III FSK 1453/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-19
NSApodatkoweWysokansa
postępowanie egzekucyjneskarga kasacyjnaczynność egzekucyjnazajęcie ruchomościskarga pauliańskaprawo cywilneprawo administracyjneNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zajęcia ruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, uznając, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest właściwym środkiem do kwestionowania prawa własności zajętych pojazdów.

Skarga kasacyjna dotyczyła zajęcia ruchomości (ciągnika i naczepy) w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący kwestionował możliwość egzekucji z tych pojazdów, argumentując, że zostały one zbyte przez osobę trzecią, a nie uznano za bezskuteczne rozporządzenia tą sprzedażą. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy. NSA uznał, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest właściwym środkiem do kwestionowania prawa własności zajętych ruchomości, a osoba trzecia powinna skorzystać z trybu wyłączenia rzeczy spod egzekucji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Sprawa dotyczyła zajęcia ruchomości (ciągnika i naczepy) w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący podnosił, że pojazdy te zostały zbyte przez J.W. na rzecz osoby trzeciej (M.Z.) przed wydaniem wyroku o uznaniu za bezskuteczną darowizny tych pojazdów na rzecz J.W., a rozporządzenie sprzedażą nie zostało uznane za bezskuteczne. Skarżący argumentował, że egzekucja nie powinna być prowadzona z tych ruchomości, a sąd pierwszej instancji błędnie oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że skarga na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny i służy do kwestionowania czynności egzekucyjnych z naruszeniem ustawy lub zastosowania zbyt uciążliwego środka. Nie jest ona właściwym środkiem do kwestionowania prawa własności zajętych ruchomości. Sąd wskazał, że wierzyciel pauliański, dysponując prawomocnym wyrokiem uznającym darowiznę za bezskuteczną, był uprawniony do prowadzenia egzekucji z przedmiotu darowizny, traktując go jakby nadal pozostawał w majątku dłużnika. Ponadto, organ egzekucyjny mógł zająć ruchomość, jeśli z rejestru wynikało, że zobowiązany (lub osoba trzecia w tym przypadku J.W.) figuruje jako właściciel. Osoba trzecia, która rości sobie prawa do zajętej rzeczy, powinna skorzystać z trybu wyłączenia rzeczy spod egzekucji (art. 38 u.p.e.a.), a w razie odmowy – z powództwa cywilnego. Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów k.p.a. ani p.p.s.a., a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia było prawidłowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na czynność egzekucyjną nie jest właściwym środkiem do kwestionowania prawa własności zajętych ruchomości. Osoba trzecia powinna skorzystać z trybu wyłączenia rzeczy spod egzekucji.

Uzasadnienie

Skarga na czynność egzekucyjną służy do kwestionowania czynności egzekucyjnych z naruszeniem ustawy lub zastosowania zbyt uciążliwego środka. Nie jest ona instrumentem do zwalczania skutków prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę pauliańską ani do badania prawa własności zajętych ruchomości. Osoba trzecia powinna skorzystać z art. 38 u.p.e.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

k.c. art. 532

Kodeks cywilny

Pomocnicze

k.c. art. 531 § § 2

Kodeks cywilny

u.p.e.a. art. 54 § § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 54 § § 4 pkt 1 i 2a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 54 § § 6 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

w zw. z art. 97 § 2 i art. 98 § 1a

u.p.e.a. art. 97 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 98 § § 1a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 38 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 173 § § 1 ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego (art. 532 k.c. przez błędną wykładnię, art. 531 § 2 k.c. przez błędne niezastosowanie). Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 54 u.p.e.a., art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., art. 144 k.p.a., art. 18 u.p.e.a., art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a., art. 7, 107 § 3 k.p.a., art. 151 p.p.s.a.).

Godne uwagi sformułowania

Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia. W kontrolowanej sprawie ocenie organów podlegała skarga na czynność egzekucyjną obejmującą zajęcie ruchomości w postaci ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej. Osoba trzecia roszcząca sobie prawa do zajętej rzeczy może bronić swych praw zgłaszając wniosek o wyłączenie danej rzeczy spod egzekucji w trybie art. 38 u.p.e.a.

Skład orzekający

Jacek Pruszyński

sprawozdawca

Krzysztof Przasnyski

członek

Wojciech Stachurski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii dopuszczalności skargi na czynność egzekucyjną w kontekście zajęcia ruchomości, które były przedmiotem skargi pauliańskiej, a następnie zostały zbyte przez osobę trzecią. Podkreślenie roli art. 38 u.p.e.a. jako właściwego środka dla osób trzecich."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z egzekucją administracyjną i skargą pauliańską. Interpretacja przepisów u.p.e.a. i k.c. w kontekście zajęcia ruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej sytuacji prawnej związanej z egzekucją administracyjną, skargą pauliańską i zbyciem ruchomości. Wyjaśnia, jakie środki prawne są właściwe w takich przypadkach, co jest istotne dla praktyków.

Egzekucja z pojazdów po skardze pauliańskiej – kiedy można zająć ruchomości?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 1453/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński /sprawozdawca/
Krzysztof Przasnyski
Wojciech Stachurski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Lu 298/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-07-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1610
art. 531 § 2, art. 532
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art.18, art. 54 § 1 pkt 1, art. 54 § 4 pkt 1 i 2a, art. 54 § 6 pkt 1 w zw. z art. 97 § 2 i art. 98 § 1a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., art. 144, art. 138 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant asystent sędziego Anna Rybak, , po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Lu 298/23 w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 15 marca 2023 r. nr 0601-IEE.7192.34.2023.1 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 19 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 298/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę K. W. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 15 marca 2023 r. nr 0601-IEE.7192.34.2023.1 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości. Jako podstawy kasacyjne wskazał:
I. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. przepisów:
1) art. 532 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1610, dalej: k.c.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym uznaniu, iż na skutek wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie I Wydział Cywilny z 30 czerwca 2016 r. w sprawie [...] ruchomości w postaci ciągnika samochodowego [...] , nr rejestracyjny [...] , nr VIN [...] , rok produkcji 2006 i naczepy ciężarowej [...] , nr rejestracyjny [...] , nr VIN [...] , rok produkcji 2002 traktowane są w toku egzekucji tak, jakby pozostawały nadal w majątku dłużnika i wobec tego może zostać skierowana do nich egzekucja, w sytuacji w której wobec faktu, iż J. W. zbyła przedmiotowe pojazdy przed wydaniem orzeczenia o uznaniu za bezskuteczną dokonanej na jej rzecz przez skarżącego darowizny, zaś dokonana przez nią czynność sprzedaży pojazdów nie została uznana za bezskuteczną względem wierzyciela, przedmiotowe ruchomości nie mogą być w toku egzekucji traktowane tak jakby nie wyszły z majątku skarżącego, wobec czego ww. wyrok nie daje podstawy do prowadzenia z przedmiotowych ruchomości egzekucji, a w konsekwencji wadliwe zastosowanie przedmiotowego przepisu jako uzasadniającego prowadzenie egzekucji, w sytuacji w której zastosowanie winien znaleźć art. 531 § 2 k.c.,
2) art. 531 § 2 k.c. poprzez jego błędne niezastosowanie, w sytuacji, w której wobec faktu, iż nie zostało uznane za bezskuteczne dokonane przez J. W. na rzecz osoby trzeciej rozporządzenie ciągnikiem samochodowym [...] , nr rejestracyjny [...] , nr VIN [...] , rok produkcji 2006 i naczepą ciężarową [...] , nr rejestracyjny [...] , nr VIN [...] , rok produkcji 2002, niemożliwe jest traktowanie wskazanych ruchomości w taki sposób, jakby w dalszym ciągu pozostawały w majątku dłużnika i prowadzenie z nich egzekucji;
II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a, przez odmowę ich zastosowania i niesłuszne oddalenie skargi zamiast jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji, wskutek błędnego uznania przez Sąd pierwszej instancji, iż organy pierwszej i drugiej instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego wymienionych w pkt I oraz przepisów postępowania, w sytuacji w której doszło do naruszenia przez organy zarówno przepisów prawa materialnego, jak też następujących przepisów postępowania:
a) art. 54 § 1 pkt 1, art. 54 § 4 pkt 1 i 2a, art. 54 § 6 pkt 1 w zw. z art. 97 § 2 i art. 98 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) poprzez dokonanie i zaakceptowanie przez organy rozpoznające środki zaskarżenia czynności egzekucyjnej dokonanej z naruszeniem ustawy, w sytuacji w której wobec niezaskarżenia czynności, na podstawie której J. W. zbyła pojazdy stanowiące przedmiot zaskarżonej czynności, dokonanie tej czynności nie było dopuszczalne w świetle ww. przepisów, jak też wymienionych w pkt I przepisów prawa materialnego, przedmiotowe ruchomości nie stanowiły bowiem własności zobowiązanego ani J. W. i nie mogły być traktowane na potrzeby egzekucji tak jakby nie wyszły z majątku skarżącego,
b) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy przez organ drugiej instancji wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji, w sytuacji w której winno ono zostać przez organ drugiej instancji w całości uchylone, skarga na czynność egzekucyjną winna zostać w całości uwzględniona a zaskarżona czynność egzekucyjna w całości uchylona, została bowiem dokonana z naruszeniem przepisów ustawy,
c) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów państwa, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji ustalenie tego stanu w sposób wadliwy, m.in. poprzez błędne przyjęcie, iż J. W. jest formalnie właścicielką zajętych pojazdów i możliwe było dokonanie ich zajęcia, w sytuacji w której J. W. zbyła przedmiotowe pojazdy w dniu 10 grudnia 2011 r. na rzecz M. Z. i od tego czasu nie jest ich właścicielem,
d) art. 7 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozważenie przez organ drugiej instancji wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego w toku postępowania oraz nie odniesienie się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia
– wszystkie ww. przepisy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albowiem pomimo ww. naruszeń, jakich dopuściły się organy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, iż prawidłowo zinterpretowano, a następnie zastosowano przepisy prawa odnośnie instytucji skargi pauliańskiej i dopuszczalności dokonania na podstawie zapadłego w tym przedmiocie wyroku zajęcia ruchomości stanowiących własność osoby trzeciej, która nie brała udziału w tym postępowaniu, a w konsekwencji tym uzasadniał odmowę uchylenia przedmiotowego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie,
2) przepisu art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie, co z kolei było wynikiem całkowicie błędnego przyjęcia, iż zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy - w sytuacji, gdy z ww. w kolejnych zarzutach względów, jest dokładnie odwrotnie, albowiem mamy do czynienia z naruszeniem całego szeregu przepisów prawa, a w konsekwencji zasadne jest stanowisko, iż Sąd pierwszej instancji winien był skargę uwzględnić.
Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie,
2. zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
3. rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dotyczącą zajęcia ruchomości złożonej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a.
Zgodnie z tą regulacją, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Pod pojęciem czynności egzekucyjnej, zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru ograniczona jest do kontroli dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych i może dotyczyć wyłącznie formalnoprawnych aspektów czynności egzekucyjnej, czyli aspektów odnoszących się do zgodności przebiegu postępowania egzekucyjnego z przepisami regulującymi sposób i formę dokonania tych czynności. Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2024 r., III FSK 161/24 i powołane tam orzecznictwo).
Zobowiązany, wnosząc zatem skargę na czynności egzekucyjne, musi ją oprzeć na podstawach wskazanych w art. 54 § 1 u.p.e.a., to jest zarzucić dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
W kontrolowanej sprawie ocenie organów podlegała skarga na czynność egzekucyjną obejmującą zajęcie ruchomości w postaci ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej. W zarzutach skargi kasacyjnej jej autor podważa możliwość prowadzenia egzekucji skierowanej do majątku skarżącego z ww. ruchomości na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie I Wydział Cywilny z 30 czerwca 2016 r., I C [...], w którym uznano za bezskuteczną darowiznę tych pojazdów dokonaną przez skarżącego na rzecz J. W., w sytuacji w której J. W. w dniu 10 grudnia 2011 r. zbyła te pojazdy na rzecz M. Z. Zdaniem skarżącego, w tym przypadku konieczne jest również uznanie za bezskuteczne rozporządzenia ciągnikiem samochodowym i naczepą ciężarową dokonanego przez J. W. na rzecz osoby trzeciej w trybie art. 531 § 2 k.c.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w sprawie prawidłowo przeprowadzono kontrolę kwestionowanej czynności egzekucyjnej. Czynność ta, obejmująca zajęcie ruchomości, została dokonana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku skarżącego zajął w dniu 17 listopada 2022 r. ruchomości w postaci środków transportu. Organ egzekucyjny przede wszystkim uwzględnił wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie I Wydział Cywilny z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt I C [...] uznający czynność prawną umowy darowizny przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ k.c. zawartą 17 maja 2010 r. w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] , mocą której skarżący darował J. W. przedsiębiorstwo pod nazwą M. za bezskuteczną, w tym zajęte ruchomości w postaci: ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej.
Jak trafnie wyjaśnił Sąd pierwszej instancji, w zaistniałej sytuacji egzekucja w dalszym ciągu prowadzona jest przeciwko skarżącemu jako zobowiązanemu, jego obowiązkiem jest znoszenie egzekucji prowadzonej przez wierzyciela z jego majątku. W jej toku doszło do zajęcia przedmiotowych ruchomości, które – na skutek ubezskutecznienia w stosunku do wierzyciela czynności darowizny – traktowane są w toku egzekucji tak, jakby pozostawały nadal w majątku dłużnika. W ten sposób zapewniona jest realizacja przewidzianego w art. 532 k.c. uprawnienia wierzyciela pauliańskiego do pierwszeństwa przed wierzycielami osoby trzeciej w dochodzeniu zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie weszły.
Skoro zatem wierzyciel dysponował prawomocnym, wykonalnym orzeczeniem uznającym czynność prawną darowizny na rzecz J. W. za bezskuteczną wobec niego, był uprawniony do prowadzenia egzekucji z przedmiotu tej darowizny. Skarga na czynność egzekucyjną, zmierzająca do zakwestionowania możliwości prowadzenia przez wierzyciela egzekucji z ruchomości, co do której uwzględniona została skarga pauliańska nie może służyć za instrument zwalczania tego skutku.
Jednocześnie organ uwzględnił, że w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców do dnia zajęcia J. W. figurowała jako właściciel ww. pojazdów. Spełniony był zatem wymóg określony w art. 98 § 1a u.p.e.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, jeżeli z ewidencji prowadzonej przez zobowiązanego, urzędowego rejestru ruchomości lub rejestru zastawów wynika, że zobowiązany jest właścicielem ruchomości, organ egzekucyjny może zająć taką ruchomość.
Argumentacja skargi zmierzająca do wykazania, że zajęcie ruchomości było niemożliwe, albowiem J. W. dokonała ich sprzedaży nie może odnieść żadnego skutku prawnego. Kwestia uprawnień właścicielskich nie stanowi podstawy do złożenia skargi na czynność egzekucyjną i wobec tego nie podlega rozpatrzeniu w trybie art. 54 u.p.e.a. (por. wyroki NSA z: 24 maja 2022 r., I GSK 1542/21; 8 października 2020 r., II FSK 1720/18, II FSK 1671/18 i II FSK 1700/18, 4 sierpnia 2018 r., II FSK 1254/18 i II FSK 1255/18; 29 lipca 2020 r., II FSK 1643/18 i II FSK 1621/18).
Zgodnie z art. 97 § 2 u.p.e.a. zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione. Taka konstrukcja pozwala na zajęcie zarówno ruchomości, które znajdują się we władaniu zobowiązanego, jak i tych będących we władaniu innych osób. Organ egzekucyjny nie jest ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł prawny do rzeczy, którą dysponuje (por. L. Guzek, Egzekucja administracyjna zobowiązania podatkowego, M. Podat. 2000/11, s. 25). Osoba trzecia roszcząca sobie prawa do zajętej rzeczy może bronić swych praw zgłaszając wniosek o wyłączenie danej rzeczy spod egzekucji w trybie art. 38 u.p.e.a.
Według przywołanego art. 38 § 1 u.p.e.a., kto nie będąc zobowiązanym rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego – w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa – z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. O prawach tych rozstrzyga organ egzekucyjny, który rozpoznaje żądanie i wydaje postanowienie w sprawie wyłączenia spod egzekucji w terminie 14 dni od dnia złożenia żądania. Termin ten może być przedłużony o dalszych 14 dni, gdy zbadanie dowodów w tym terminie nie było możliwe (art. 38 § 2 u.p.e.a.). Po wniesieniu żądania organ egzekucyjny ma obowiązek zaniechania dalszych czynności egzekucyjnych wobec kwestionowanej rzeczy do czasu wydania postanowienia w sprawie (art. 38 § 3 u.p.e.a.).
Biorąc pod uwagę przedstawione regulacje, to osoba trzecia jako uprawniona powinna wystąpić w odpowiednim terminie do organu egzekucyjnego z żądaniem wyłączenia zajętej ruchomości spod egzekucji, a w razie odmowy uwzględnienia żądania osobie tej służy powództwo cywilne do sądu powszechnego (por. W. Grześkiewicz [w]: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz [red.] D.R. Kijowski, Wydanie II, LEX 2015). Prawo do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie ruchomości spod egzekucji przysługuje zatem jedynie osobie trzeciej, a nie zobowiązanemu (por. wyrok NSA OZ w Gdańsku z 5 lipca 1996 r., I SA/Gd 579/96). Ten ostatni nie może więc skutecznie zasłaniać się argumentem, że zajęta ruchomość do niego nie należy. W sytuacji, gdy zobowiązany miał świadomość, że zajęte ruchomości nie stanowiły jego własności, lecz własność osoby trzeciej, powinien o fakcie zajęcia powiadomić taką osobę, której prawa majątkowe zostały naruszone, żeby mogła ona ewentualnie wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem o wyłączenie ruchomości spod egzekucji (por. wyrok NSA z 8 października 2020 r., II FSK 1671/18).
W opisanym stanie rzeczy nie można zarzucić organowi naruszenia art. 531 § 2 k.c. Zgodnie z tym przepisem w wypadku, gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną, albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne. W dniu dokonania zajęcia, dysponując wyrokiem sądu cywilnego i uwzględniając zapisy w urzędowym rejestrze ruchomości, organ miał podstawy do podjęcia tej czynności egzekucyjnej. Dopiero skuteczne skorzystanie przez osobę trzecią ze środka określonego w art. 38 u.p.e.a. daje podstawy do zaniechania dalszych czynności egzekucyjnych wobec kwestionowanej rzeczy lub prawa majątkowego do czasu wydania postanowienia w sprawie wyłączenia spod egzekucji tychże rzeczy lub prawa majątkowego.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie doszło również do naruszenia zasad postępowania określonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ani art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ egzekucyjny wyjaśnił podstawy przyjęcia, że J. W. była w chwili zajęcia (17 listopada 2022 r.) formalnie właścicielką zajętych pojazdów i możliwe było dokonanie tej czynności egzekucyjnej. Okoliczności dotyczące zbycia przedmiotowych pojazdów na rzecz obywatela F. zostały przedstawione po dokonaniu zajęcia i zgłoszone do Starostwa Powiatowego w B. Wydziału Komunikacji dopiero w dniu 21 listopada 2022 r. Z akt sprawy nie wynika, aby podmiot ten wystąpił do organu egzekucyjnego z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji zgłaszając swoje prawa do tych pojazdów. Zaskarżone w sprawie postanowienie zawiera prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ II instancji w niezbędnym zakresie odniósł się również do zarzutów skarżącego.
W okolicznościach niniejszej sprawy, należy zgodzić się z WSA w Lublinie, że organ II instancji prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji oddalające skargę na czynność egzekucyjną. Nie znajdują zatem uzasadnienia zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., ani art. 151 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji szczegółowo przedstawił podstawy podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wyroku dokonano prawidłowej wykładni art. 54 § 1, art. 97 § 2, art. 98 § 1a czy art. 38 § 1-3 u.p.e.a., a także art. 532 k.c. WSA w Lublinie wyjaśnił powody oddalenia przez organ skargi na czynność egzekucyjną. Przeprowadzona w sprawie analiza w pełni przemawiała za oddaleniem wywiedzionej skargi.
Mając to na względzie, stosownie do art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął jak w sentencji.
sędzia del. WSA Krzysztof Przasnyski sędzia NSA Wojciech Stachurski sędzia NSA Jacek Pruszyński[pic]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI