III FSK 1500/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-08-29
NSApodatkoweŚredniansa
egzekucja administracyjnazarzutynieistnienie obowiązkuwymagalnośćtytuł wykonawczyzaległości podatkowepostępowanie egzekucyjneNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając zarzuty dotyczące nieistnienia lub zawyżenia obowiązku za bezzasadne.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO w sprawie egzekucji administracyjnej. Spółka podnosiła zarzuty nieistnienia obowiązku oraz jego zawyżenia. NSA uznał, że organy prawidłowo zakwalifikowały zarzuty i że spółka nie przedstawiła dowodów na ich poparcie. Sąd wskazał, że złożenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych nie wstrzymuje egzekucji. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P.W. "E." sp.j. od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę spółki na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze. Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z 2018 r. Sąd I instancji oddalił skargę spółki, uznając za niezasadne zarzuty dotyczące nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.). WSA podkreślił, że zarzut nieistnienia obowiązku może dotyczyć jedynie okoliczności powstałych po wydaniu tytułu wykonawczego, a spółka nie przedstawiła dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Podobnie, złożenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych nie wstrzymuje wykonania obowiązku. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., przez niewyjaśnienie istotnych okoliczności, błędną kwalifikację zarzutów oraz niewłaściwe uzasadnienie. NSA uznał, że organy prawidłowo zakwalifikowały zarzuty jako nieistnienie obowiązku i brak wymagalności, a spółka nie przedstawiła dowodów na ich zasadność. Sąd przyznał rację skarżącej kasacyjnie co do tego, że sąd I instancji błędnie przyjął, iż zarzut nieistnienia obowiązku może dotyczyć tylko okoliczności powstałych po wydaniu tytułu wykonawczego, jednakże stwierdził, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż zarzut i tak był bezzasadny. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko organów i WSA co do braku wymagalności obowiązku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zarzut nieistnienia obowiązku może wynikać z okoliczności, które zaistniały przed wystawieniem tytułu wykonawczego, a nie tylko po jego wydaniu.

Uzasadnienie

Sąd kasacyjny skorygował pogląd sądu I instancji, wskazując, że nieistnienie obowiązku może być spowodowane zdarzeniami sprzed wydania tytułu wykonawczego. Jednakże, w tej konkretnej sprawie, zarzut ten został uznany za bezzasadny z braku dowodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (43)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 2 lit. b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 33 § § 2 pkt 1 i 2 lit. b)

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 33 § § 2 pkt 6

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27 § § 1 pkt 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 3a § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 33 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 27 § § 1 pkt 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 3a § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 18

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14.10.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14.10.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku z powodu okoliczności sprzed wydania tytułu wykonawczego. Zarzut zawyżenia wysokości egzekwowanego obowiązku. Zarzut braku wymagalności obowiązku z powodu złożenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Naruszenie przepisów postępowania przez sądy administracyjne, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (niewyjaśnienie istotnych okoliczności, błędna kwalifikacja zarzutów, wadliwe uzasadnienie).

Godne uwagi sformułowania

Zobowiązany zaś, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku. Złożenie wniosku o przyznanie ulgi podatkowej nie stanowi bowiem ustawowej podstawy zgłoszenia zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 lub pkt 2 u.p.e.a., gdyż jego złożenie nie wstrzymuje wykonania obowiązku. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ prawidłowo zidentyfikował charakter wniesionego przez Skarżącą pisma z 9 września 2020 r. oraz poprawnie zakwalifikował jego treść jako zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo trwania postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Otóż w skardze kasacyjnej zasadnie zarzucono sądowi pierwszej instancji, że zawarł w uzasadnieniu wyroku błędny pogląd, jakoby zarzut nieistnienia obowiązku mógł być skutecznie podniesiony tylko w sytuacji, gdyby nieistnienie obowiązku było rezultatem okoliczności zaistniałych po wystawieniu tytułu wykonawczego.

Skład orzekający

Agnieszka Olesińska

sprawozdawca

Krzysztof Winiarski

przewodniczący

Wojciech Stachurski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności zarzutu nieistnienia obowiązku i wpływu wniosków o ulgi podatkowe na egzekucję."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych zarzutów podniesionych przez stronę, a kluczowe rozstrzygnięcie NSA dotyczyło jedynie błędnej interpretacji sądu I instancji, która nie wpłynęła na wynik sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w egzekucji administracyjnej, które są istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną. Choć nie zawiera nietypowych faktów, prezentuje typowe problemy interpretacyjne.

Egzekucja administracyjna: Kiedy można kwestionować istnienie długu?

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 1500/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Krzysztof Winiarski /przewodniczący/
Wojciech Stachurski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Go 112/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2022-03-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 § 2, art. 33 § 2 pkt 1 i 2 lit. b)
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.W. "E." sp.j. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Go 112/21 w sprawie ze skargi P.W. "E." sp.j. z siedzibą w Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 15 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
|III FSK 1500/22 | |
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Go 112/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę P. spółka jawna z siedzibą w Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 15 stycznia 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Zielona Góra z 12 listopada 2020 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej na tytuł wykonawczy [...] z dnia 17 kwietnia 2018 r.
Sąd I instancji opisując dotychczasowe postępowanie podał, że skarżącej jako zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Prezydenta Miasta Zielona Góra, na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej: u.p.e.a.) przysługiwało uprawnienie do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, z którego – z zachowaniem siedmiodniowego terminu (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) – skarżąca skorzystała. Z akt wynika bowiem, że odpis tytułu wykonawczego doręczono spółce 4 września 2020 r., a pismo zawierające zarzuty skarżąca wniosła 11 września 2020 r. Zachodziły zatem przesłanki warunkujące rozpoznanie zarzutów. Skarżąca w piśmie z 9 września 2020 r. sformułowała zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo trwania postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. Organ egzekucyjny zastrzeżenia skarżącej, uwzględniając brzmienie art. 33 u.p.e.a. nadane mu na podstawie art. 1 pkt 20 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) zasadnie zakwalifikował jako zarzuty: nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.). Odnośnie do zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), WSA zwrócił uwagę, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. Zobowiązany zaś, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku. Skarżąca natomiast, powołując się na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie wskazała, że było to następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego. W ocenie WSA prawidłowa była również ocena zarzutu braku wymagalności egzekwowanych obowiązków (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.). Organy zasadnie nie uwzględniły twierdzeń skarżącej, iż na przeszkodzie prowadzeniu egzekucji administracyjnej stał brak wymagalności obowiązków wynikający ze złożenia przez nich wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Złożenie wniosku o przyznanie ulgi podatkowej nie stanowi bowiem ustawowej podstawy zgłoszenia zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 lub pkt 2 u.p.e.a., gdyż jego złożenie nie wstrzymuje wykonania obowiązku. Dopiero wydanie decyzji o przyznaniu ulgi podatkowej mogłoby stanowić uzasadnioną podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Pogląd o braku wpływu samego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych na przebieg postępowania egzekucyjnego jest przyjmowany w orzecznictwie sądowym. Jak wskazały organy, w odniesieniu do obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułu wykonawczego z 30 kwietnia 2018 r. nie zapadła decyzja o przyznaniu ulgi w zapłacie podatku. Sąd I instancji nie znalazł jednocześnie podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi odnoszących się do zasad prowadzenia postępowania administracyjnego (zarzuty naruszenia art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a.). Skarżąca bowiem w skardze nie uzasadniła w czym upatrywała naruszenia tych zasad w postępowaniu wszczętym jej zarzutami, a Sąd I instancji z urzędu nie dostrzegł wadliwości postępowania stanowiącej o naruszeniu przepisów wskazanych przez spółkę. Nietrafny był również zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Brak bowiem w treści tytułu wykonawczego informacji o zabezpieczeniu wykonania egzekwowanego obowiązku poprzez ustanowienie hipoteki wynikał z tego, że na dzień wystawienia tytułu wykonanie zobowiązania nie było jeszcze zabezpieczone. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (CBOSA).
Skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku złożyła strona skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 141 § 4, art. 134 § 1 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 33 § 2, art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14.10.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez:
- oddalenie skargi pomimo niewyjaśnienia przez organy obu instancji wszystkich istotnych okoliczności sprawy w sposób rzetelny, które to uchybienia doprowadziły do błędnej kwalifikacji złożonego podania oraz sformułowanych w nim naruszeń przepisów prawa i rozpatrzenia jednego z zarzutów w niewłaściwym trybie, a także pominięcia jednego ze zgłoszonych zarzutów,
- oddalenie skargi pomimo niewyjaśnienia przez organy obu instancji w sposób rzetelny zakresu postępowania i oceny w postępowaniu zainicjowanym zarzutami wniesionymi w związku z tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 17.04.2018 r. dotyczącego należności za okres od 01.01.2017 r. do dnia 31.10.2017 r. i objęcie przez ograny obu instancji badaniem zobowiązań za rok 2017 i 2018, co nie odpowiada zakresowi postępowania wyznaczonemu przez właściwy tytuł wykonawczy, a tym samym przez wniesione w związku z nim zarzuty,
- niewyjaśnienie przez sąd w sposób prawidłowy zakresu postępowania, bowiem w postępowaniu zainicjowanym zarzutami wniesionymi w związku z tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 17.04.2018 r., który obejmował należności za okres od 01.01.2017 r. do dnia 31.10.2017 r., Sąd za organami obu instancji odniósł swoją ocenę zarówno do zobowiązań za rok 2017 jak i za rok 2018, co nie odpowiada zakresowi postępowania wyznaczonemu przez właściwy tytuł wykonawczy, a tym samym przez wniesione w związku z nim zarzuty.,
- poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia
wyroku, w ktorym Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością, gdyż bezzasadnie przyjął, iż przedmiotem jednego ze zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji był zarzut "nieistnienia obowiązku" z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., podczas gdy z uzasadnienia podania zawierającego zarzuty w sposób jednoznaczny wynika, że przedmiotem zarzutu było niewłaściwe oznaczenie wysokości obowiązku, co należało zakwalifikować jako zarzut z art. 33 § 2 pkt 2 lit. b u.p.e.a., a ponadto zaakceptował przyjęty przez organy obu instancji zakres postępowania zainicjowanego przez Spółkę, odnosząc się wbrew istniejącemu stanowi faktycznemu do zobowiązań za cały rok 2017 i 2018;
- błędne zastosowanie wynikające z błędnej i wewnętrznie sprzecznej wykładni art. 33 § 2 pkt 1 b u.p.e.a. polegającej na uznaniu, że podstawą kwestionowania istnienia obowiązku mogą być jedynie zdarzenia, które miały miejsce po wystawieniu tytułu wykonawczego z powołaniem się na dowody, które będą potwierdzały, że obowiązek ten nigdy nie powstał, podczas gdy z przywołanego przepisu nie wynika takie ograniczenie, a zgodnie z prawidłową wykładnią tego przepisu zobowiązany może powoływać się na okoliczności, które zaistniały także przed wystawieniem tytułu wykonawczego,
- niezakwestionowanie oceny organów, zgodnie z którą brak wniesienia zarzutów dotyczących zobowiązania na etapie doręczenia upomnienia uniemożliwia kwestionowanie istnienia i wysokości zobowiązania na etapie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w trybie art. 33 § 1 p.p.s.a.,
- nierozpatrzenie sprawy w całości, z uwagi na pominięcie faktu złożenia przez stronę zarzutu, który należało zakwalifikować jako zarzut "określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 (art. 33 § 2 pkt 2 lit. b u.p.e.a.) i brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do tego zarzutu oraz brak oceny działania organów w tym zakresie,
- sporządzenie uzasadnienia, które w zakresie rzekomej oceny zarzutów naruszenia zasad postępowania administracyjnego wskazanych przez stronę, nie poddaje się instancyjnej kontroli;
b) art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. i art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez:
- rozpatrzenie w charakterze zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji naruszenia art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., podczas gdy art. 33 § 2 u.p.e.a. nie przewiduje takiej podstawy zarzutu, a tym samym naruszenie to powinno zostać rozpatrzone w innym, właściwym trybie, a nie w trybie rozpatrywania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, co pozbawiło Zobowiązaną prawa do rozpoznania zgłoszonych przez nią wad postępowania w prawem przewidzianym trybie,
- poprzez niezakwestionowanie twierdzeń organów obu instancji, jakoby to brak wniesienia sprzeciwu na etapie doręczenia upomnienia, wykluczało kwestionowanie istnienia i wysokości obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, podczas gdy zarzuty w tym zakresie Zobowiązany może wnieść jedynie w ramach postępowania egzekucyjnego, zaś od upomnienia stronie nie przysługuje żaden środek prawny;
c) art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 i 2 lit. b u.p.e.a. przez:
- uznanie za prawidłowe zakwalifikowanie wniesionego przez stronę zarzutu zawyżenia wysokości obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym jako zarzut "nieistnienia obowiązku" tylko i wyłącznie z powodu wskazania przez stronę błędnej podstawy prawnej, a z pominięciem wyraźnie wyartykułowanego uzasadnienia wniesionego zarzutu, jednoznacznie wskazującego na "określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, oraz milczącą akceptację dla działania sprowadzającego się do wykorzystania nieznajomości przepisów prawa po stronie Zobowiązanej i jest działaniem na jej szkodę, a co więcej podważa zaufanie do organów władzy publicznej w stopniu, który wymaga co najmniej krytyki,
- akceptację działania organów administracji publicznej polegającej na wykorzystaniu wbrew zasadzie praworządności i sprawiedliwości społecznej niewiedzy strony i dokonanie kwalifikacji składanych przez nią zarzutów w oparciu obłędnie wskazaną przez stronę podstawę prawną, w miejsce uwzględnienia rzeczywistej treści sformułowanego zarzutu;
- które to naruszenia doprowadziły do nieuzasadnionego oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., podczas gdy ze względu na realny możliwy wpływ na wynik postępowania, powinny były stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Analiza akt sprawy wskazuje, że nie występują określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, jak również nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Naczelny Sąd Administracyjny orzeka zatem w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przytoczonymi przez stronę skarżącą podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem, zgodnie z art. 183 § 1 i art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia uzasadnienie wyroku zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, stosownie do art. 193 zdanie drugie P.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej w pierwszej kolejności należy wskazać, że w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie ich treść, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.
Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ prawidłowo zidentyfikował charakter wniesionego przez Skarżącą pisma z 9 września 2020 r. oraz poprawnie zakwalifikował jego treść jako zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo trwania postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. Organ egzekucyjny zastrzeżenia skarżącej, uwzględniając brzmienie art. 33 u.p.e.a. prawidłowo zakwalifikował pismo jako zarzuty: nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.). W piśmie z 9 września i z 18 października 2020 r. Skarżąca przywołała jako podstawę zarzutu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. odnoszący się do nieistnienia obowiązku. Wszystkie podniesione w tym kontekście zarzuty skargi kasacyjnej co do nieprawidłowego odczytania intencji Skarżącej wnoszącej pismo z 9 września 2020 r., muszą być więc uznane za bezzasadne. Nie ma podstaw do twierdzenia, że organy wykorzystały nieznajomość prawa Skarżącej, że była to próba "wykorzystania nieporadności strony w postępowaniu" (s. 13 skargi kasacyjnej).
Jeśli chodzi o rozpoznanie zarzutu nieistnienia obowiązku, zobowiązany podnosząc go (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje. Skarżąca natomiast, powołując się na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym wskazała tylko, że jej zdaniem jego wysokość jest zawyżona, jednak nie wskazała konkretnych okoliczności na poparcie swojego twierdzenia ani też nie przedstawiła czy choćby nie wskazała żadnych dowodów.
O tym, że Skarżąca nie dysponowała żadnymi argumentami ani dowodami na zawyżenie czy też nieistnienie kwoty dochodzonej należności świadczy to, że we wniesionym zażaleniu na postanowienie pierwszej instancji Skarżąca nie kwestionowała wysokości dochodzonej kwoty. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego świadczy to zarazem i o tym, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej nie doszło do takiej sytuacji, iż jeden z zarzutów błędne zakwalifikowano, a tym samym w ogóle nie rozpoznano rzekomo zgłaszanego zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takiego zarzutu nie podniesiono w piśmie z 9 września 2020 r. i nie było podstaw aby się go w tym piśmie doszukiwać.
Należy odnotować, że w skardze kasacyjnej także nie wskazano żadnych argumentów przemawiających za tym, że egzekwowany obowiązek nie istniał lub też że doszło do zawyżenia kwoty dochodzonej należności. W skardze kasacyjnej nie ma zresztą nie tylko argumentów, ale tez nawet twierdzenia o tym, że obowiązek nie istniał lub też że dochodzona kwota była zawyżona.
W skardze kasacyjnej zarzucono, że sąd pierwszej instancji błędnie zaakceptował to, że organy przekroczyły zakres rozpoznawanej sprawy, albowiem w swojej argumentacji odwoływały się co całego roku 2017 oraz 2018, podczas gdy tytuł wykonawczy był wystawiony 17 kwietnia 2020 r. i obejmował tylko należności za okres od 1 stycznia do 31 października 2017 oku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do przekroczenia granic rozpoznawanej sprawy. Organy w uzasadnieniu postanowień zawarły informację, jaką część rat należnych za rok 2017 Skarżąca uregulowała oraz że za 2018 rok uregulowała jedynie kwotę 114 zł (z zadeklarowanych 37.383 zł). Wskazano też na wystawienie trzech upomnień dotyczących podatku od nieruchomości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podanie takich informacji nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Postanowienie organu pierwszej instancji wydane na skutek zarzutów wniesionych pismem z 9 września 2020 r. pochodzi z 12 listopada 2020 r., a zatem zostało wydane na długo po zakończeniu okresu rozliczeniowego, którego dotyczył tytuł wykonawczy. Może to wyjaśnić, dlaczego organ w uzasadnieniu odwołał się do sytuacji po wystawieniu tego tytułu. Skarżąca nie twierdzi przy tym, aby informacje podane przez organ dotyczące roku 2018 były nieprawdziwe. Podając przyczyny nieuwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku ani braku wymagalności obowiązku organ nie popełnił błędu, a zamieszczenie informacji o sytuacji Skarżącej w zakresie rozliczeń również za końcówkę roku 2017 i rok 2018 było elementem dodatkowym, niepotrzebnym w kontekście rozpoznania zgłoszonych zarzutów, lecz bynajmniej nie zaciemniającym obrazu sytuacji. Argument dotyczący okresu, który nastąpił po okresie rozliczeniowym objętym tytułem wykonawczym, nie świadczy o zarzucanym w skardze kasacyjnej błędnym ustaleniu "zakresu postępowania w sprawie zarzutów". Przedmiotem rozpoznania były zarzuty zgłoszone w piśmie z 9 września 2020 r.
Reasumując, wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej i omówione wyżej zarzuty okazały się niezasadne, zaś przychylić się należało tylko do jednego twierdzenia zawartego w skardze kasacyjnej, o czym będzie mowa niżej.
Otóż w skardze kasacyjnej zasadnie zarzucono sądowi pierwszej instancji, że zawarł w uzasadnieniu wyroku błędny pogląd, jakoby zarzut nieistnienia obowiązku mógł być skutecznie podniesiony tylko w sytuacji, gdyby nieistnienie obowiązku było rezultatem okoliczności zaistniałych po wystawieniu tytułu wykonawczego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma autorka skargi kasacyjnej, że nieistnienie obowiązku będące potencjalną podstawą zarzutu może wynikać również z takich okoliczności, które zaistniały jeszcze przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Jakkolwiek zatem zarzucane uchybienie argumentacyjne zostało popełnione przez sąd pierwszej instancji, to jednak nie miało ono wpływu na wynik sprawy, ponieważ wszystkie okoliczności przywołane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny wskazują na to, że zarzut nieistnienia obowiązku nie był zasadny. Nie został poparty żadnymi dowodami ani argumentami zasługującymi na uwzględnienie, toteż słusznie został oddalony przez organy obu instancji, co sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował. Uzasadnienie wyroku w tym fragmencie zawiera co prawda błąd, lecz rozstrzygnięcie mimo tego częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a in fine).
W skardze kasacyjnej nie jest kwestionowana ta cześć rozstrzygnięcia, w której sąd zaakceptował stanowisko organów, że niezasadny był zarzut braku wymagalności egzekwowanych obowiązków (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.). Organy i sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdziły, że złożenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych nie stanowi o braku wymagalności obowiązku i nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu egzekucji.
Z omówionych wyżej powodów skargę kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Agnieszka Olesińska Krzysztof Winiarski Wojciech Stachurski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI