III FSK 1409/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-25
NSApodatkoweŚredniansa
podatek od nieruchomościbudynekbudowlaprzegrody budowlanedefinicja budynkuustawa o podatkach i opłatach lokalnychNSAskarga kasacyjnapostępowanie podatkowe

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie opodatkowania podatkiem od nieruchomości wiat na opakowania i materiały techniczne, uznając, że choć uzasadnienie WSA było błędne, samo rozstrzygnięcie było prawidłowe, jednak sprawa wymaga dalszego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości dwóch wiat: "na opakowania" i "na materiały techniczne". Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że wiata na opakowania jest budynkiem, ale brakowało dowodów co do wiaty na materiały techniczne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, stwierdzając, że wyrok WSA był prawidłowy w rozstrzygnięciu, mimo błędnego uzasadnienia, i że sprawa wymaga dalszego wyjaśnienia stanu faktycznego, szczególnie w zakresie przegród budowlanych.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości dwóch obiektów: "wiaty na opakowania" i "wiaty na materiały techniczne". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że wiata na opakowania spełnia definicję budynku, ale brakowało wystarczających dowodów do oceny wiaty na materiały techniczne. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną spółki, oddalił ją. Sąd uznał, że wyrok WSA, mimo błędnego uzasadnienia w części dotyczącej oceny materiału dowodowego, był prawidłowy w swoim rozstrzygnięciu. NSA podkreślił, że organ podatkowy i sąd pierwszej instancji nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, szczególnie w zakresie ustalenia, czy sporne wiaty posiadały przegrody budowlane konstrukcyjnie związane z obiektem, co jest kluczowe dla definicji budynku. Sprawa, mimo oddalenia skargi kasacyjnej, wymaga dalszego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ podatkowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Kwalifikacja zależy od spełnienia definicji budynku, w tym od posiadania przegród budowlanych konstrukcyjnie związanych z obiektem, które pozwalają na określenie jego obrysu i powierzchni użytkowej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że kluczowe jest ustalenie, czy sporne wiaty są 'wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych' oraz czy te przegrody są konstrukcyjnie powiązane z obiektem. Pomimo że WSA uznał, iż materiał dowodowy pozwala na taką kwalifikację wiaty na opakowania, NSA stwierdził, że materiał ten był niepełny i wymaga dalszego wyjaśnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja budynku wymaga, aby obiekt był trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni przegrodami budowlanymi oraz posiadał fundamenty i dach. Kluczowe jest ustalenie, czy obiekt jest 'wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych' i czy te przegrody są konstrukcyjnie powiązane z obiektem.

u.p.o.l. art. 2 § ust. 1 pkt 2 i 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Przepisy dotyczące opodatkowania budowli i gruntów.

Pomocnicze

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 5

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Dotyczy pomiaru powierzchni użytkowej, co było sporne w kontekście wiat.

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

O.p. art. 141 § § 4

Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

O.p. art. 153

Ordynacja podatkowa

Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną przez NSA w innej sprawie.

O.p. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada dopuszczania wszelkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu do oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

O.p. art. 197 § § 1 - 3

Ordynacja podatkowa

Powoywanie biegłych w celu uzyskania wiadomości specjalnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji przez WSA w przypadku naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184 § in fine

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej, gdy orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędne uzasadnienie wyroku WSA, który nie rozpoznał w sposób wyczerpujący całego zebranego materiału dowodowego i oparł się na opinii biegłego, która nie pozwalała na ustalenie stanu faktycznego. Naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie poprzez potencjalnie różne rozstrzyganie identycznych stanów faktycznych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 121 § 1 O.p. zostały uznane za niezasadne, gdyż uzasadnienie WSA spełniało wymogi ustawowe, a różna wykładnia stanu faktycznego nie była wystarczająca do stwierdzenia naruszenia zasady zaufania bez udowodnienia tożsamości stanów faktycznych.

Godne uwagi sformułowania

Oddalenie skargi kasacyjnej wyprowadzić można z treści art. 184 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny czyni tak nie tylko wtedy, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny przedwcześnie uznał za prawidłową ocenę stanu faktycznego dokonaną przez organ, co do opodatkowania podatkiem od nieruchomości wiaty na opakowania. Moc każdego dowodu była taka sama, co korespondowało z treścią art. 180 § 1 O.p. Organ nie może pominąć żadnego z dowodów, jeżeli oceni go jako wiarygodny, nie może nie doceniać jego znaczenia, jeżeli ma on wartość dla rozpoznawanej sprawy. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skład orzekający

Jacek Brolik

przewodniczący sprawozdawca

Mirella Łent

członek

Sławomir Presnarowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji budynku w podatku od nieruchomości, zwłaszcza w kontekście obiektów o konstrukcji wiat, oraz zasady oceny materiału dowodowego i uzasadnienia orzeczeń przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej interpretacji przepisów podatkowych w odniesieniu do konkretnych obiektów budowlanych. Rozstrzygnięcie NSA opiera się na stwierdzeniu, że mimo błędów proceduralnych, samo rozstrzygnięcie WSA było prawidłowe, co może ograniczać jej zastosowanie jako silnego precedensu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i pokazuje, jak ważne są szczegóły definicji prawnej (np. 'przegrody budowlane') oraz jak sądy oceniają materiał dowodowy i uzasadnienia orzeczeń. Jest to ciekawe dla prawników procesowych i doradców podatkowych.

Czy wiata to budynek? NSA wyjaśnia kluczowe kryteria opodatkowania nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 1409/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Brolik /przewodniczący sprawozdawca/
Mirella Łent
Sławomir Presnarowicz
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Bk 207/22 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2022-09-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
art.1a ust.1 pkt 1, art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant Ewelina Wołosiak, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt I SA/Bk 207/22 w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 31 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 14 września 2022 r. (sygn. akt I SA/Bk 207/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 31 marca 2022 r. w przedmiocie określenia Spółce z o.o. O. zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 rok (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy:
W dniu 21 grudnia 2016 r. Spółka złożyła Burmistrzowi S. korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za lata 2011-2016 wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty.
Decyzją z 27 kwietnia 2017 r. Burmistrz określił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości oraz stwierdził nadpłatę za rok 2012.
Zdaniem organu pierwszej instancji budynek o powierzchni 3.123 m2 – "wiata na opakowania" oraz budynek o powierzchni 310 m2 – "wiata na materiały techniczne", wykazane w korekcie deklaracji jako budowle, są budynkami, ponieważ posiadają wszystkie elementy niezbędne do zaliczenia ich do kategorii budynków. Potwierdza to sporządzona podczas oględzin dokumentacja fotograficzna.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku, która zapadła po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z 22 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 164/18, oddalił skargę.
Spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2787/18 uchylił wyrok sądu pierwszej instancji oraz decyzję organu drugiej instancji.
NSA zwrócił uwagę na konieczność ustalenia, czy sporne wiaty spełniają przesłanki definicji budynku, a mianowicie czy jest możliwe określenie jego obrysu poprzez dokładne wskazanie granic przestrzeni zajmowanej przez obiekt budowlany oraz czy przegrody budowlane obiektu budowlanego są z nim konstrukcyjnie połączone.
Decyzją z 17 grudnia 2020 r. Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W toku ponownie prowadzonego postępowania postanowieniem z 28 kwietnia 2021 r. Burmistrz powołał biegłego z zakresu architektury i budownictwa celem sporządzenia opinii na okoliczność ustalenia charakteru nieruchomości stanowiących podstawę opodatkowania w przedmiotowej sprawie, tj. ustalenia, czy nieruchomości te są budowlami czy budynkami w rozumieniu u.p.o.l., w szczególności czy posiadają przegrody budowlane pozwalające na wyliczenie ich powierzchni użytkowej.
Decyzją z 23 sierpnia 2021 r. organ pierwszej instancji odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty i określił zobowiązanie podatkowe.
Organ ustalił, że w spornym okresie "wiata na opakowania" posiadała fundamenty, posadzkę, dach, dwie ściany murowane (z pustaków), przegrodę z blachy falistej oraz przegrodę z siatki modułowej (z dwiema uchylnymi bramami). Drugi sporny obiekt ("wiata na materiały techniczne") skonstruowany był z żelbetowych słupów, na których wsparto stalowe kratownice, dach i które osadzono na żelbetowym fundamencie; konstrukcję ścian stanowiły natomiast stalowe słupy i rygle wraz ze stalową siatką modułową (od frontu) oraz blacha trapezowa (z pozostałych stron). Organ przychylił się do stanowiska biegłej, że rolę przegród budowlanych w przypadku "wiaty na materiały techniczne" spełnia konstrukcja stalowa (metalowe słupy), której przestrzeń wypełniona jest siatką stalową. Z kolei w odniesieniu do "wiaty na opakowania" rolę przegród budowlanych spełniają dwie ściany murowane oraz przegrody budowlane o konstrukcji stalowej (metalowe słupy) z wypełnieniem z tyłu "wiaty" z blachy, a od frontu z siatki stalowej modułowej. Wskazano, że metalowe słupy w obu wiatach są konstrukcyjnie związane z fundamentami oraz dachem.
W następstwie złożonego przez Spółkę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, decyzją z 31 marca 2022 r., Kolegium utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organ ten, dostrzegając brak jasnego stanowiska biegłego w zakresie sposobu powiązania przegród (blacha, panele z siatki) z konstrukcją wiat, zlecił przeprowadzenie dodatkowego postępowania i wydanie opinii uzupełniającej.
Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzji.
Sąd ocenił, że materiał dowodowy, po jego uzupełnieniu, w tym zasięgnięciu opinii biegłej, umożliwiał stwierdzenie, że "wiata na opakowania" stanowiła budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. W myśl wskazanego przepisu budynek to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W rozpoznawanej sprawie na jej etapie po orzeczeniu NSA, sporną była jedynie kwestia, czy badane obiekty są "wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych". Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że przegrody budowlane "wiaty na opakowania", tj. dwie przegrody murowane, przegroda z blachy falistej oraz przegroda z paneli wypełnionych siatką były konstrukcyjnie związane z pozostałymi elementami obiektu, tworząc substancję tej wiaty.
Sąd nie zgodził się natomiast z oceną organu odwoławczego w zakresie kwalifikacji prawnopodatkowej "wiaty na materiały techniczne" (rozebranej w 2016 r.). Stwierdził, że dotychczas zebrany materiał dowodowy w dalszym ciągu nie daje odpowiedzi na pytanie, czy sporna wiata jest obiektem "wydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych". Nie może być dla takie kwalifikacji wystarczające przekonanie organu odwoławczego, że "wiata na materiały techniczne" jest bliźniaczo podobnym obiektem do "wiaty na opakowania".
Skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku wniosła Spółka zaskarżając wyrok w całości. Spółka zarzuciła:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
• art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 w zw. z art. 197 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) poprzez sporządzenie niepełnego oraz błędnego uzasadnienia wyroku wynikającego z:
a) dopuszczenia jako dowodu w sprawie opinii biegłego, która w istocie stanowi opinię co do prawa oraz zawiera nieprawidłowe wnioski dotyczące stanu faktycznego, w konsekwencji z uwagi na liczne uchybienia nie może stanowić dowodu w niniejszej sprawie;
b) oparcia się niemal całkowicie na treści opinii biegłego i nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego;
• art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez sporządzenie niepełnego oraz błędnego uzasadnienia wyroku wynikającego z:
a) zaakceptowania stanowiska z decyzji, które jest sprzeczne z oceną prawną wyrażoną w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłych w sprawach dotyczących sąsiedniego, identycznego obiektu należącego do innego podatnika, przez co naruszające zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a w konsekwencji rozstrzygnięcie identycznych stanów faktycznych w różny sposób;
b) sporządzenia uzasadnienia wyroku w sposób mogący doprowadzić do odmiennej kwalifikacji podatkowej podobnych obiektów będących w posiadaniu Spółki.
Spółka zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r., poz. 613 ze zm.) poprzez ich błędne zastosowanie i zakwalifikowanie do kategorii "budynków" wiaty na opakowania, tj. obiektu, który nie spełnia definicji budynku;
b) błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez uznanie, że do kategorii budynków można zakwalifikować obiekty budowlane niewydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych;
c) błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. poprzez uznanie, że pomiar powierzchni użytkowej można dokonać po wewnętrznej długości przestrzeni pomiędzy słupami wspierającymi dach, w przypadku gdy pomiędzy słupami brakuje ścian.
Mając na uwadze powyższe naruszenia skarżąca Spółka wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, 2) zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, 3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została oddalona, gdyż wprawdzie zgodzić się należało po części z poczynionym w niej wywodami, eksponującymi uchybienia argumentacji zaskarżonego wyroku, to jednak brak było podstaw do jego uchylenia. Wyrok Sądu pierwszej instancji, rozumiany jako sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, odpowiadał prawu. Oddalenie skargi kasacyjnej wyprowadzić można z treści art. 184 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny czyni tak nie tylko wtedy, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny przedwcześnie uznał za prawidłową ocenę stanu faktycznego dokonaną przez organ, co do opodatkowania podatkiem od nieruchomości wiaty na opakowania. Tym samym Sąd nie dokonał prawidłowej kontroli zastosowania przez organy podatkowe art. 191 O.p. Niewątpliwie dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu konieczne było bowiem ustalenie, czy sporna wiata, będąc obiektem budowlanym, spełniała przesłanki definicji budynku, a więc czy możliwe było określenie jej obrysu przez dokładne wskazanie granic zajmowanej przestrzeni oraz czy posiadane przez nią przegrody budowlane były konstrukcyjnie połączone z obiektem. Bezspornie było to istotne ze względu na treść art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. i ocenę prawną zawartą w wydanym w sprawie wyroku NSA z 5 sierpnia 2020 r., II FSK 2787/18, co z kolei ma swoją podstawę w art. 153 p.p.s.a.
Jak ustalono dotychczas w postępowaniu podatkowym, wiata na opakowania posiadała dwie murowane ściany boczne, jedną tylną ścianę z blachy falistej oraz jedną przednią ścianę wykonaną z paneli wypełnionych siatką metalową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przesądził, że możliwe było wyraźne określenie granic wiaty na opakowania, w tym że przegrody były konstrukcyjnie powiązane z obiektem. Jednakże rację ma skarżący, że ocena ta nie została dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czego wymagał art. 191 O.p. Sąd pierwszej instancji ograniczył się jedynie do tej, dokonanej na podstawie uzupełnionej opinii biegłego, pomijając pozostałe dowody zgromadzone w sprawie. W szczególności nieprawidłowo całkowicie pominięto treść opinii rzeczoznawców budowlanego i majątkowego, załączonych do akt przez skarżącego. Autor skargi kasacyjnej trafnie wskazał, że moc każdego dowodu była taka sama, co korespondowało z treścią art. 180 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu podatkowym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny, odwołując się również do szerszego piśmiennictwa, wielokrotnie wyjaśniał, że organy powinny poddać ocenie wszystkie prawidłowo zebrane dowody, każdy z nich z osobna, a także we wzajemnym ich związku, kierując się doświadczeniem życiowym, zasadami wiedzy i własnym przekonaniem. Organ nie może pominąć żadnego z dowodów, jeżeli oceni go jako wiarygodny, nie może nie doceniać jego znaczenia, jeżeli ma on wartość dla rozpoznawanej sprawy (por. D. Strzelec, Dowody i postępowanie dowodowe w prawie podatkowym, Warszawa 2015, s. 192, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2020 r., II FSK 2125/18).
Sąd pierwszej instancji błędnie nie rozważył działania organów w zakresie wszystkich prawidłowo zebranych dowodów, co więcej przyjął za udowodnioną okoliczność na podstawie opinii biegłego, która na to nie pozwalała. Oczywiście opinia biegłego powołanego na podstawie art. 197 § 1 – 3 O.p., mimo zawartych w niej ocen co do prawa, jako dowód nie mogła zostać pominięta, jeśli zawierała wiadomości specjalne, a takie były wymagane w sprawie. W sprawie potrzeba wiadomości specjalnych brała się z konieczności ustalenia konstrukcyjnego powiązania przegród z obiektem. Jakkolwiek udzielenie odpowiedzi na pytanie czy obiekt posiada przegrody, w tym, czy były one konstrukcyjnie związane z obiektem, obciążała organ podatkowy, to wymagało to ustalenia na czym technicznie polegało połączenie. Innymi słowy do organu należała odpowiedź, czy przegrody były połączone, zaś do biegłego należało udzielenie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób dokonano konstrukcyjnego połączenia. W pierwszym przypadku chodziło o ocenę prawną, w drugim o wiadomości specjalne, które bezspornie posiadała powołana w sprawie biegła. Zatem organy podatkowe trafnie zapytały o fachowy opis sposobu powiązania poszczególnych elementów, jednak błędnie odczytały, co za nimi powtórzył Sąd, że taka odpowiedź wynikała z opinii rzeczoznawcy. Nie było wystarczającym proste stwierdzenie biegłego, że przegrody były powiązane i nie stanowiły odrębnych obiektów. Dysponując taką treścią należało ją zweryfikować i wyjaśnić, jakie rozwiązania i elementy techniczne zastosowano w tym celu. Chcąc uznać, że przegrody budowlane były konstrukcyjnie związane z obiektem: należało odnieść się do faktycznych rozwiązań konstrukcyjnych zastosowanych w odniesieniu do opodatkowanych obiektów, czego w sprawie nie uczyniono. Zatem należało przeprowadzić dalsze postępowanie wyjaśniające w postaci przesłuchania biegłego w obecności skarżącego, który mógłby zadawać pytania. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku powinien uchylić decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. z takim uzasadnieniem, że niepełne były ustalenia stanu faktycznego nie tylko co do wiaty na materiały techniczne, ale również wiaty na opakowania.
Ostatecznie w sprawie kierunek jej rozstrzygnięcia przez uchylenie objętej skargą decyzji, należało uznać za prawidłowy. Błędna częściowo argumentacja przytoczona w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji, jak też wadliwe sformułowanie wytycznych (ich brak w przypadku wiaty na opakowania), co do dalszego postępowania, pozostają bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. WSA stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wydał wyrok trafny, chociaż błędnie uzasadniony. Dokonana w zgodzie z art. 184 in fine p.p.s.a., korekta uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, polega na zastąpieniu błędnego poglądu, że materiał dowodowy co do opodatkowania istniejącej wiaty na opakowania był zebrany i w sposób wyczerpujący rozpatrzony. To oznacza, że na tym etapie jeszcze nie można było ocenić, że okoliczność istnienia przegród budowlanych, o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. została udowodniona.
Sprawa wraca do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy również w kwestii opodatkowania wiaty na opakowania. Jednocześnie to oznacza, że przedwczesną jest ocena wyroku w świetle zarzutów sformułowanych co do prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. czy art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. Częściowo argumentowane błędnym zastosowaniem, a częściowo błędną wykładnią, zarzuty przedstawione na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., sprowadzają się do braku ustalenia istnienia przegród, o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., co obecnie nie mogło być przesądzone ze względu na niezupełny materiał dowodowy.
Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał zarzuty co do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 121 § 1 O.p. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1620/10 czy wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., I FSK 1002/11). Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji spełnia wymogi ustawowe, a to że stanowisko Sądu pierwszej instancji nie było zbieżne z oczekiwaniami skarżącej nie może natomiast stanowić o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a.
Sprzeczność z oceną prawną wyrażoną w wymienionych w skardze kasacyjnej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zapadłych w sprawach, jak twierdzi skarżąca, dotyczących sąsiedniego, identycznego obiektu należącego do innego podatnika, w skardze kasacyjnej została związana z zasadą prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i, nadal zdaniem skarżącej, polega na istnieniu różnych rozstrzygnięć w identycznych stanach faktycznych. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z tym, że zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy podatkowe, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym, może naruszać zasadę zaufania wyrażoną w art. 121 O.p., chociaż i wówczas nie zawsze uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Jednak nie jest wystarczającym stwierdzenie przez skarżącą, że tożsamym był stan faktyczny w tych różnych sprawach, a byłoby to konieczne dla wykazania dokonania kwalifikacji podatkowej obiektów niezgodnie z zasadą zaufania. Dopiero ustalenie tożsamości stanów faktycznych zgodnie z regułami postępowania podatkowego mogłoby dać taką odpowiedź i dopiero wówczas można przyjąć, że subsumcja, jakiej dokonał wówczas Sąd do takiej samej normy ogólnej jest różna od tej, jaką poczyniono obecnie i, co więcej, by naruszało to wskazaną zasadę. Jednocześnie w odniesieniu do przywołanego art. 153 p.p.s.a. należy wskazać, że nie mógł on mieć zastosowania w oczekiwany przez skarżącego sposób, gdyż dotyczy wyroków wydanych "w sprawie".
Zatem stwierdzone naruszenie prawa, które nie ma wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia, powinno skutkować oddaleniem skargi kasacyjnej. Błędne uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego tylko wtedy stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli fakt ten może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast naruszenie prawa, które nie ma wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia, powinno skutkować oddaleniem skargi kasacyjnej. Z tych względów mylne uzasadnienie prawidłowego w ostatecznym rezultacie orzeczenia nie powinno skutkować uwzględnieniem kasacji (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 318/18). Mając to na względzie powyższe oraz art. 184 in fine p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Sędzia Mirella Łent sędzia Jacek Brolik sędzia Sławomir Presnarowicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI