III FSK 146/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę P. G. na decyzję Dyrektora IAS w Krakowie odmawiającą uchylenia decyzji dotyczącej podatku od spadków i darowizn po wznowieniu postępowania. Głównym zarzutem skarżącego było naruszenie przepisów o wznowieniu postępowania, w szczególności art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, że doręczenie ostatecznej decyzji na niewłaściwy adres nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania z powodu braku udziału strony z jej winy. Skarżący argumentował, że organ podatkowy powinien był ustalić jego aktualny adres, a nie posługiwać się adresem wskazanym w formularzu NIP-3 z 2011 roku, mimo że inne organy (np. ZER MSWiA) podawały inny adres w deklaracjach PIT. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że przesłanka wznowienia postępowania wymaga wykazania zarówno braku udziału w postępowaniu, jak i tego, że nastąpiło to nie z winy strony. Sąd uznał, że skarżący ponosi odpowiedzialność za brak aktualizacji swojego adresu w ewidencji podatkowej, a posłużenie się przez organ podatkowy adresem wskazanym w NIP-3 było uzasadnione. Podkreślono, że obowiązek aktualizacji danych spoczywa na podatniku, a niedbalstwo w tym zakresie obciąża stronę. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów KPA, wskazując na ich niestosowanie w postępowaniu podatkowym oraz brak precyzji w sformułowaniu zarzutów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku aktualizacji adresu przez podatnika, konsekwencji braku takiej aktualizacji oraz przesłanek wznowienia postępowania podatkowego z powodu braku udziału strony.
Dotyczy sytuacji, gdy organ podatkowy posługuje się adresem wskazanym w zgłoszeniu identyfikacyjnym, a podatnik nie aktualizuje go w innych dokumentach związanych z obowiązkiem podatkowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak skuteczności doręczenia decyzji ostatecznej skarżącemu na wskazany przez niego adres zamieszkania, z powodu jego niedostarczenia, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu braku udziału strony w postępowaniu z jej winy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli skarżący sam ponosi winę za brak aktualizacji swojego adresu w ewidencji podatkowej i nie wykazał należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący nie wykazał braku winy w nieuczestniczeniu w postępowaniu, ponieważ sam był odpowiedzialny za nieaktualizowanie swojego adresu w rejestrach podatkowych. Posłużenie się przez organ podatkowy adresem wskazanym w formularzu NIP-3 było uzasadnione, a konsekwencje braku odbioru przesyłki obciążają podatnika.
Czy organ podatkowy ma obowiązek aktualizować dane adresowe podatnika na podstawie informacji zawartych w deklaracjach podatkowych składanych przez inne organy (np. ZER MSWiA)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, aktualizacja adresu podatnika może nastąpić wyłącznie na wniosek lub poprzez złożenie przez samego podatnika deklaracji lub innego dokumentu związanego z obowiązkiem podatkowym z podaniem aktualnego adresu.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 9 ust. 1d ustawy o NIP, aktualizacji adresu dokonuje sam podatnik poprzez złożenie odpowiedniego dokumentu. Informacje zawarte w dokumentach składanych przez inne organy nie stanowią podstawy do takiej aktualizacji.
Czy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (np. zasada prawdy obiektywnej) mają zastosowanie w postępowaniu podatkowym w zakresie dotyczącym doręczeń i wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sprawach uregulowanych w Ordynacji podatkowej przepisy KPA stosuje się tylko w ograniczonym zakresie (działy IV i VIII), a kwestie doręczeń i wznowienia postępowania są regulowane przepisami Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Art. 3 § 1 pkt 2 KPA wyłącza stosowanie przepisów KPA do spraw uregulowanych w Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem wskazanych działów. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i 77 KPA nie mogły odnieść skutku.
Przepisy (25)
Główne
o.p. art. 240 § 1 pkt 4
Ordynacja podatkowa
Przesłanka wznowienia postępowania z powodu braku udziału strony z jej winy wymaga wykazania obu elementów: braku udziału i braku winy strony.
Pomocnicze
o.p. art. 148 § 1
Ordynacja podatkowa
Doręczenie pisma zawierającego decyzję ostateczną na adres zamieszkania wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym jest prawidłowe.
o.p. art. 150 § 4
Ordynacja podatkowa
Uznanie doręczenia pisma za dokonane przy spełnieniu przesłanek z tego przepisu.
o.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
Niejasno sprecyzowany zarzut naruszenia tego przepisu.
o.p. art. 245 § 1 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Niewłaściwe zastosowanie przepisu poprzez odmowę uchylenia decyzji ostatecznej.
ustawa o NIP art. 9 § 1d
Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
Aktualizacja adresu zamieszkania podatnika może nastąpić tylko przez samego podatnika poprzez złożenie deklaracji lub innego dokumentu związanego z obowiązkiem podatkowym.
k.p.a. art. 3 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy KPA nie mają zastosowania do spraw uregulowanych w Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem działów IV i VIII.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady prawdy obiektywnej nie mogło być ocenione z powodu niestosowania KPA.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady prawdy obiektywnej nie mogło być ocenione z powodu niestosowania KPA.
p.p.s.a. art. 173
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 177
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 2 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 3
p.p.s.a. art. 225
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 240 § 1 pkt 4 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że brak skuteczności doręczenia przesyłki skarżącemu nie oznacza zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania z powodu braku udziału strony z jej winy. • Naruszenie art. 148 § 1 w zw. z art. 150 w zw. z art. 180 o.p. w zw. z art. 3 § 1 pkt 2 i art. 7 i 77 k.p.a. poprzez uznanie doręczenia pisma za dokonane, co jest efektem zaniechania przez organ rozpatrzenia materiału dowodowego odnośnie zmiany adresu i braku możliwości odbioru decyzji. • Naruszenie art. 245 § 1 pkt 2 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i odmowę uchylenia decyzji ostatecznej. • Naruszenie art. 9 ust. 1d ustawy o NIP poprzez brak aktualizacji przez organ podatkowy danych adresowych skarżącego pomimo dokonanej aktualizacji przez ZER MSWiA w deklaracjach PIT.
Godne uwagi sformułowania
Pojęcie 'winy własnej', o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 o.p. obejmuje obie jej postacie tj. winę umyślną oraz nieumyślną, także w postaci niedbalstwa. • Od strony postępowania należy oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony stanowi o jej zawinieniu. • W sytuacji, gdy podatnik wskazał określony adres zamieszkania do ewidencji prowadzonej przez organ podatkowy oraz zgłoszenia tego nie zmieniał, posłużenie się tym adresem w korespondencji z podatnikiem przez organ podatkowy jest dostatecznie uzasadnione. • Konsekwencje zaniechania obowiązku aktualizacji danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym obciążają podatnika. • Aktualizacji adresu zamieszkania podatnika może dokonać tylko ten podatnik poprzez złożenie deklaracji lub innego dokumentu związanego z obowiązkiem podatkowym.
Skład orzekający
Jacek Brolik
przewodniczący
Jacek Pruszyński
sprawozdawca
Dominik Gajewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku aktualizacji adresu przez podatnika, konsekwencji braku takiej aktualizacji oraz przesłanek wznowienia postępowania podatkowego z powodu braku udziału strony."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organ podatkowy posługuje się adresem wskazanym w zgłoszeniu identyfikacyjnym, a podatnik nie aktualizuje go w innych dokumentach związanych z obowiązkiem podatkowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu aktualizacji danych adresowych przez podatników i konsekwencji zaniedbania tego obowiązku, co ma praktyczne znaczenie dla wielu osób.
“Czy organ podatkowy musi szukać Twojego nowego adresu? Sąd NSA wyjaśnia, kto odpowiada za aktualizację danych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.