpływ na funkcjonowanie osoby niepełnosprawnej, według tych kryteriów, jest praca zarobkowa. Ażeby osoba niepełnosprawna mogła ją świadczyć, niejednokrotnie konieczne jest przystosowanie miejsca jej pełnienia lub dobór odpowiednich narzędzi. Wynika to nie tylko z doświadczenia życiowego, ale przede wszystkim z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, które stanowią o rehabilitacji zawodowej. Zgodnie z ust. 1 przywołanego przepisu, rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego przez umożliwienie jej korzystania z poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego i pośrednictwa pracy. W przepisie tym mowa jest m.in. o ułatwieniu osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia. Do realizacji tego celu niezbędny jest w szczególności dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie, a także określenie środków technicznych umożliwiających lub ułatwiających wykonywanie pracy, o czym stanowi ust. 2 pkt 4 i 5 art. 8.
W zaskarżonym wyroku WSA dokonał takiej oceny opierając się na niepodważonym stanie faktycznym sprawy. Sąd prawidłowo uznał, że wydatkowanie środków z funduszu rehabilitacji na rozbudowę strefy relaksu obejmującej budowę basenu, dwóch gabinetów masażu, sauny suchej i mokrej, szatni damskiej i męskiej, trzech toalet, tarasu oraz budynku strefy relaksu, tj. na zakupienie przez spółkę materiałów budowlanych, nie spełnia wymogów dla przyznania pomocy. Trudno uznać za błędne stanowisko, że zakup wynikający z przedłożonych faktur, był przeznaczony na utworzenie dwóch nowych stanowisk pracy dla osób z niepełnosprawnością, nawet jeśli one miały być zatrudnione w strefie. To, że osoby niepełnosprawne pracowałyby tam nie oznacza jeszcze, że zakup materiałów był przeznaczony na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych. Mając na względzie cel (rozbudowa strefy relaksu hotelu), zakup ten nijak miał się do utworzenia bazy wypoczynkowej dla pracowników niepełnosprawnych, nawet jeśli osoby tam pracujące miałyby możliwość bezpłatnego korzystania. Nawet jeśli, jak stwierdza skarżący, w sprawie nie chodzi o konieczność utworzenia bazy rehabilitacyjnej dla niepełnosprawnych pracowników (§ 2 ust. 1 pkt 12 lit. e rozporządzenia), to biorąc pod uwagę cel nałożony ustawą o rehabilitacji, wydatki te organ, a za nim WSA ocenili prawidłowo. Rozbudowa strefy relaksu hotelu nie miała na celu ułatwienia osobom niepełnosprawnym uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego, czy umożliwienia im uczestnictwa w życiu społecznym, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd. Skarżący nie ma racji wskazując, że sam fakt umożliwienia osobie niepełnosprawnej pracy (utworzenie stanowisk pracy) jest wystarczającym dla uznania wydatku ze środków funduszu rehabilitacji, gdyż wymagałoby to innego zapisu prawnego. Wskazywane wydatki, aby mogły uzasadniać pomoc musiałyby być przeznaczone czy to na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy) czy tworzenie, modernizację, remont, rozbudowę i utrzymanie bazy wypoczynkowej (§ 2 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy), mieszczące się w pojmowaniu finansowania rehabilitacji. WSA słusznie uznał, że przedstawione wydatki nie wypełniły tych wymogów.
Mając na względzie powyższe oraz art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) i zasądził od P.l sp.j. z siedzibą w Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 360 (75% z 480 zł) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Mirella Łent Sławomir Presnarowicz Stanisław Bogucki