III FSK 1395/22

III FSK 1395/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Juszczyk-Wiśniewska /sprawozdawca/
Bogusław Dauter
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Po 1102/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-08-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 888
z art. 6m ust. 4  , art. 6m ust. 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk - Wiśniewska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Po 1102/21 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 10 listopada 2021 r., nr SKO.462.1184.21.2021 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Po 1102/21 oddalił skargę A. B. (Strona, Skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie (SKO) z dnia 10 listopada 2021 r. w przedmiocie zarachowania wpłaty. Zaskarżone postanowienie uchylało postanowienie Z. (organ I instancji) i przekazywało sprawę do ponownego rozstrzygnięcia.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jak i akt sprawy wynika, że organ I instancji postanowieniem z 26 lipca 2021 r., wydanym względem Skarżącego zaliczył wpłatę z 26 lipca 2021 r. w kwocie 169,00 zł na poczet zaległości z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi, które na dzień wpłaty wynosiły 375,20 zł w ten sposób, że na kwotę należności głównej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za czerwiec 2020 r. zaliczono 145,36 zł, na poczet odsetek od tej zaległości zaliczono 12,04 zł, zaś na poczet kosztów upomnienia zaliczono 11,60 zł.
SKO postanowieniem z 10 listopada 2021 r., uchyliło w całości postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowienie organu pierwszej instancji nie zawiera żadnych wyliczeń, a jego sentencja nie jest jednoznaczna. Organ nie wskazał, czy odsetki liczone są od całej zaległej kwoty (338 zł), czy od zaległości o najwcześniejszym terminie płatności. Dalej organ wskazał, że koszty upomnienia wynoszą 23,20 zł, jednak w tabeli rozliczył kwotę 11,60 zł. Zauważono również, że organ pierwszej instancji powołuje się na termin płatności do 15 każdego miesiąca, a w niniejszej sprawie terminy płatności wyznaczone były do 30 czerwca danego roku.
W wyniku złożenia skargi na powyższe rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2022 r. oddalił skargę.
W złożonej od tego wyroku skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że zaskarżone skargą postanowienie jest orzeczeniem korzystnym dla Skarżącego podczas gdy jego interes nie wyrażał się w uchyleniu postanowienia organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, ale w umorzeniu postępowania administracyjnego
w całości;
2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i wadliwe uzasadnienie wyroku, co polegało na braku rozważenia przez sąd I instancji wszystkich zarzutów podniesionych w piśmie Skarżącego kasacyjnie z dnia 28 lipca 2022 r. stanowiącego uzupełnienie skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, jak również braku jakiegokolwiek odniesienia się do tych zarzutów w treści uzasadnienia wyroku;
3) na postawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. wyrokowi zarzucono naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 6m ust. 4 w zw. z art. 6m ust. 2 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach poprzez nieuwzględnienie błędu organów obu instancji polegających na pominięciu dyspozycji ww. przepisów, zgodnie z którymi organy obu instancji miały obowiązek wziąć pod uwagę złożoną przez Skarżącego kasacyjnie deklarację zmniejszającą wysokość zobowiązania ze skutkiem wstecz.
Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. zrzekł się rozprawy. Wniósł o zasądzenie kosztów postępowania oraz na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 2-4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu o przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Jednocześnie oświadczył, że nie zostały one zapłacone ani w całości ani w części.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że postępowanie administracyjne w przedmiocie zarachowania dokonanej przez niego wpłaty nie powinno się toczyć. Organy nie dokonały w toku postępowania wystarczających ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby na przyjęcie, że za 2020 r. istniał po stronie Skarżącego obowiązek zapłaty rocznej opłaty za zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Organy nie podjęły działań w celu ustalenia, czy na nieruchomości gruntowej której Skarżący był właścicielem, znajdował się domek letniskowy lub inna nieruchomość budynkowa wykorzystywana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Nie doszło więc do ustalenia czy istniała podstawa do obciążenia Skarżącego opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, którego dotyczy przedstawiona przez organ rzekoma zaległość.
Ponadto w ocenie Strony, Sąd nie rozpoznał istoty sprawy ponieważ nie odniósł się do zarzutów z pisma 28 lipca 2022 r. w którym Strona starała się dowieść, że organy niesłusznie odmówiły uwzględnienia ze skutkiem wstecz deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania, pomimo że przepisy na to pozwalają.
Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna jako bezzasadna podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, poz. 1634, dalej jako: P.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów wskazać należy, że przedmiotem skargi do sądu administracyjnego było rozstrzygnięcie organu wydane w trybie art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej, dotyczące sposobu zarachowania kwoty wpłaconej przez Skarżącego w dniu 26 lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zaskarżonego do sądu postanowienia, organ wskazał, że postanowienie organu pierwszej instancji nie poddaje się weryfikacji, ponieważ nie zawiera żadnych wyliczeń, w tym wyliczeń odsetek od zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami, z jego treści wynika, że organ I instancji nieprawidłowo przyjął terminy płatności oraz wskazano na inne uchybienia.
Drugą kwestią wymagającą podkreślenia, w świetle stawianych w skardze kasacyjnej zarzutów jest to, że postanowienie wydane na podstawie art. 62 § 1 o.p. ma charakter deklaratoryjny. Dokonana wpłata podlega zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej z dniem jej dokonania, a wydane postanowienie jedynie odzwierciedla i potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej polegającej na rozliczeniu dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet zaległości podatkowych według zasad określonych w Ordynacji podatkowej. Postanowienie to nie przesądza o istnieniu zobowiązania (tu zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi). Organ podatkowy dokonując zaliczenia wpłaty na zaległości nie ocenia prawidłowości deklaracji czy też rozstrzygnięć zapadłych w sprawie "wymiarowej" poprzedzającej wydanie postanowienia.
Po tych uwagach ogólnych, wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że Strona w 2016 r. złożyła deklarację, w której wskazała ryczałtową roczną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z domku letniskowego położonego w B. w wysokości 98 zł, deklarując selektywne zbieranie odpadów. W październiku 2019 r. podjęta została uchwała, wchodząca w życie 1 stycznia 2020 r. o ustaleniu ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nieruchomości na której znajduje się domek letniskowy lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, na mocy której roczna opłata ustalona została na kwotę 169 zł. Skarżący został poinformowany o podwyższeniu opłaty w zawiadomieniu z dnia 10.02.2020 r. o zmianie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (169 zł rocznie), które zostało doręczone Stronie przed terminem płatności opłaty. W zawiadomieniu wskazano stan zadłużenia na koniec roku 2019. Ponadto w aktach znajduje się upomnienie z dnia 5.11.2020 r., niepodjęte w terminie, dotyczące nieuiszczonej w terminie do 30 czerwca opłaty rocznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2020 (169 zł), upomnienie z dnia 5.07.2021 r., doręczone Skarżącemu, dotyczące nieuiszczonej w terminie do 30 czerwca opłaty rocznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2021 (169 zł). Z dokumentów, które były podstawą wystawienia postanowienia o zarachowaniu dokonanej przez Skarżącego wpłaty wynikało, że na dzień dokonania wpłaty – tj. 26 lipca 2021 r. w wysokości 169 zł – zaległość Strony z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi wynosiła 375,20 zł.
Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej, wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 P.p.s.a. jest niezasadny. Zgodnie z art. 134 § 2 P.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W kontekście przytoczonej regulacji należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem korzystnym dla skarżącego, ponieważ eliminuje ono z obrotu prawnego postanowienie organu pierwszej instancji oraz przekazuje temu organowi sprawę do powtórnego rozpoznania. W ocenie Strony interes Skarżącego nie wyrażał się w uchyleniu postanowienia organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, ale w umorzeniu postępowania administracyjnego w całości. Należy zwrócić uwagę, że to "postępowanie administracyjne" które skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia odnosiło się do sposobu rozliczenia dokonanej przez Stronę wpłaty na zaległość, a nie określeniem czy ustaleniem wysokości zaległości które w tej opłacie ma Strona.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżony wyrok oddalający skargę na postanowienie organu uchylającego postanowienie organu I instancji nie narusza art. 134 § 2 P.p.s.a. Zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozstrzygnięcie SKO jest wynikiem zastosowania postanowień art. 62 § 1 i 1a O.p. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika. Z uwagi na brzmienie art. 62 § 1 zd. 2 O.p. obowiązkiem organu jest zaliczenie wpłaty na poczet najstarszej zaległości podatkowej w danym podatku (w przypadku jego wskazania) albo na najstarszą zaległość podatkową we wszystkich podatkach, jeżeli podatnik nie ma zaległości wymagalnych w danym podatku, bądź też nie wskaże jakiego podatku dotyczy przelew. W niniejszym postępowaniu dotyczącym rozliczenia dokonanej w dniu 26 lipca 2021 r. wpłaty w wysokości 169 zł, na dzień jej dokonania zaległość Strony z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi wynosiła 375,20 zł. Powstała ona
z uwagi na nieuregulowanie do 30 czerwca 2020 r. i 30 czerwca 2021 r. opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Tym samym pomimo, że Strona wskazała, iż jest to wpłata za 06.2021 r., zgodnie z powołanymi przepisami, organ zobowiązany był do zaliczenia tej wpłaty na najstarszą zaległość z tego tytułu.
W niniejszej sprawie, dokonując oceny przedmiotowego zarachowania wpłaty stwierdzono, że nie można zweryfikować czy dokonane przez organ pierwszej instancji zarachowanie wpłaty jest prawidłowe, ponieważ postanowienie organu pierwszej instancji nie zawiera żadnych wyliczeń, w tym wyliczeń odsetek od zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami. Jak już wcześniej wskazana, organ oceniając postanowienie w zakresie sposobu dokonania zarachowania dokonanej wpłaty nie jest uprawniony do badania w jakich okolicznościach zaległość w tej opłacie powstała (i czy powstała), czego w zasadzie Strona oczekuje.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i wadliwe uzasadnienie wyroku, co polegało na braku rozważenia przez sąd I instancji wszystkich zarzutów podniesionych w piśmie Skarżącego kasacyjnie z dnia 28 lipca 2022 r. Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że Strona upatruje "istotę sprawy" w tym że organ zobowiązany był w postępowaniu dotyczącym sposobu rozliczenia nadpłaty rozstrzygać kwestię prawidłowości złożonych przez Stronę deklaracji i korekt deklaracji.
Jak już wcześniej wskazano postępowanie dotyczące sposobu rozliczenia dokonanej wpłaty polega na zaliczeniu tej wpłaty na poczet zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi z dniem jej dokonania. Wydane postanowienie jedynie odzwierciedla i potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej polegającej na rozliczeniu dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet zaległości w tych opłatach według zasad określonych w Ordynacji podatkowej. Postanowienie to jednak nie przesądza o istnieniu tego zobowiązania.
Zgodnie z treścią art. 141 § 4 P.p.s.a. – uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracyjny, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, oddalającego skargę Strony, wszystkie wskazane elementy zawiera. Co prawda w treści uzasadnienia nie odniesiono się wprost do złożonego przez pełnomocnika Strony pisma z 28 lipca 2022 r., jednak podniesione w tym piśmie zarzuty (naruszenie art. 6m ust. 4 w zw. z ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) nie odnosiły się do przedmiotu sprawy, z tego też względu uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
W ocenie Strony podniesione we wskazanym piśmie zarzuty miały "dowieść", że organy niesłusznie odmówiły uwzględnienia ze skutkiem wstecz deklaracji zmieniającej wysokość zobowiązania. Przedmiotem niniejszego postępowania nie było ustalenie czy też określenie wysokości opłaty czy też zaległości w opłatach. Przedmiotem była czynność materialno-techniczna jaką jest zarachowanie dokonanej wpłaty. Tym samym brak odniesienia się do zarzutów odnoszących się do powstania zaległości (ich wysokość) w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a w zasadzie do wykładni wskazanych przepisów - nie ma wpływu na rozstrzygnięcie.
W skardze kasacyjnej przyjęty przez organy i zaakceptowany przez sąd I instancji stan faktyczny nie został skutecznie zakwestionowany. Z tego też względu skoro w dacie dokonania wpłaty przez Stronę w wysokości niższej niż istniejąca zaległość organ zobowiązany był do jej "rozliczenia" w sposób przewidziany w przepisach Ordynacji podatkowej. Podkreślić należy, że w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. Zawiadomienie zawiera pouczenie, że stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 6m ust. 2a ustawy).
Niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 6m ust. 4 w zw. z ust. 2 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Zgodnie z art. 6m ust. 2 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach - w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. Z kolei zgodnie z treścią art. 6m ust. 4 w/w ustawy - właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2. Jak już wcześniej wskazano, organ dokonując czynność materialno-techniczną jaką jest zarachowanie dokonanej wpłaty, nie dokonuje oceny prawidłowości określenia wysokości istniejącej zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie ocenia też prawidłowości złożonych przez Stronę deklaracji czy też terminu od jakiego obowiązują zgłoszone w nowej deklaracji zmiany. Postanowienie o sposobie zarachowania wpłaty może co najwyżej stanowić dla strony asumpt do podjęcia przez Stronę działań mających na celu wyjaśnienie okoliczności powstania zaległości.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu z tytułu świadczonej pomocy prawnej, Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania zgodnie z właściwością Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, stosownie do art. 258 - 261 P.p.s.a.
|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |
|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Stanisław Bogucki |Bogusław Dauter |