III FSK 1474/23

III FSK 1474/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński /przewodniczący/
Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/
Krzysztof Przasnyski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Łd 369/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-06-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 183 § 2 pkt 5, art. 65 § 1 i 2, art. 67 § 2, art. 77 § 1 i 2, art. 91 § 2.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 369/23 w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 14 lutego 2023 r., nr KO.400.523.2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz K. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 971 (słownie: dziewięćset siedemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 369/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA) oddalił skargę K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim (dalej: SKO) z dnia 14 lutego 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r.
Skargę kasacyjną wniosła Skarżąca. Zarzuciła w niej naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na nieważność postępowania, o którym mowa w art. 183 § 2 ust. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.) - to jest art. 91 § 2 w związku z art. 93 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. niedoręczenie Skarżącej zawiadomienia o rozprawie wyznaczonej na dzień 28 czerwca 2023 r., czym WSA pozbawił Skarżącą możliwości udziału w przeprowadzonej rozprawie, a tym samym obrony swych praw podczas rozprawy.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 179a P.p.s.a. z uwagi na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 183 § 2 ust. 5 P.p.s.a. oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W przypadku nieuchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie art. 179a P.p.s.a. przez WSA, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca utrzymywała, że wyrok jest dotknięty nieważnością, ponieważ nie została ona zawiadomiona o wyznaczonym terminie rozprawy, przez co nie brała udziału w rozprawie nie z własnej winy. Podniosła, iż z akt sprawy wynika, że Sąd na rozprawie w dniu 28 czerwca 2023 r. uznał, na podstawie dokumentu śledzenia przesyłek (brak w aktach zwrotki potwierdzającej odbiór zawiadomienia przez stronę), że Spółka odebrała zawiadomienie o terminie rozprawy w placówce pocztowej 31 maja 2023 r. Skarżąca stwierdziła, że nigdy nie otrzymała zawiadomienia o rozprawie wyznaczonej na dzień 28 czerwca 2023 r. Dnia 31 maja 2023 r. odebrała 3 przesyłki z WSA i wszystkie one zawierały odpowiedzi SKO na poszczególne skargi, co wynika ze zwrotek znajdujących się w aktach sprawy. Skarżąca konsekwentnie twierdziła, że przesyłki o numerze [...], na której to przesyłki śledzenie Sąd się powołał, przyjmując za skuteczne zawiadomienie strony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 28 czerwca 2023 r., nigdy nie odebrała.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie ze stanowiskiem Skarżącej w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Tak właśnie stało się w tej sprawie.
W aktach sprawy nie ma potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy. Nie ma w nich też pisma zaświadczającego o złożeniu przez WSA reklamacji, w związku brakiem przekazania przez Pocztę dokumentu jakim jest potwierdzenie odbioru.
Doręczenie przesyłki WSA ustalił na podstawie wydruku śledzenia przesyłki. Jednak wydruk taki nie zawiera informacji niezbędnych dla ustalenia skuteczności doręczenia przesyłki sądowej. Tymczasem skuteczne doręczenie przesyłek sądowych ma doniosłe znaczenie procesowe. Dlatego procedura doręczania pism jest precyzyjnie uregulowana w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisami postępowania cywilnego, do stosowania których odsyła art. 65 § 2 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 oraz z 2024 r. poz. 467), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a. W niniejszej sprawie WSA zdecydował o dokonaniu doręczenia zawiadomienia o rozprawie przez operatora pocztowego, dlatego zostaną wzięte pod uwagę przepisy normujące tę materię.
Według postanowień art. 67 § 2 P.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism, a jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom, o czym stanowi § 5 tego artykułu. Należy też wskazać na treść art. 77 § 1 P.p.s.a., według którego odbierający pismo potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym podpisem. Jeżeli tego nie może lub nie chce uczynić, doręczający sam oznacza datę doręczenia oraz przyczyny braku podpisu. Istotna jest też treść § 2 tegoż art. 77 stanowiącego, iż doręczający stwierdza na potwierdzeniu odbioru sposób doręczenia, a na doręczonym piśmie zaznacza dzień doręczenia i opatruje to stwierdzenie swoim podpisem.
Szczegółowy tryb i sposób doręczania pism sądowych w 2023 r. normowany był przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 818, ze zm.; dalej: rozporządzenie MS. Według przepisów w nim zawartych, pismo sądowe jest wysyłane jako przesyłka polecona. Na stronie adresowej przesyłki umieszcza się napis: "Polecona - za potwierdzeniem odbioru" (§ 2 ust. 1). Do przesyłki dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, którego wzór jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia (ust. 2 § 2). Przesyłkę nadaje się za pokwitowaniem w wykazie nadanych przesyłek poleconych, którego wzór jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia (§ 2 ust. 4). Odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko (§ 4 ust. 1). Pracownik operatora lub osoba występująca w imieniu operatora, pracownik sądowej służby doręczeniowej lub osoba zatrudniona w sądzie wpisują na formularzu potwierdzenia odbioru datę doręczenia przesyłki, imię i nazwisko odbiorcy i zaznaczają sposób doręczenia, co potwierdzają własnoręcznym podpisem. Na przesyłce doręczający wpisuje datę doręczenia, co potwierdza własnoręcznym podpisem (§ 4 ust. 2).
Na druku potwierdzenia odbioru, który stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia MS jest pole, w którym powinna być wpisana data, sygn. akt, rodzaj przesyłki i termin. Dane te umożliwiają identyfikację wysłanej przesyłki, dlatego są niezbędne. Pod nim jest miejsce z napisem "Potwierdzam własnoręcznym podpisem, że dniu dzisiejszym wyżej wymienioną przesyłkę otrzymałem" oraz miejsce wyznaczone na wpisanie daty, imienia i nazwiska odbiorcy. Na drugiej stronie potwierdzenia odbioru w polu nr 1) są wymienione osoby, którym może być doręczona przesyłka i rolą doręczyciela jest zaznaczenie właściwego kwadratu, w ten sposób wskazując osobę, której doręczył przesyłkę. Pod polem nr 1) jest miejsce na wpisanie czytelnie imienia i nazwiska odbiorcy. W polu nr 4) powinna być wpisana data oraz podpis doręczającego/wydającego.
Jak widać procedura doręczania pism sądowych jest wręcz drobiazgowo uregulowana i ma to swoje uzasadnienie, o czym już wspomniano. Żaden przepis nie uprawnia do odstąpienia od tej procedury, co oznacza, że tylko doręczenie z jej dochowaniem może być uznane za skuteczne.
Przyjęty przez WSA wydruk Śledzenia przesyłek – Tracking nie zawiera informacji, o których mowa w cytowanych powyżej przepisach. Przede wszystkim nie ma w nim informacji kto miał odebrać przesyłkę, a więc i nie wiadomo, czy odebrała osoba uprawniona. Nie ma w nim niezbędnego czytelnego podpisu osoby odbierającej przesyłkę i podpisu doręczającego/wydającego i wszystkich pozostałych informacji, o których mowa powyżej. Na podstawie niniejszych akt sądowych nie można nawet ustalić, czy ten wydruk dotyczy przesyłki zawierającej zawiadomienie o rozprawie.
Zauważyć trzeba, że na wydruku śledzenia przesyłek jest informacja Poczty, że wyświetlane informacje mają jedynie charakter poglądowy. Ważne jest, że ów wydruk nie jest dokumentem urzędowym, który korzysta z domniemania wiarygodności i autentyczności.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić pozostaje, że znajdujący się w aktach sprawy wydruk śledzenia przesyłek nie stanowi dowodu zaświadczającego o doręczeniu Skarżącej zawiadomienia o rozprawie. W konsekwencji nie można uznać, że WSA wywiązał się z obowiązku określonego w art. 91 § 2 P.p.s.a., tj. że zawiadomił na piśmie Skarżącą o terminie posiedzenia jawnego.
Brak skutecznego doręczenia zawiadomienia o rozprawie daje podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., ponieważ Skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swoich praw poprzez udział na rozprawie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.
sędzia K. Przasnyski sędzia J. Pruszyński sędzia J. Sokołowska