III FSK 1400/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uznając, że skarżąca nie wykazała rzetelnie swojej sytuacji finansowej.
Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżąca wnioskowała o umorzenie na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, powołując się na ważny interes podatnika lub interes publiczny. Organy obu instancji uznały, że skarżąca nie wykazała rzetelnie swojej sytuacji finansowej, nie przedstawiła wszystkich dochodów i wydatków, a także nie wykazała, że zapłata zaległości pogłębiłaby jej ubóstwo i spowodowała konieczność sięgnięcia po pomoc państwa. WSA w Lublinie oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko organów.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organy podatkowe uznały, że skarżąca nie wykazała przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (ważny interes podatnika lub interes publiczny). Skarżąca nie przedstawiła rzetelnie swojej sytuacji finansowej, mimo że jej wydatki znacznie przewyższały dochody (alimenty 800 zł), nie korzystała z pomocy społecznej i nie podejmowała zatrudnienia. Wskazywano na potencjalne dodatkowe dochody z Niemiec, których charakter i źródło nie zostały ujawnione. WSA w Lublinie uznał stanowisko organów za prawidłowe. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 187 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie dokumentu wskazującego na świadczenia rodzinne z Niemiec oraz art. 127 w zw. z art. 67a § 1 O.p. poprzez ograniczenie oceny do przesłanki "ważnego interesu podatnika" przez organ I instancji. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i ocenę prawną, a skarżąca nie wykazała rzetelnie swojej sytuacji finansowej. Podkreślono uznaniowy charakter instytucji umorzenia oraz obowiązek podatnika do rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy prawidłowo odmówił umorzenia, ponieważ skarżąca nie wykazała rzetelnie swojej sytuacji finansowej, nie przedstawiła wszystkich dochodów i wydatków, a także nie wykazała, że zapłata zaległości pogłębiłaby jej ubóstwo.
Uzasadnienie
Skarżąca nie przedstawiła rzetelnie swojej sytuacji finansowej, mimo że jej wydatki znacznie przewyższały dochody, nie korzystała z pomocy społecznej i nie podejmowała zatrudnienia. Wskazywano na potencjalne dodatkowe dochody z Niemiec, których charakter i źródło nie zostały ujawnione. Brak rzetelności uniemożliwił przyznanie ulgi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.c.p.g. art. 6q § ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 67a § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 67a § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 258−261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 187 § 1 oraz art. 122 O.p. poprzez pominięcie przez organy treści dokumentu z Sądu Rejonowego w Lubartowie i nieprzeprowadzenie działań wyjaśniających dotyczących świadczeń rodzinnych z Niemiec. Naruszenie art. 127 w zw. z art. 67a § 1 O.p. poprzez rozpoznanie sprawy w zakresie "związanego" etapu postępowania jedynie przez organ odwoławczy, co pozbawiło skarżącą prawa do dwukrotnego rozpoznania sprawy. Naruszenie art 121 § 1 i 2 w zw. art. 127 O.p. poprzez nieudzielenie skarżącej przez organ odwoławczy wyczerpujących informacji dotyczących skutków niewyjaśniania nieścisłości w oświadczeniu o stanie majątkowym.
Godne uwagi sformułowania
nie wykazała w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy podatnik powinien go uzasadnić; to w jego interesie leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie ich utrwalenia w dokumentach
Skład orzekający
Anna Juszczyk-Wiśniewska
sprawozdawca
Jolanta Sokołowska
członek
Stanisław Bogucki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia zaległości podatkowych (ważny interes podatnika, interes publiczny) oraz obowiązków organów i podatnika w postępowaniu w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku rzetelności w przedstawianiu sytuacji finansowej przez podatnika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady postępowania podatkowego dotyczące ulg i obowiązków stron, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy brak rzetelności w oświadczeniu majątkowym zawsze oznacza odmowę umorzenia długu? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1400/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-05-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Juszczyk-Wiśniewska /sprawozdawca/ Jolanta Sokołowska Stanisław Bogucki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Gospodarka komunalna Sygn. powiązane I SA/Lu 202/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-08-17 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 174 pkt 2, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 145 §1 pkt 1 lit a i c, art. 176 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 1540 art. 67a § 1 pkt 3, art. 67a § 1 pkt 3, art. 187 § 1, art. 122, art. 127, art. 121 § 1 i 2, Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 2022 poz 1297 art. 6q ust. 1 Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 202/22 w sprawie ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2022 r., nr SKO.41/3779/P/2021 w przedmiocie ulgi płatniczej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 202/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę B.S. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej: organ odwoławczy) z 31 stycznia 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (pkt I). W punkcie II przyznał adwokatowi stosowną kwotę, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. Z przedstawionego w wyroku stanu faktycznego wynika, że organ I instancji po rozpoznaniu wniosku skarżącej z 27 lipca 2021 r., powołując się na art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej uznał, że po jej stronie nie wystąpił "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Ani ona nie wykazała, ani organ w toku postępowania nie ustalił, by jej powstanie zaległości było wynikiem szczególnych okoliczności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, decyzją z 31 stycznia 2022 r., zaakceptowało ustalenia organu podatkowego. Za znamienny uznało fakt, że ponoszone przez skarżącą wydatki znacznie przewyższają uzyskiwane dochody, mimo to skarżąca nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, jak również nie podejmuje żadnego zatrudnienia - pomimo niewskazywania na żadne okoliczności uniemożliwiające jej podjęcie pracy. Takie okoliczności mogą oznaczać, iż skarżąca nie wyjaśniła w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej. Niewątpliwie jednorazowe uregulowanie zaległości wykracza poza jej ujawnione możliwości finansowe, niemniej jednak Ordynacja podatkowa przewiduje także inne formy pomocy w spłacie zaległych zobowiązań, w tym rozłożenie na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (art. 67a § 1 pkt 2), co jednak wymaga złożenia stosownego wniosku i współdziałania z organem. W odniesieniu do przesłanki "interesu publicznego" SKO wskazało, iż z uwagi na brak rzetelności informacji na temat sytuacji materialnej i finansowej nie można obiektywnie stwierdzić, że poprzez egzekwowanie opłaty doprowadzi się do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, że zapłata (bądź wyegzekwowanie) opłaty spowoduje w dalszej kolejności konieczność sięgnięcia przez nią (z powodu pogłębienia ubóstwa) po pomoc finansową od państwa w inny sposób. SKO wywodziło, że składając wniosek o umorzenie zaległości podatkowych, podatnik powinien go uzasadnić oraz że to w jego interesie leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie ich utrwalenia w dokumentach. Jeżeli więc wnioskodawca powołuje się na przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, musi wykazać, na czym one w jego konkretnym przypadku polegają. WSA w Lublinie, we wspomnianym na wstępie wyroku, za prawidłowe uznał stanowisko organów, że po stronie skarżącej żadna z przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie zachodzi. Skarżąca nie wyjaśniła bowiem w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej, tym bardziej, że jej wydatki w skali miesiąca znacznie przekraczają wskazaną kwotę dochodu, przy czym ona sama nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Nie wykazała tym samym, że zapłata (bądź wyegzekwowanie) opłaty spowoduje z kolei konieczność sięgnięcia przez nią (z powodu pogłębienia ubóstwa) po pomoc finansową od państwa w inny sposób. Powyższych ustaleń, w ocenie Sądu, zmienić nie może również oświadczenie pełnomocnika skarżącej, że według przekazanych przez nią informacji, "w niesprecyzowanych odstępach czasowych może ona dysponować dodatkowo kwotą ok. 200 EURO, która pochodzi z Niemiec, przy czym nie ma on wiedzy, kto jest jej adresatem i jaki jest jej charakter". Potwierdza ono bowiem jedynie to, że skarżąca nie przedstawiła w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Ww. wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej adwokat ustanowiony z urzędu zaskarżył pkt I ww. wyroku, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia: art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 145 §1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 1297 ze zm., dalej "u.c.p.g.") poprzez niewłaściwą kontrolę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie i oddalenie skargi pomimo wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 187 § 1 oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 1540 ze zm., dalej "O.p.") poprzez pominięcie przez organy I i II instancji przy ocenie zaistnienia przesłanek zawartych w art. 67a §1 O.p., treści dokumentu w postaci kopii postanowienia Sądu Rejonowego w Lubartowie III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 5 czerwca 2017 r. - załączonego przez Skarżącą do oświadczenia wnioskodawcy o stanie majątkowym (k.13-14v akt postępowania administracyjnego) i nieprzeprowadzenie niezbędnych działań w celu wyjaśnienia ujawnionego w tym dokumencie faktu przekazywania przez A.K.S. na rzecz syna - D.A.S., zamieszkującego wspólnie ze Skarżącą, kwoty uzyskiwanego przez siebie świadczenia rodzinnego na dziecko w Niemczech, w tym niezwrócenie się w tym zakresie do Skarżącej (np. w treści postanowienia z dnia 20 sierpnia 2021 r.), a w konsekwencji istotnie wadliwą ocenę w zakresie "związanego" etapu postępowania prowadzonego na podstawie art. 67a § 1 O.p. Naruszenie powyższe ma tym istotniejsze znaczenie, iż organ I instancji w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji z dnia 3 września 2021 r. odnotował fakt uzyskiwania na małoletniego świadczeń rodzinnych w Niemczech (vide: k. 25 v. akt postępowania administracyjnego) - nie analizując jednak jego wpływu na zaistnienie przesłanki "interesu publicznego" i potencjalnej konieczności zaangażowania środków z pomocy społecznej w wypadku egzekucji zaległości, - art. 127 w zw. z art. 67a § 1 O.p. poprzez rozpoznanie sprawy w zakresie "związanego" etapu postępowania na podstawie 67a §1 O.p., tj. w zakresie oceny czy zaszła którakolwiek z dwóch przesłanek umorzenia zaległości, jedynie przez organ odwoławczy a poprzestanie przez organ I instancji na przesłance "ważnego interesu podatnika", co pozbawiło Skarżącą prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jej sprawy tj. przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa, a co w związku z zarzutem podniesionym w pkt I miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, - art 121 § 1 i 2 w zw. art. 127 O.p. poprzez nieudzielenie skarżącej przez organ odwoławczy wyczerpujących informacji dotyczących ewentualnych skutków niewyjaśniania przez nią stwierdzonych przez ten organ nieścisłości pomiędzy złożonym przez Skarżącą oświadczeniu o stanie majątkowym (k.13-22 akt postępowania administracyjnego) oraz przedstawioną przez nią dokumentacją dotyczącą niezbędnych kosztów utrzymania Skarżącej oraz zamieszkującego z nią syna, a w konsekwencji istotne ograniczenie możliwości wypowiedzenia się przez skarżącą - w istotnym zakresie. Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącej wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w części tj. w pkt I rozstrzygnięcia i rozpoznanie skargi i uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi administracji I instancji, - zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych. Nadto na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. pełnomocnik zrzekł się rozprawy. Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – dalej P.p.s.a.., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na zarzucie naruszenia przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego stanowiącego podstawę do ustalenia stanu faktycznego w sprawie oraz ograniczenia jej możliwości wypowiedzenia się. Jej argumentacja w sumie sprowadza się do zarzutu nie uwzględnienia sytuacji finansowej skarżącej jako przesłanki umorzenia zaległości. W tym zakresie trzeba przypomnieć, że art. 67a § 1 pkt 3 O.p. daje organowi podatkowemu możliwość umorzenia w całości lub w części ciążących na podatniku zaległości podatkowych w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Dodać też należy, że instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanych w hipotezie normy prawnej. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie), organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie. Treść przywołanego przepisu wyznacza zatem niejako dwie fazy postępowania podatkowego (wyrok NSA z 2 marca 2016r. sygn. akt II FSK 2474/15). Na pierwszym etapie postępowania organ podatkowy obowiązany jest ustalić, czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak (zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego) należy postrzegać rozumienie przesłanki "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 O.p. (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 O.p. (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego) oraz art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona), jak również oczywiście właściwa wykładnia art. 67a § 1 O.p. Jakkolwiek w interesie podatnika inicjującego postępowanie podatkowe w sprawie regulowanej w art. 67a § 1 o.p. winno być wskazanie okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania, ewentualne braki argumentacyjne wniosku o zastosowanie ulgi lub ograniczenie się przez podatnika tylko do pewnych okoliczności (jego zdaniem wystarczających) nie zwalnia organu z obowiązków wymienionych w art. 122 czy art. 187 § 1 O.p., tj. samodzielnego dokonania wszechstronnych ustaleń faktycznych i ich oceny. W judykaturze nie budzi wątpliwości, iż na podstawie art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy może zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie w tym przedmiocie ustali i oceni zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego (por. m.in. wyrok NSA z 21 sierpnia 2015r. sygn. akt II FSK 1703/13). W dalszej kolejności, w przypadku uznania, iż spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie podatkowe wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. Artykuł 67a § 1 pkt 3 o.p. nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek umorzenia zaległości podatkowej. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, iż to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, co jednakowoż nie świadczy, że dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością. Organu podatkowego nie może w tym zakresie zastąpić sąd administracyjny (vide cytowany wyżej wyrok NSA z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15). Stwierdzenie jednak przez organ braku występowania przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w zastosowaniu ulgi podatkowej powoduje, iż organ nie będzie dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a decyzja będzie miała charakter związany (por. wyrok NSA z 16 marca 2006r. sygn. akt II FSK 493/05). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organy podatkowe na podstawie poczynionych ustaleń faktycznych stwierdziły bowiem, że nie zaistniała w sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że skarżąca zamieszkuje wraz z małoletnim synem w domu jednorodzinnym o powierzchni ok. 160 m². Nie pracuje zarobkowo (posiada status bezrobotnej). W ciągu ostatnich 5 lat nie składała zeznań podatkowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych i nie wpłynęły dotyczące jej informacje PIT-11 od płatników podatku za ten okres. Skarżąca nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Nie figuruje w krajowym systemie ewidencji producentów. Utrzymuje się z alimentów na dziecko w wysokości 800 zł, jednak suma ponoszonych wydatków w skali miesiąca znacznie przekracza uzyskiwany dochód. Co więcej, skarżąca nie wykazała też, że zapłata (bądź wyegzekwowanie) opłaty spowoduje konieczność sięgnięcia przez nią (z powodu pogłębienia ubóstwa) po pomoc finansową od państwa w inny sposób. Zasadnie zatem uznały organy, że skarżąca nie wyjaśniła w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej uniemożliwiając przyznanie jej ulgi. Podnieść przy tym należy, że składając wniosek o umorzenie zaległości podatkowych to podatnik powinien go uzasadnić; to w jego interesie leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie ich utrwalenia w dokumentach. Zatem to skarżąca zobowiązana była do przedstawienia sytuacji finansowej oraz majątkowej i dostarczenia wszelkich informacji dotyczących wydatków oraz dochodów jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie. Skarżąca w złożonym oświadczeniu przedstawiła jedynie informacje mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Po stronie dochodu ujawniła jedynie alimenty w kwocie 800 zł. Z kolei w postępowaniu odwoławczym wykazała dodatkowe wydatki podkreślając, że jej sytuacja jest coraz trudniejsza. Następnie na rozprawie przed sądem I instancji wskazano na dodatkową kwotę dochodu skarżącej pochodzącą z Niemiec, "w niesprecyzowanych odstępach czasowych", nie ujawniając jednak jej źródła, charakteru, formy i nie przedstawiając na tę okoliczność jakichkolwiek dowodów. Co więcej, w żaden sposób skarżąca nie wykazała, że pominięcie ww. okoliczności miałoby istotny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, nie zasługują na uwzględnienie podniesione zarzuty naruszenia art. 187 § 1 oraz art. 122 O.p. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 145 §1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. Zgodnie z prawidłowymi ustaleniami Sądu pierwszej instancji, organy obu instancji zrealizowały nałożony na nie obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego, a następnie jego pełne rozpatrzenie pod kątem istnienia w sprawie obu przesłanek umorzenia wskazanych w art. 67a § 1 O.p. tj. "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Dodać przy tym należy, że przewidziana w art. 127 O.p. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego powinna być rozumiana w ten sposób, że strona ma zapewnione prawo dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Wymaga to nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Jak wynika z uzasadnień wydanych decyzji, organy obu instancji powyższe zrealizowały. W konsekwencji za chybione uznać należy zarzuty postawione w skardze kasacyjnej naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 145 §1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w zw. z art. 127 O.p. poprzez oddalenie skargi mimo, że organ I instancji ograniczył się jedynie do zbadania przesłanki "ważnego interesu podatnika". Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił również zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 145 §1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w zw. z art. 121 § 1 i 2 oraz art. 127 O.p. Zgodnie z art. 121 § 1 O.p., postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, natomiast w myśl § 2, organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Wyrażony obowiązek udzielania podatnikowi niezbędnych informacji ogranicza się jednak wyłącznie do informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania; w żadnym zaś razie nie dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, do czego w istocie zmierzały wnioski skarżącej. Co więcej, jedynie wykazanie, że naruszenie tych zasad w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy może stanowić samoistną przesłankę uchylenia decyzji podatkowej (zob. wyrok NSA z 22 lutego 2012r. sygn. akt II FSK 224/10, z 12 września 2019r. sygn. akt I FSK 660/17), a tego skarżąca nie uczyniła. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dowodzi wręcz, że skarżąca miała zapewnione prawo do czynnego udziału w toku prowadzonego postępowania, z którego korzystała. Z tych względów ten zarzut skargi kasacyjnej jest nieskuteczny. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku w przedmiocie wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest bowiem przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny (w rozpatrywanym przypadku przez WSA w Lublinie) w postępowaniu określonym w przepisach art. 258−261 P.p.s.a. |Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA | |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Stanisław Bogucki |Jolanta Sokołowska |
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI