III FSK 142/26

III FSK 142/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Gl 443/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2025-10-01
III FZ 86/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odmówiono wstrzymania wykonania decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 19 marca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej G. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 października 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 443/24 w sprawie ze skargi G. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 stycznia 2024 r. nr 2401-IEW3.4123.10.2023.51 UNP: 2401-24-023859 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 1 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 443/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę G. N. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 26 stycznia 2024 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.
Pismem z 12 lutego 2026 r. skarżący, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniósł o:
1. wstrzymanie wykonania w całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach nr 2401-IEW3.4123.10.2023.51, UNP: 2401-24-023859 z 26 stycznia 2024 r.,
ewentualnie
2. wstrzymanie wykonania decyzji drugiej instancji w zakresie egzekucji prowadzonej obecnie z majątku skarżącego z nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy we Włodawie, IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...] - postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we W., znak sprawy: 0619-SEE.7112.1.2026.
W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik wielokrotnie składał wnioski o wstrzymanie wykonania decyzji drugiej instancji w całości powołując się m.in. na fakt opublikowania w 22 kwietnia 2025 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-277/24 (Adjak), jak i opublikowania w 22 kwietnia 2025 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wyroku TSUE z 30 kwietnia 2025 r. w sprawie C-278/24 (Genzyński), tj. na fakt wydania przez TSUE wyroków, których tezy mają niebagatelne znaczenia dla istoty niniejszego postępowania. W skardze kasacyjnej pełnomocnik wskazał na konsekwencje wydania owych orzeczeń dla niniejszej sprawy. Zaznaczył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w swoim orzeczeniu nie uwzględnił tez wyroku w sprawie C-278/24 (Genzyński). Wpływ ww. wyroków na interpretacje art. 116 § 1 o.p. wskazuje, że globalnie prowadzenie egzekucji z majątku skarżącego, w okolicznościach, w których organy administracji nie prowadziły jakiegokolwiek dowodu zmierzającego do wykazania dochowania przez skarżącego należytej staranności w prowadzeniu spraw spółki (mimo zgłaszanych przez skarżącego wniosków), doprowadza do powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody. Znaczna szkoda polega na prowadzeniu szeroko zakrojonej egzekucji z wszelkich składników mienia skarżącego (w tym z wynagrodzenia za pracę) w okolicznościach, w których organ dopuścił się w ramach prowadzonego w stosunku do skarżącego postępowania oczywistych, jawnych i rażących naruszeń prawa. Mając na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny może nie rozpoznać pozytywnie wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji drugiej instancji, pełnomocnik z ostrożności procesowej wniósł ewentualnie o wstrzymanie wykonalności decyzji drugiej instancji w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego, które zmierza w kierunku egzekucji należności z nieruchomości skarżącego. Dokonanie egzekucji z nieruchomości wycenianej na 48.000,00 zł, która to nieruchomość może zostać zlicytowana za 3/4 jej wartości, stanowi marginalne zaspokojenie należności, którą zdaniem pełnomocnika niesłusznie obciążono skarżącego. Wstrzymanie wykonania decyzji drugiej instancji w zakresie postępowania egzekucyjnego ma na celu zapobiegnięcie spowodowaniu trudnych do odwrócenia skutków, które nastąpią z potencjalną szkodą skarżącego w okolicznościach, w których owo wstrzymanie wykonania będzie miało minimalne znaczenie dla wyegzekwowania z majątku skarżącego zaległości w kwocie 20.103.513,14 zł. Do wniosku dołączono protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości sporządzony w dniu 2 lutego 2026 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez prawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy.
W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. W postanowieniu z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
W niniejszej sprawie argumentacja skarżącego sprowadza się do ogólnego twierdzenia, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec jego majątku może spowodować powstanie znacznej szkody, w szczególności poprzez egzekucję z wynagrodzenia za pracę oraz z nieruchomości. Skarżący nie przedstawił żadnych danych dotyczących swojej aktualnej sytuacji majątkowej ani finansowej, które pozwalałyby ocenić, czy wykonanie decyzji rzeczywiście prowadziłoby do powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności nie wykazano, że realizacja obowiązku wynikającego z decyzji skutkowałaby zachwianiem podstaw egzystencji skarżącego lub prowadziła do nieodwracalnego pogorszenia jego sytuacji życiowej.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie wskazuje się, że sama konieczność wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym nie stanowi jeszcze znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż ewentualne skutki finansowe wykonania decyzji mogą zostać odwrócone poprzez zwrot nienależnie wyegzekwowanych kwot wraz z należnymi odsetkami w przypadku uchylenia decyzji. Ewentualne działania organów zmierzające do wyegzekwowania należności z zaskarżonych decyzji nie powinny doprowadzić do istotnej i trwałej zmiany sytuacji majątkowej skarżącej. Przepisy zawarte w art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) przewidują ograniczenie dopuszczalności prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Należy podkreślić, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (zob. postanowienia NSA: z 28 lipca 2009 r., I FSK 450/09; z 6 sierpnia 2014 r., II FSK 2247/14).
Należy więc uznać, że przedstawione wyjaśnienia, brak uprawdopodobnienia sytuacji majątkowej skarżącego i samo przedłożenie protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości gruntowej nie potwierdzają, że wykonanie decyzji grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków.
Skarżący wskazuje również, że egzekucja z nieruchomości może prowadzić do jej sprzedaży w drodze licytacji za cenę niższą niż wartość oszacowania, co miałoby powodować trudne do odwrócenia skutki. Argument ten również nie może zostać uznany za wystarczający do zastosowania instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a. Egzekucja świadczeń pieniężnych z majątku dłużnika co do zasady nie stanowi trudnego do odwrócenia skutku, gdyż ewentualne negatywne konsekwencje mają charakter przede wszystkim majątkowy i podlegają restytucji.
Skarżący wskazał jako powód słuszności wstrzymania wykonania decyzji w sprawie, że zobowiązanie określone jest na 20.103.513,14 zł, podczas gdy jego nieruchomość została oszacowana na kwotę 48.000 zł, co oznacza, że stanowi ona jedynie niewielką część potencjalnego zaspokojenia należności publicznoprawnej. Okoliczność ta w żaden sposób nie uzasadnia ingerowania Sądu w zasadę wykonalności decyzji administracyjnej.
Podnoszona we wniosku argumentacja dotycząca wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach C-277/24 (Adjak) oraz C-278/24 (Genzyński) odnosi się w istocie do merytorycznej oceny zasadności decyzji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe spółki, a nie do przesłanek wstrzymania jej wykonania. Trzeba zauważyć, że WSA we Wrocławiu w zaskarżonym wyroku przeprowadził analizę wpływu wyroków TSUE C-277/24 i C-278/24 na interpretację i stosowanie przepisów krajowych. Następnie odniósł powyższe do okoliczności spornej sprawy. Instytucja określona w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie służy dokonywaniu oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, które skarżący kwestionuje, a tym samym wyprzedzaniu wyniku postępowania kasacyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jego argumentacja sprowadza się do polemiki z prawidłowością zaskarżonej decyzji oraz ogólnych twierdzeń o potencjalnych skutkach egzekucji, które nie zostały w żaden sposób skonkretyzowane ani uprawdopodobnione.
Z tego względu, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.