III FSK 140/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sprawa dotyczyła egzekucji należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r., gdzie skarżąca i jej były mąż ponosili solidarną odpowiedzialność. Głównym zarzutem skarżącej było przedawnienie zobowiązania podatkowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a następnie rozpoczął bieg na nowo od dnia doręczenia prawomocnego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że czynności egzekucyjne podjęte wobec jednego z małżonków solidarnie zobowiązanych (męża skarżącej) skutecznie przerwały bieg terminu przedawnienia całego zobowiązania podatkowego, a nie tylko w stosunku do niego. NSA podkreślił, że w przypadku wspólnego opodatkowania małżonków, którzy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe, stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a zasada z art. 372 k.c. (przerwanie biegu przedawnienia wobec jednego dłużnika nie wpływa na pozostałych) doznaje ograniczenia. Sąd wskazał, że czynności egzekucyjne podjęte wobec męża skarżącej (zajęcie rachunku bankowego, wynagrodzenia) przerwały bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, który rozpoczął bieg na nowo od dnia następującego po dniu zastosowania tych środków. NSA odrzucił również zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 356 § 1 k.p.c. (mylnie wskazany zamiast art. 365 § 1 k.p.c.), uznając, że wyrok sądu powszechnego, na który powoływała się skarżąca, nie wiązał sądu administracyjnego co do ustaleń faktycznych i prawnych, a jedynie co do sentencji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w przypadku solidarności małżonków oraz zasady związania prawomocnym orzeczeniem.
Dotyczy specyficznej sytuacji wspólnego opodatkowania małżonków i egzekucji administracyjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy czynności egzekucyjne podjęte wobec jednego z małżonków solidarnie zobowiązanych do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych skutecznie przerywają bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w stosunku do obojga małżonków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czynności egzekucyjne podjęte wobec jednego z małżonków solidarnie zobowiązanych skutecznie przerywają bieg terminu przedawnienia całego zobowiązania podatkowego.
Uzasadnienie
W przypadku wspólnego opodatkowania małżonków, którzy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe, stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Zasada z art. 372 k.c. (przerwanie biegu przedawnienia wobec jednego dłużnika nie wpływa na pozostałych) doznaje ograniczenia, ponieważ małżonkowie stanowią jedną stronę postępowania i ponoszą jeden obowiązek podatkowy. Czynności egzekucyjne podjęte wobec jednego z nich przerywają bieg terminu przedawnienia zobowiązania.
Czy wyrok sądu powszechnego dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego wiąże sąd administracyjny w zakresie ustaleń faktycznych i prawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok sądu powszechnego wiąże sąd administracyjny jedynie co do sentencji, a nie co do motywów rozstrzygnięcia i ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) dotyczy jedynie sentencji. Sąd administracyjny dokonuje samodzielnych ustaleń faktycznych i ocen prawnych, nawet jeśli stan faktyczny był konstruowany na podstawie tego samego zdarzenia, co w innej sprawie. Organy podatkowe i sąd administracyjny orzekają w oparciu o zebrany materiał dowodowy w danej sprawie.
Przepisy (18)
Główne
o.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy przedawnienia zobowiązań podatkowych. W przypadku zobowiązania podatkowego małżonków wspólnie opodatkowanych, przerwanie biegu terminu przedawnienia wobec jednego z nich jest skuteczne wobec obojga.
o.p. art. 70 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Czynność organu związanego z egzekucją lub zabezpieczeniem przerwa bieg terminu przedawnienia.
o.p. art. 70 § § 6 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przerwanie biegu terminu przedawnienia przez zastosowanie środka egzekucyjnego.
o.p. art. 92 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Małżonkowie wspólnie opodatkowani ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe.
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Reguluje możliwość wspólnego opodatkowania dochodów małżonków.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
o.p. art. 91
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Reguluje odpowiedzialność podatkową osób trzecich, ale w kontekście sprawy odnosi się do odpowiedzialności solidarnej małżonków.
u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego (przedawnienie).
u.p.e.a. art. 59 § § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ odmawia umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdy nie zachodzą przesłanki do jego umorzenia.
u.p.e.a. art. 70 § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Skuteczność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.
u.p.e.a. art. 72 § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Skuteczność zajęcia wynagrodzenia za pracę.
k.c. art. 372
Kodeks cywilny
Zasada, że przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników. Doznaje ograniczenia w przypadku zobowiązań podatkowych małżonków wspólnie opodatkowanych.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia. Dotyczy jedynie sentencji, nie ustaleń faktycznych i motywów.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego.
ustawa COVID art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w NSA w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynności egzekucyjne podjęte wobec jednego z małżonków solidarnie zobowiązanych skutecznie przerywają bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wobec obojga. • Wyrok sądu powszechnego nie wiąże sądu administracyjnego co do ustaleń faktycznych i motywów, a jedynie co do sentencji.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 70 § 1, § 4, § 6 pkt 2 o.p. w zw. z art. 91, art. 92 o.p. i art. 372 k.c. poprzez błędne uznanie, że doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia względem skarżącej przez podjęcie czynności egzekucyjnych wobec jej męża. • Zarzut naruszenia art. 2a o.p. w związku z art. 2 Konstytucji i przepisami o przedawnieniu, poprzez błędne uznanie, że art. 91 o.p. doznaje ograniczenia w przypadku zobowiązania podatkowego małżonków wspólnie opodatkowanych. • Zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie i uznanie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia. • Zarzut naruszenia art. 356 § 1 k.p.c. (mylnie wskazany zamiast art. 365 § 1 k.p.c.) poprzez nieuwzględnienie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego oddalającego powództwo Skarbu Państwa z uwagi na upływ przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Na gruncie przepisów podatkowych, istota zobowiązania solidarnego określonego w art. 366 i nast. Kodeksu cywilnego, doznaje istotnej modyfikacji z tego względu, że do przyjętego w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (...) uregulowania wprowadzającego łączne opodatkowanie dochodów małżonków, stosuje się także uregulowanie określone w art. 133 § 3 o.p., zgodnie z którym małżonkowie są jedną stroną postępowania w przypadku, o którym mowa w art. 92 § 3 o.p., stanowiącym, że małżonkowie wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe. • Dlatego też, każdy z małżonków jest uprawniony do działania w imieniu obojga, jednakże małżonkowie - jako jedna strona postępowania - nie mają odrębnych uprawnień procesowych. • Tak więc, w przypadku zobowiązania w podatku dochodowym małżonków stanowiących jedną stronę nie może mieć zastosowania przepis art. 372 Kodeksu cywilnego. • Moc wiążąca wyroku dotyczy związania wyłącznie sentencją, a nie uzasadnieniem wyroku. Nie wiążą natomiast sądu ustalenia i oceny wyrażone w uzasadnieniu wyroku innego sądu, czyli przesłanki faktyczne i prawne przyjęte za jego podstawę, gdyż zakresem prawomocności materialnej jest objęty ostateczny wynik rozstrzygnięcia, a nie jego przesłanki.
Skład orzekający
Anna Dalkowska
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Pruszyński
członek
Sławomir Presnarowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w przypadku solidarności małżonków oraz zasady związania prawomocnym orzeczeniem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wspólnego opodatkowania małżonków i egzekucji administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia zobowiązań podatkowych, które ma bezpośrednie przełożenie na sytuację finansową podatników. Interpretacja NSA w kontekście solidarności małżeńskiej jest istotna dla praktyki.
“Czy czynności egzekucyjne wobec jednego z małżonków mogą uratować zobowiązanie podatkowe przed przedawnieniem?”
Dane finansowe
WPS: 155 903,8 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.