III FSK 1439/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych, uznając, że kwestie umorzenia postępowania egzekucyjnego lub przedawnienia zobowiązania wykraczają poza zakres tej sprawy.
Skarżący domagali się wydania zawiadomienia i postanowienia o kosztach egzekucyjnych, jednak organy odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na niezakończone postępowanie egzekucyjne lub uchybienie terminu. WSA oddalił skargę, a NSA w wyroku III FSK 1439/22 utrzymał to rozstrzygnięcie. Sąd kasacyjny podkreślił, że kwestie umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa czy przedawnienia zobowiązania podatkowego nie mogły być przedmiotem oceny w sprawie dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. M. i S. M. od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił ich skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze. Organy odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia i postanowienia o kosztach egzekucyjnych, wskazując, że jedno z postępowań egzekucyjnych nie zostało zakończone, a w przypadku drugiego wniosek o koszty złożono po terminie. WSA podzielił to stanowisko, uznając, że kwestie umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa czy przedawnienia zobowiązania podatkowego nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że sąd kasacyjny działa w granicach skargi i z urzędu bada jedynie nieważność postępowania. NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, wskazując m.in. na błędne wskazanie podstawy prawnej przez skarżących (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. zamiast art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.) oraz na to, że kwestie podnoszone przez skarżących (umorzenie postępowania egzekucyjnego, przedawnienie zobowiązania) wykraczają poza zakres sprawy dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Sąd oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, kwestie te wykraczają poza zakres sprawy dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny podkreślił, że przedmiotem sprawy była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych, a nie samo postępowanie egzekucyjne czy jego umorzenie lub przedawnienie. Te ostatnie kwestie powinny być rozpatrywane w odrębnych postępowaniach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (23)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W tej sprawie przedmiotem sądowej kontroli nie była decyzja administracyjna, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., lecz postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego wysokości kosztów egzekucyjnych. Podstawą sądowej kontroli tego typu rozstrzygnięć jest art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., a nie art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanej przez sąd pierwszej instancji. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. oznacza zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1
u.p.e.a. art. 59 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestie umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa lub przedawnienia zobowiązania podatkowego wykraczają poza zakres sprawy dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał sprawę w granicach wyznaczonych przez przedmiot zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji wydał wyrok na podstawie akt sprawy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego i nadzoru egzekucyjnego, mimo że postępowanie egzekucyjne pozostaje zawieszone lub umorzyło się z mocy prawa. Niewłaściwa ocena zgodności z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć i błędna ocena stanu faktycznego. Nie rozpoznanie sprawy co do istoty z pominięciem rzeczywistego stanu faktycznego. Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie rozpoznania wniosków dowodowych.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy wszczęcia postępowania z wniosku Skarżących o wydanie i doręczenie zawiadomienia oraz postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Kwestia ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, z którym związane są koszty egzekucyjne, leży poza granicami tej sprawy. Trafnie sąd pierwszej instancji ocenił, że poza granicami niniejszej sprawy leży również ocena zarzutu niedopuszczalności egzekucji z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego.
Skład orzekający
Bogusław Dauter
przewodniczący
Bogusław Woźniak
członek
Wojciech Stachurski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie granic sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście spraw egzekucyjnych i kosztów z nimi związanych. Interpretacja przepisów dotyczących odmowy wszczęcia postępowania i zakresu kontroli sądowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskiem o koszty egzekucyjne i odmową wszczęcia postępowania w tym zakresie. Nie rozstrzyga bezpośrednio o meritum postępowania egzekucyjnego czy przedawnienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na precyzyjne określenie granic sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym i rozróżnienie między różnymi rodzajami postępowań.
“Granice sprawy w sądzie administracyjnym: Kiedy sąd nie rozpozna zarzutu przedawnienia?”
Dane finansowe
WPS: 360 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1439/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-10-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogusław Dauter /przewodniczący/ Bogusław Woźniak Wojciech Stachurski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Go 93/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2022-06-02 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Protokolant Anna Iwaszkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. i S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Go 93/22 w sprawie ze skargi A. M. i S. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 8 grudnia 2021 r., nr 0801-IEE-1.711.116.2021.2 UNP: 0801-21-068994 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. M. i S. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 2 czerwca 2022 r., I SA/Go 93/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A. M. i S. M. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 8 grudnia 2021 r., nr 0801-IEE-1.711.116.2021.2, UNP: 0801-21-068994, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze z 1 września 2021 r., w którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku Skarżących o wydanie i doręczenie zawiadomienia oraz postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec Skarżących na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 29 grudnia 2009 r. nie zostało zakończone. W takiej sytuacji brak jest podstaw prawnych do wydania zawiadomienia, a następnie postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Z kolei postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 29 grudnia 2009 r. zostało zakończone 29 stycznia 2010 r., jednakże wniosek (z 18 czerwca 2021 r.) o wydanie zawiadomienia i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w tym postępowaniu egzekucyjnym został złożony z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim podzielił stanowisko organów. Stwierdził, że w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy [...], które zostało zakończone 29 stycznia 2010 r., wniosek o wydanie zawiadomienia i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych został złożony z uchybieniem terminu. Zdaniem sądu, główny spór dotyczy jednak możliwości orzeczenia o kosztach postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...], które nadal jest prowadzone. W tym zakresie sąd nie zgodził się ze Skarżącymi, że postępowanie to zostało umorzone z mocy samego prawa z dniem 16 czerwca 2011 r. tj. z upływem 12 miesięcy od dnia zawieszenia postępowania prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, wobec niepodjęcia go w ww. terminie. Sąd stwierdził, że podnoszona przez Skarżących kwestia umorzenia zawieszonego wcześniej postępowania egzekucyjnego, nie mogła być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu, a tym samym pozostaje bez wpływu na wydanie zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych. Niezasadnie również strona lokuje w niniejszej sprawie zarzut niedopuszczalności egzekucji z uwagi na – jej zdaniem – przedawnienie zobowiązania. Tego rodzaju argumenty również nie podlegały ocenie w niniejszym postępowaniu dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania w zakresie kosztów egzekucyjnych. W konkluzji sąd stwierdził, że w tej sprawie organ słusznie zastosował art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."). Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Skarżących. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucił: 1) na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w z zw. z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") rażącą obrazę przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy wskutek naruszenia przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z poźn. zm.; dalej: "p.u.s.a."), art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi na postanowienie organu nadzoru egzekucyjnego oraz postanowienie organu egzekucyjnego w sytuacji, w której okoliczności faktyczne sprawy jak i przepisy obowiązującego prawa uniemożliwiały oddalenie skargi albowiem na mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze (...) z 18 czerwca 2010 r. postępowanie egzekucyjne, którego dotyczą zarzuty w dalszym ciągu pozostaje zawieszone, co w konsekwencji nie pozwalało na prowadzenie postępowania w sprawie wniosków w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, a co powoduje że oba zaskarżane postanowienia organu nadzoru egzekucyjnego z 8 grudnia 2021 r. (...) i organu egzekucyjnego z 1 września 2021 r. (...) zostały wydane faktycznie poza prowadzonym, choć w dalszym ciągu zawieszonym postępowaniem egzekucyjnym; 2) na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w z zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. obrazę przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy wskutek naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art: 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 p.p.s.a., poprzez dokonanie niewłaściwej oceny zgodności z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć, w tym dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do oddalenia skargi pomimo braku ku temu podstaw tak faktycznych, jak i prawnych, m.in. w następstwie ustalenia, że organy egzekucyjne wydały zaskarżane postanowienia z uwzględnieniem całokształtu okoliczności faktycznych związanych ze sprawą jak również zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, podczas gdy w stanie faktycznym sprawy brak jest podstaw prawnych do rozpoznania wniosków w przedmiocie kosztów egzekucji, która "umorzyła się" z mocy samego prawa z upływem 17 czerwca 2011 r. na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., w oparciu o przepisy wprowadzone nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która weszła w życie z dniem 20 lutego 2021 r.; 3) na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w z zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. rażącą obrazę przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy wskutek naruszenia przepisów art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 p.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi na postanowienie organu nadzoru egzekucyjnego oraz postanowienie organu egzekucyjnego, a tym samym nie rozpoznanie sprawy co do jej istoty, z pominięciem rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, zgłoszonych przed sądem pierwszej instancji dowodów z dokumentów urzędowych i właściwych przepisów prawa z uwagi zarówno na wciąż trwające zawieszenie postępowania egzekucyjnego na mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze z 18 czerwca 2010 r., jak i zaistniałą w stanie faktycznym sprawy obligatoryjną przesłankę umorzenia egzekucji z mocy prawa, o której mowa art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., a która ziściła się w stanie faktycznym sprawy w dniu 17 czerwca 2021 r. 4) na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w z zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a obrazę przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy wskutek naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 106 § 3 u.p.e.a., poprzez zaniechanie rozpoznania wniosków dowodowych zgłoszonych w sprawie, pomimo że ich przeprowadzenie było niezbędne do prawidłowego wyjaśnienia sprawy, a których dopuszczenie i przeprowadzenie nie powodowało żadnego przedłużenia postępowania w sprawie ponieważ wszystkie dowody z dokumentów urzędowych zostały przedłożone do akt sprawy i którymi sąd pierwszej instancji dysponował w dniu wyrokowania zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a., w szczególności zaś z postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze z 18 czerwca 2010 r., którego uwzględnienie w ramach stanu faktycznego sprawy nie pozwalało na podjęcie zaskarżanego obecnie rozstrzygnięcia. Stawiając powyższe zarzuty, pełnomocnik Skarżących wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W piśmie procesowym z 19 października 2024 r., pełnomocnik Skarżących postawił zarzut "nieważności postępowania", wynikający z faktu, że postępowanie egzekucyjne nie mogło się toczyć z uwagi na fakt, że z dniem 9 czerwca 2017 r. egzekwowane zobowiązania podatkowe wygasły z mocy prawa w skutek przedawnienia, co potwierdził WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 15 września 2022 r., I SA/Go 215/22. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Skarżących na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Sąd kasacyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (zob. np. wyrok NSA z 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11). Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować uzasadnienia zarzutów kasacyjnych pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (zob. wyrok NSA z 11 czerwca 2015 r., II FSK 1079/13). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, a zarzuty skargi kasacyjnej nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. Odnosząc się do postawionego w trzech oddzielnych punktach zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że przepisy art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. mają charakter ustrojowy, gdyż normują zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. W orzecznictwie wskazuje się, że przepisy te mogą być skutecznie wskazane jako naruszone w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) w powiązaniu z konkretnie oznaczonymi przepisami p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 11 maja 2012 r., I OSK 70/12; z 26 lutego 2009 r., II FSK 1660/07; z 23 listopada 2010 r., I GSK 445/10; z 25 czerwca 2024 r., III OSK 765/23). Skuteczność zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. uzależniona jest zatem od wykazania naruszeń odpowiednich przepisów p.p.s.a. W tej sprawie autor skargi nie wykazał naruszenia wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów p.p.s.a. Po pierwsze całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.), a kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W tej sprawie przedmiotem sądowej kontroli nie była decyzja administracyjna, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., lecz postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego wysokości kosztów egzekucyjnych. Podstawą sądowej kontroli tego typu rozstrzygnięć jest art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., a nie art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. W tej sprawie sąd pierwszej instancji wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, prawidłowo wskazując, że podstawę prawną takiego działania stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone w tej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze wydane zostało w następstwie rozpoznania zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji w postępowaniu egzekucyjnym. Wyrok sądu pierwszej instancji mógł zatem zostać wydany na posiedzeniu niejawnym. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał też, aby sąd pierwszej instancji wydał zaskarżony wyrok z pominięciem akt niniejszej sprawy. Należy przy tym podkreślić, że czym innym jest orzekanie przez sąd administracyjny z pominięciem akt sprawy, a czym innym dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. Należy wyraźnie odróżnić wyrokowanie na podstawie innego materiału niż wynikający z akt sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (zob. wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., I OSK 1749/11). Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanej przez sąd pierwszej instancji. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. oznacza zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (zob. wyrok NSA z 7 marca 2013 r., II GSK 2374/11). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony w tej sprawie wyrok wydany został na podstawie akt sprawy, na które składają się przede wszystkim akta postępowania administracyjnego. Sąd pierwszej instancji, kontrolując zaskarżone postanowienie, nie wyszedł poza materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy i nie dokonał też własnych ustaleń stanu faktycznego. Odrębną natomiast kwestią jest pominięcie przez sąd wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę na etapie postępowania sądowego, o czym w dalszej części uzasadnienia. Całkowicie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (zob. wyrok NSA z 2 lipca 2024 r., II OSK 1022/23). Stawiając zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a., ale także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, autor tego środka zaskarżenia nie dostrzega granic tej sprawy. Należy zatem przypomnieć, że przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy wszczęcia postępowania z wniosku Skarżących o wydanie i doręczenie zawiadomienia oraz postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. W tak wyznaczonych granicach sprawy sąd pierwszej instancji badał, czy organy prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 k.p.a. w kontekście braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w toku egzekucji prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze z 29 grudnia 2009 r. Słusznie przy tym sąd stwierdził, że podnoszona przez Skarżących kwestia umorzenia zawieszonego wcześniej postępowania egzekucyjnego, nie mogła być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Skarżący zainicjowali odrębne postępowanie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i to w tym postępowaniu tego rodzaju zarzuty będą poddane ocenie. Bezzasadne są w tym zakresie twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że "nie da się rozpatrzyć wniosków w sprawie, która umorzyła się z mocy samego prawa". Otóż w tej sprawie rozpatrywany był wniosek o wydanie i doręczenie zawiadomienia oraz postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Kwestia ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, z którym związane są koszty egzekucyjne, leży poza granicami tej sprawy. Także kwestia podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, a zatem i ocena postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze z 4 lipca 2012 r., pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Trafnie sąd pierwszej instancji ocenił, że poza granicami niniejszej sprawy leży również ocena zarzutu niedopuszczalności egzekucji z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. Niezasadne są też zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 135, art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. W tej sprawie sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby zastosowanie odpowiednich środków w celu ich usunięcia w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Nie było więc podstaw do stosowania art. 135 p.p.s.a. Zaistniała natomiast podstawa do zastosowania art. 151 p.p.s.a., który stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Uzasadnienie wydanego w tej sprawie wyroku wypełnia też wymagania wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. Zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska organu, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Fakt, że zaskarżony wyrok nie spełnia oczekiwań strony skarżącej nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Co prawda w tej sprawie sąd pierwszej instancji nie wydał odrębnego postanowienia w przedmiocie wniosków strony o dopuszczenie dowodów z dokumentów, to jednak powyższe nie miało wpływu na wynik tej sprawy. Wnioskowane dowody, w tym postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze z 18 czerwca 2010 r. nr [...], o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, miały na celu wykazanie, że postępowanie egzekucyjne było wadliwie prowadzone, a ponadto że zostało umorzone. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd wypowiedział się w tym zakresie stwierdzając, że kwestia umorzenia zawieszonego wcześniej postępowania egzekucyjnego jak i kwestia jego podjęcia, pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy, "z tego też powodu argumentacja i wnioski zawarte w piśmie procesowym pełnomocnika z 15.04.2022 r., pozostają chybione." Wypowiedź tę należy traktować jako odniesienie się do wniosków dowodowych strony, a wyrażone w tym zakresie stanowisko podziela Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). SNSA Bogusław Woźniak SNSA Bogusław Dauter SNSA Wojciech Stachurski
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI