III FSK 1435/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki A. Spółka jawna z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2016 r. do sierpnia 2017 r. Spór koncentrował się na ocenie, czy zaistniały przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej jako wspólnika. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i 2, art. 115 § 1 oraz art. 201 § 1 pkt 2 O.p., kwestionując zasadność przypisania jej odpowiedzialności w sytuacji, gdy spółka posiada majątek i toczy się postępowanie dotyczące skuteczności umorzenia egzekucji. Zarzucono również naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 115 § 1 i art. 108 § 1 pkt 4 O.p., wskazując na subsydiarny charakter odpowiedzialności wspólnika oraz art. 59 § 2 i 4 u.p.e.a. w kontekście prawidłowości umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podniesiono także zarzut naruszenia art. 70 § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji w sytuacji przedawnienia zobowiązań. Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że przesłanką odpowiedzialności wspólników spółki jawnej nie jest bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, a postępowanie w tym zakresie może być prowadzone niezależnie od stanu egzekucji. Kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego, nawet jeśli toczyły się w tym zakresie postępowania sądowe, nie stanowiła przeszkody do merytorycznego rozpoznania sprawy odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. NSA powołał się na prawomocne wyroki NSA z 28 września 2023 r. (sygn. akt III FSK 476/23, III FSK 477/23, III FSK 478/23 oraz III FSK 479/23), które potwierdziły prawidłowość umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na niecelowość dalszych działań w sytuacji, gdy koszty egzekucyjne przewyższały potencjalny dochód ze sprzedaży majątku spółki. Sąd jednoznacznie stwierdził, że zarzut przedawnienia zobowiązań był chybiony, gdyż decyzja została wydana przed upływem terminu przedawnienia. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącej koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady, że odpowiedzialność wspólnika spółki jawnej za zaległości spółki jest niezależna od stanu egzekucji wobec spółki oraz że umorzenie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne, gdy koszty przewyższają potencjalny dochód.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za wpłaty na PFRON, ale zasady ogólne dotyczące odpowiedzialności osób trzecich i egzekucji administracyjnej mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy odpowiedzialność wspólnika spółki jawnej za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON może być orzeczona niezależnie od stanu egzekucji wobec spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przesłanką odpowiedzialności wspólników spółki jawnej nie jest bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, ani nawet spodziewana trudność w wyegzekwowaniu należności od spółki. Postępowanie o odpowiedzialności wspólnika spółki jawnej może być wszczęte i decyzja w przedmiocie odpowiedzialności wspólnika może być wydana niezależnie od tego, czy egzekucja wobec spółki była prowadzona i jakim ewentualnie zakończyła się rezultatem.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przepisy Ordynacji podatkowej (art. 115 w zw. z art. 107 i 108) nie uzależniają odpowiedzialności wspólnika spółki jawnej od stanu egzekucji wobec spółki. Decyzja o odpowiedzialności może być wydana nawet przed wszczęciem lub zakończeniem egzekucji.
Czy nieprawomocność wyroków oddalających skargi na postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec spółki stanowi przeszkodę do rozpoznania sprawy o odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieprawomocność wyroków oddalających skargi na decyzje o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie ogranicza kompetencji sądu do rozpoznania sprawy o odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że oddalenie skarg na postanowienia o umorzeniu egzekucji, nawet jeśli wyroki nie były prawomocne, przesądza o braku bezwzględnej przeszkody procesowej do oceny zasadności decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Ponadto, art. 108 § 4 O.p. dotyczy wszczęcia egzekucji zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, a nie wszczęcia postępowania w przedmiocie orzeczenia tej odpowiedzialności.
Czy umorzenie postępowania egzekucyjnego było prawidłowe w sytuacji, gdy spółka wskazała majątek, a koszty egzekucyjne mogły przewyższyć uzyskaną kwotę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umorzenie postępowania egzekucyjnego było prawidłowe, ponieważ koszty związane z oszacowaniem i sprzedażą wskazanego przez spółkę mienia przewyższały możliwy do uzyskania dochód, a dotychczasowe działania nie doprowadziły do wyegzekwowania żadnych kwot, co czyniło dalsze postępowanie niecelowym.
Uzasadnienie
NSA powołał się na prawomocne wyroki NSA w podobnych sprawach, które potwierdziły, że organ egzekucyjny prawidłowo ocenił, iż koszty egzekucyjne i koszty związane z oszacowaniem i sprzedażą majątku przewyższają potencjalną kwotę do uzyskania. Zasada celowości postępowania egzekucyjnego sprzeciwia się generowaniu dalszych kosztów, gdy nie można wyegzekwować należności.
Czy zobowiązania podatkowe objęte decyzją o odpowiedzialności osoby trzeciej były przedawnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zobowiązania podatkowe nie były przedawnione.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że zobowiązania dotyczyły okresu od grudnia 2016 r. do sierpnia 2017 r. Najwcześniejsze z nich, wymagalne 20 stycznia 2017 r., przedawniało się z dniem 1 stycznia 2023 r. Zaskarżona decyzja została wydana 27 października 2022 r., a zatem przed upływem terminu przedawnienia.
Przepisy (10)
Główne
O.p. art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
O.p. art. 107 § § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 108 § § 1 pkt 4
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 115 § § 1
Ordynacja podatkowa
Określa przesłanki odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zaległości spółki.
O.p. art. 201 § § 1 pkt 2
Ordynacja podatkowa
u.p.e.a. art. 59 § § 2 i 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa zasady umorzenia postępowania egzekucyjnego, w tym gdy nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przesłanki odpowiedzialności wspólnika spółki jawnej za zaległości spółki są spełnione niezależnie od stanu egzekucji wobec spółki. • Nieprawomocność wyroków oddalających skargi na postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie stanowi przeszkody do rozpoznania sprawy o odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej. • Umorzenie postępowania egzekucyjnego było prawidłowe ze względu na niecelowość dalszych działań (koszty egzekucyjne przewyższające potencjalny dochód). • Zobowiązania podatkowe nie były przedawnione w dacie wydania decyzji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez oddalenie skargi na decyzję o odpowiedzialności wspólnika, gdy spółka posiada majątek i toczy się sprawa o skuteczność umorzenia egzekucji. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że rozstrzygnięcie sprawy skuteczności umorzenia egzekucji pozostaje bez wpływu na postępowanie o odpowiedzialność subsydiarną. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez bezpodstawne przyjęcie prawidłowości umorzenia postępowania egzekucyjnego i pominięcie wskazania majątku przez spółkę. • Naruszenie art. 70 § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji o odpowiedzialności posiłkowej w sytuacji, gdy zobowiązania były przedawnione.
Godne uwagi sformułowania
przesłanką odpowiedzialności wspólników spółki jawnej nie jest bezskuteczność egzekucji z majątku spółki • postępowanie o odpowiedzialności wspólnika spółki jawnej może być wszczęte i decyzja w przedmiocie odpowiedzialności wspólnika może być wydana niezależnie od tego, czy egzekucja wobec spółki była prowadzona i jakim ewentualnie zakończyła się rezultatem • brak jest podstaw do kwestionowania możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej jedynie z tego powodu, że orzeczenia wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie uzyskały wtedy jeszcze waloru prawomocności • art. 108 § 4 O.p. znajduje zastosowanie w kontekście wszczęcia egzekucji zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, a nie do postępowania prowadzonego w celu ustalenia tej odpowiedzialności • zasada celowości postępowania egzekucyjnego, wynikająca z art. 7 § 2 u.p.e.a. sprzeciwia się dokonywaniu czynności egzekucyjnych i pobieraniu opłat za te czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą do wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej koszty egzekucyjne • zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku
Skład orzekający
Agnieszka Olesińska
sprawozdawca
Jolanta Sokołowska
przewodniczący
Stanisław Bogucki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że odpowiedzialność wspólnika spółki jawnej za zaległości spółki jest niezależna od stanu egzekucji wobec spółki oraz że umorzenie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne, gdy koszty przewyższają potencjalny dochód."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za wpłaty na PFRON, ale zasady ogólne dotyczące odpowiedzialności osób trzecich i egzekucji administracyjnej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej za długi spółki, co jest tematem budzącym zainteresowanie przedsiębiorców i wspólników. Wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne w egzekucji administracyjnej i odpowiedzialności podatkowej.
“Czy wspólnik odpowiada za długi spółki, nawet gdy egzekucja jest umarzana?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.