III FSK 1548/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO w sprawie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 2005-2006, uznając, że termin przedawnienia prawa do zwrotu rozpoczął bieg od ostatniej decyzji SKO z 2016 r., a nie z 2011 r.
Sprawa dotyczyła zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2005-2006. Spółka domagała się zwrotu, jednak organy podatkowe i sąd pierwszej instancji odmówiły, uznając, że minął termin przedawnienia. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, uznając, że termin przedawnienia rozpoczął bieg od decyzji SKO z 2016 r., a nie z 2011 r., co oznacza, że spółka ma prawo do zwrotu nadpłaty.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła wniosku spółki P. [...] S.A. o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2005 i 2006. Organy podatkowe, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznały, że prawo do zwrotu nadpłaty wygasło z powodu upływu terminu przedawnienia. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie momentu rozpoczęcia biegu 5-letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej (o.p.). Spółka argumentowała, że zastosowanie powinien mieć przepis art. 77 § 1 pkt 3 o.p. w brzmieniu obowiązującym od 2016 r., który reguluje zwrot nadpłaty w terminie 30 dni od wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji, jeśli nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji. Organy i sąd niższej instancji opierały się na art. 77 § 1 pkt 1 lit. b o.p. w brzmieniu obowiązującym do 2015 r., wskazując jako moment początkowy bieg terminu przedawnienia decyzję SKO z 31 stycznia 2011 r. uchylającą decyzje organu pierwszej instancji z 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał rację spółce kasacyjnej. Sąd uznał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji z dnia 1 stycznia 2016 r., ponieważ ostatnia decyzja SKO umarzająca postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego została wydana 29 marca 2016 r. Sąd podkreślił, że decyzje z 2011 r. nie zakończyły postępowania, a późniejsze decyzje organu pierwszej instancji dezaktualizowały istnienie nadpłaty. W związku z tym, bieg 5-letniego terminu przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty rozpoczął się od daty ostatniej decyzji SKO z 2016 r. NSA stwierdził również naruszenie przepisów postępowania, w tym zasad prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję SKO, zasądzając od SKO na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
5-letni termin przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty rozpoczął bieg od daty wydania ostatniej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego umarzającej postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, która miała miejsce w 2016 r.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r., ponieważ ostatnia decyzja SKO umarzająca postępowanie została wydana w marcu 2016 r. Decyzje z 2011 r. nie zakończyły postępowania, a późniejsze decyzje organu pierwszej instancji dezaktualizowały istnienie nadpłaty. Dlatego bieg terminu przedawnienia należy liczyć od 2016 r.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
o.p. art. 77 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji - jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji. Przepis w brzmieniu obowiązującym od 2016 r.
o.p. art. 80 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu.
Pomocnicze
o.p. art. 77 § § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis w brzmieniu obowiązującym do 2015 r., zgodnie z którym nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Sąd uznał, że nie miał zastosowania w tej sprawie.
o.p. art. 72 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Definicja nadpłaty.
o.p. art. 125 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada szybkości i wnikliwości postępowania.
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania NSA.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Ustawa z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 71 lit. b tiret
Nowelizacja Ordynacji podatkowej, uchylenie art. 78 § 3 pkt 2 o.p. i nadanie nowego brzmienia art. 78 § 3 pkt 1 o.p. oraz art. 77 § 1 pkt 1 i 3 o.p.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 77 § 1 pkt 3 o.p. w brzmieniu obowiązującym od 2016 r. do określenia momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty. Bieg terminu przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty rozpoczął się od ostatniej decyzji SKO z 2016 r., a nie od decyzji z 2011 r.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów podatkowych i WSA, że zastosowanie miał art. 77 § 1 pkt 1 lit. b o.p. w brzmieniu obowiązującym do 2015 r., a termin przedawnienia rozpoczął bieg od decyzji SKO z 2011 r.
Godne uwagi sformułowania
Sama istota nadpłaty sprowadza się do tego, że podatnik płaci wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek podatkowy), albo płaci za dużo (kwota podatku zapłaconego przewyższa kwotę należną). W sytuacji gdy ustawodawca dokonując zmiany przepisów o charakterze materialnoprawnym nie zamieszcza przepisów przejściowych, zastosowanie znajdą przepisy w brzmieniu obowiązującym w czasie, w którym powstały zdarzenia kształtujące określone stosunki prawne. Okoliczność, że postępowanie podatkowe trwało kilka lat nie ma wpływu na termin do złożenia wniosku z art. 80 o.p. Sposób prowadzenia przez Wójta postępowania [...] jak również odmowa zwrotu nadpłaty [...] stoją w sprzeczności z zasadami postępowania podatkowego, o których mowa w art. 121 § 1 o.p. i art. 125 § 1 i § 2 o.p.
Skład orzekający
Anna Dalkowska
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Presnarowicz
członek
Anna Juszczyk-Wiśniewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących biegu terminu przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty, zwłaszcza w kontekście wielokrotnych zmian decyzji i długotrwałych postępowań podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z podatkiem od nieruchomości i nowelizacjami Ordynacji podatkowej. Może wymagać analizy w kontekście konkretnych stanów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu przedawnienia roszczeń podatkowych i pokazuje, jak złożone mogą być interpretacje przepisów w przypadku długotrwałych postępowań. Jest to istotne dla wielu podatników i praktyków prawa podatkowego.
“Długie postępowanie podatkowe i pułapka przedawnienia: NSA wyjaśnia, kiedy można odzyskać nadpłatę.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1548/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-06-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Dalkowska /przewodniczący sprawozdawca/ Anna Juszczyk-Wiśniewska Sławomir Presnarowicz Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Sz 303/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-09-14 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 77 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, Protokolant Ewa Gmurczyk, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 303/22 w sprawie ze skargi P. [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 23 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2005-2006 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 23 marca 2022 r. nr [...] w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz P. [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 1690 (słownie: tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Wyrokiem z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 303/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę w sprawie ze skargi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 23 marca 2022 r. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2005 i 2006. 1.2. Decyzją z dnia 23 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie (dalej: "SKO") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 19 października 2021 r., którą odmówiono spółce zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2005 i 2006. Decyzja SKO została podjęta na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 79, art. 80 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: "o.p.") oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Wójt odmówił spółce zwrotu nadpłaty, uzasadniając, że podatek od nieruchomości został wyegzekwowany od spółki w dniu 24 listopada 2010 r. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w związku z decyzjami z dnia 5 lutego 2008 r., które zostały uchylone przez SKO decyzjami z dnia 31 stycznia 2011 r. Prawo do zwrotu podatku powstało zatem w związku z decyzjami SKO z dnia 31 stycznia 2011 r. i wygasło w terminie przewidzianym w art. 80 § 1 o.p. Spółka wniosła skargę na decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W zaistniałym sporze Sąd pierwszej instancji przyznał rację organowi. W przedmiotowej sprawie, w następstwie wydania decyzji SKO z 31 stycznia 2011 r., podatek wyegzekwowany 24 listopada 2010 r. w wysokości wynikającej z uchylonych decyzji wójta z dnia 5 lutego 2008 r. stał się nadpłatą, która podlegała ocenie zgodnie z obowiązującym w 2011 r. art. 77 o.p. Wobec tego, że nowe decyzje organu pierwszej instancji w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 i 2006 r. zostały wydane 16 maja 2011 r., tj. po upływie trzech miesięcy od uchylenia decyzji określających z dnia 5 lutego 2008 r., na podstawie art. 77 § 1 pkt 1 lit.b o.p. nadpłacony podatek od nieruchomości za 2005 i 2006 r. podlegał zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji określających ten podatek, a więc do 2 lutego 2011 r. (30 dni od 31 stycznia 2011 r.). Zdaniem Sądu, prawidłowo zatem organ podatkowy odmówił zwrotu przedmiotowej nadpłaty. Podkreślono, że po upływie terminu wygasa tylko prawo podatnika do zwrotu nadpłaty. Sama nadpłata istnieje nadal i nie ma ustawowego zakazu jej zwrotu przez organ podatkowy. Jednakże decyzja w tym zakresie leży po stronie organu podatkowego (jak wynikało z akt strony prowadziły negocjacje tym zakresie). Okoliczność, że postępowanie podatkowe trwało kilka lat nie ma wpływu na termin do złożenia wniosku z art. 80 o.p. Skargę oddalono. 1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzających go decyzji SKO oraz decyzji wójta. Zarzucono naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a); 1. naruszenie art. 77 § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (polegające na odmowie jego zastosowania) i niewłaściwe zastosowanie art. 77 § 1 pkt 1 lit. b o.p. w brzmieniu obowiązującym do 2015 r. podczas gdy zastosowanie powinien mieć przepis art. 77 § 1 pkt 3 o.p. w brzmieniu od 2016 r. i w dalszej konsekwencji, w związku z art. 80 § 1 o.p., przyjęcie, że w sprawie upłynął termin przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty; 2. naruszenie art. 77 § 1 pkt 1 lit b o.p. w brzmieniu obowiązującym do 2015 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wydanie decyzji organu drugiej instancji o uchyleniu decyzji pierwszej instancji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, pomimo kontynuacji procesowej sprawy w zakresie wysokości zobowiązania podatkowego, stanowi okoliczność, od której należy liczyć termin przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty w związku z art. 80 § 1 o.p. i w konsekwencji błędne przyjęcie, że w sprawie upłynął termin przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty; Naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy decyzja SKO powinna zostać uchylona jako wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy decyzja SKO powinna zostać uchylona jako wydana z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 125 § 1 i § 2 oraz art. 121 § 1 o.p. poprzez przyjęcie takiej interpretacji przepisów wymienionych w zarzucie pierwszym, która legalizuje działania organu pierwszej instancji polegające na przedłużaniu postępowania i wzywaniu spółki do przedstawienia dokumentów, w których posiadaniu był już organ pierwszej instancji, a w konsekwencji legalizację prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych. 2.2. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna miała usprawiedliwione podstawy. 3.2. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. 3.3. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 3.4. Problem prawny występujący w niniejszej sprawie wymaga określenia momentu, od którego rozpoczyna się bieg 5-letniego okresu, w którym to podatnik może ubiegać się o zwrot nadpłaty podatku. Sama istota nadpłaty sprowadza się do tego, że podatnik płaci wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek podatkowy), albo płaci za dużo (kwota podatku zapłaconego przewyższa kwotę należną). Jednakże w pierwszej kolejności należy prześledzić zaistniały stan faktyczny. W przedmiotowej sprawie, postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2005 r. Wójt wszczął postępowanie z urzędu w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2005, a następnie, postanowieniem z dnia 31 stycznia 2007 r. z urzędu wszczęto postępowanie w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2006. Decyzjami z dnia 5 lutego 2008 r. określono spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2005 w kwocie 161.933 zł, zaś za rok 2006 w kwocie 167.427 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzjami z dnia 30 maja 2008 r., w całości uchyliło decyzje organu pierwszej instancji z 5 lutego 2008 r. i umorzyło postępowanie w sprawie, uznając, że podatnikiem podatku od nieruchomości we wskazanym zakresie nie jest skarżąca spółka, lecz inny podmiot – P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. W odrębnym postępowaniu Wójt wydał decyzje z dnia 29 grudnia 2008 r. wobec P. określające wymiar podatku od nieruchomości za 2005-2006 r., jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości uchyliło owe decyzje, uznając, że podatnikiem podatku od nieruchomości we wskazanym zakresie jest jednak spółka skarżąca. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2009 r. Wójt ponownie wszczął postępowanie z urzędu w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2005 i 2006., a następnie decyzjami z dnia 15 września 2009 r. określił spółce wysokość obowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2005 w wysokości 185.822,80 zł, a za rok 2006 w kwocie 191.375 zł. W postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzjami z dnia 8 grudnia 2009 r., w całości uchyliło decyzje organu pierwszej instancji z dnia 15 września 2009 r., a postępowanie w sprawie umorzono, z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym opisanych powyżej ostatecznych decyzji Kolegium z dnia 30 maja 2008 r. Następnie decyzjami z dnia 26 lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji własnych z dnia 30 maja 2008 r. Wraz z dniem 15 października 2010 r. Wójt wystawił wobec spółki tytuły wykonawcze w celu przymusowego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 5 lutego 2008 r. W dniu 24 listopada 2010 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. przekazał wierzycielowi 318.720,40 zł tytułem zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2005 i 2006, 181.456,03 zł tytułem odsetek za zwłokę od tych zaległości, 8,80 zł tytułem kosztów upomnienia, oraz samodzielnie pobrał 29.954 zł tytułem kosztów egzekucyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze 31 stycznia 2011 r. wydało decyzje w których w całości uchyliło decyzje organu pierwszej instancji z dnia 5 lutego 2008 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wójt następnie, decyzjami z dnia 16 maja 2011 r., określił spółce wysokość obowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2005 w wysokości w kwocie 186.614,80 zł i za rok 2006 w kwocie 192.191 zł. Decyzje z dnia 25 stycznia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie w całości uchyliło decyzje organu pierwszej instancji z dnia 16 maja 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzjami z dnia 21 sierpnia 2015 r. Wójt określił spółce wysokość obowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2005 w kwocie 187.760 zł, a za rok 2006 w kwocie 193.369 zł, oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku (strona w dniu 27 grudnia 2014 r. złożyła wnioski o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za wskazane okresy). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia 29 marca 2016 r. w całości uchyliło decyzje organu pierwszej instancji z dnia 21 sierpnia 2015 r. i umorzyło postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku, wskazując na to, że z dniem 19 listopada 2015 r. upłynął termin przedawnienia obu zobowiązań podatkowych (przerwanie biegu 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za lata 2005 i 2006 nastąpiło w dniu 18 listopada 2010 r. na skutek zdarzenia, o którym mowa w art. 70 § 4 o.p., a z dniem 19 listopada 2010 r. ów 5-letni termin zaczął biec na nowo i upłynął w roku 2015 r.), oraz że organ pierwszej instancji nie mógł orzekać merytorycznie odnośnie wniosków o stwierdzenie nadpłaty, albowiem – stosownie do art. 79 § 1 o.p. – wnioski te nie spowodowały wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, gdyż zostały złożone w toku postępowań podatkowych w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. i 2006 r., wszczętych odpowiednio postanowieniem z 15 kwietnia 2005 r. oraz postanowieniem z 31 stycznia 2007 r. Pismem z dnia 31 stycznia 2021 r., spółka wystąpiła do Wójta o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2005 i 2006. Wójt postanowienie z dnia 2 kwietnia 2021 r. wszczął postępowanie w przedmiocie zwrotu spółce nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2005 i 2006. A następnie Wójt odmówił spółce zwrotu nadpłaty wydając decyzję z dnia 19 października 2021 r. Decyzją z dnia 23 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako prawidłową. 3.5. Zgodzić się należy z argumentacją skargi kasacyjnej, że skarżąca miała prawo do nadpłaty (art. 72 §1 pkt 1 o.p.) z tytułu zobowiązania podatkowego za 2005 r. i 2006 r. w podatku od nieruchomości. W pierwszej jednak kolejności należy ustalić moment powstania nadpłaty, bowiem ta okoliczność decyduje, które przepisy prawa mają w sprawie zastosowanie. Należy stwierdzić, że przepisy regulujące zwrot nadpłaty mają charakter materialnoprawny, podobnie jak i przepisy określające moment powstania, warunki oraz termin końcowy okresu przysługującego oprocentowania nadpłaty. W sytuacji gdy ustawodawca dokonując zmiany przepisów o charakterze materialnoprawnym nie zamieszcza przepisów przejściowych, zastosowanie znajdą przepisy w brzmieniu obowiązującym w czasie, w którym powstały zdarzenia kształtujące określone stosunki prawne (wyrok NSA z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2735/17). Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, jako że stan prawny zmienił się z dniem 1 stycznia 2016 r., gdy na mocy art. 1 pkt 71 lit. b tiret ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649) uchylono art. 78 § 3 pkt 2 o.p., a art. 78 § 3 pkt 1 o.p. oraz art. 77 §1 pkt 1 i 3 otrzymały nowe brzmienie. Jednocześnie jednak ustawodawca dokonując tej zmiany, nie zawarł przepisów przejściowych, w związku z czym zarówno powstanie obowiązku podatkowego, jak i uprawnienie do zwrotu nadpłaty wraz z należnym oprocentowaniem oceniać należy w tej sytuacji w oparciu o stan prawny istniejący w momencie powstania tych zdarzeń. Zważywszy na to, że aktem administracyjnym kończącym przedmiotowe postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2005-2006 była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2016 r., na mocy której uchylono decyzję Wójta oraz jednocześnie umorzono postępowanie w sprawie (wobec czego Wójt nie miał podstaw ani obowiązku do wydania kolejnej decyzji w tym zakresie), należy uznać, że zdarzenia kształtujące stosunki prawnopodatkowe skarżącej miały miejsce po dacie 1 stycznia 2016 r., zastosowanie znajdą w tym zakresie przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. 3.6. Na gruncie stanu prawnego obowiązującego po 1 stycznia 2016 r. zgodnie z art. 77 § 1 pkt 3 o.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji - jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji, natomiast według art. 80 § 1 o.p. prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. Powyższy przepis obliguje organ podatkowy do zwrotu nadpłaty z urzędu. Wobec braku stosownej reakcji ze strony organu podatkowego, spółka złożyła 16 maja 2016 r. pismo wzywające Wójta do zwrotu nadpłaty. Ze względu na obowiązek zwrotu nadpłaty z urzędu, powyższy wniosek i tak nie miał większego znaczenia. Kolejne pismo z żądaniem zwrotu nadpłaty wniesiono 31 stycznia 2021 r., tj. przed upływem terminu, o którym mowa w art. 80 § 1 o.p. W ocenie organów podatkowych, w sprawie zastosowanie miał art. 77 § 1 pkt 1 lit. b o.p. w brzmieniu obowiązującym do 2015 r., zgodnie z którym nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W ślad za tym przepisem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz wcześniej Wójt przyjęli, że aktem administracyjnym, który aktywował prawo do zwrotu nadpłaty na rzecz spółki była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2011 r. i ta data powinna stanowić punkt odniesienia dla terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 80 § 1 o.p. Takie stanowisko zostało też zaakceptowane w wyroku Sądu pierwszej instancji. Z powyższym stanowiskiem nie zgadza się Naczelny Sąd Administracyjny. Jak zostało to już powyżej zaakcentowane, w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 77 § 1 pkt 3 o.p. w brzmieniu obowiązującym od 2016 r. Ten przepis reguluje bowiem zwrot nadpłaty w okolicznościach, które wystąpiły w 2016 r. Zatem regulacja, która obowiązuje od 2016 r. dotyczy wprost sytuacji, która powstała w 2016 r. w wyniku wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2016 r., tj. decyzji umarzających postępowanie w sprawie. Błędnie, zarówno organy podatkowe jak i Sąd pierwszej instancji, uznały, że bieg terminu nadpłaty rozpoczął się w 2011 r. Wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzje z dnia 31 stycznia 2011 r. nie zakończyły postępowania w przedmiotowej sprawie, bowiem Wójt wydawał kolejne decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego, które powodowały, że istnienie nadpłaty przejściowo się dezaktualizowało. Nawet jeśli Wójt uważał, że zaistniała nadpłata, która podlegała zwrotowi na rzecz spółki, to powinien takiego zwrotu dokonać z urzędu (bez wniosku) już w 2011 r. Taka czynność nie miała miejsca, co należy odczytywać, że Wójt nie traktował, że istnieje podstawa do zwrotu nadpłaty w 2011 r. Po upływie kilku lat, w kontekście kwestii przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty, Wójt uznał natomiast, że okolicznością powodującą jego obowiązek zwrotu nadpłaty było wydanie decyzji przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w 2011 r., nie zaś decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 2016 r. 3.7. Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że prawo do zwrotu nadpłaty, w kontekście obliczania daty początkowej 5 letniego terminu przedawnienia na podstawie art. 80 § 1 o.p, z pewnością aktywowało się w dacie wydania ostatniej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, tj. 29 marca 2016 r. Skoro ustawodawca zdecydował się doprecyzować i dookreślić regulację w tym zakresie, ze skutkiem od 2016 r. w taki sposób, że wprost przewidziano okoliczność, która następnie miała miejsce w sprawie, to nie ma podstaw, aby spółka nie mogła powołać się na tę regulację, tym bardziej, że wpisuje się to w jej fundamentalne prawo do zwrotu nadpłaty. W konsekwencji należało przyjąć, że zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne, a Sąd pierwszej instancji niewłaściwie zastosował art. 77 § 1 pkt 3 o.p. błędnie uznając, że w sprawie zastosowanie ma wyłącznie art. 77 § 1 pkt 1 lit b o.p. w brzmieniu obowiązującym do 2015 r. i w konsekwencji niewłaściwie uznał, że w świetle art. 80 § 1 o.p. doszło do przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty. 3.8. Zgodnie z art. 125 § 1 i § 2 o.p. organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie, natomiast art. 121 § 1 o.p. stanowi, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W niniejszej sprawie sposób prowadzenia przez Wójta postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, zakończonego wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2016 r., jak również odmowa zwrotu nadpłaty na podstawie pisma spółki z 16 maja 2016 r. oraz 31 stycznia 2021 r. stoją w sprzeczności z zasadami postępowania podatkowego, o których mowa w art. 121 § 1 o.p. i art. 125 § 1 i § 2 o.p. 3.9. Stwierdzając zatem, że zaskarżony wyrok, jak i zaskarżona decyzja, zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 188 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z 200 oraz art. 205 § 2 zw. z art 206 p.p.s.a. Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska Anna Juszczyk-Wiśniewska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI