III FSK 1377/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu braku wystarczających dowodów na istnienie wierzytelności i bezpodstawne uchylanie się od jej przekazania przez dłużnika zajętej wierzytelności.
Sprawa dotyczyła egzekucji świadczeń pieniężnych, gdzie organ egzekucyjny zajął wierzytelność skarżącego wobec spółki. Skarżący twierdził, że jego zobowiązanie wobec spółki wygasło na skutek wcześniejszych wpłat zaliczek. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że doszło do skutecznej kompensaty wierzytelności. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na brak wystarczających dowodów potwierdzających istnienie wierzytelności i bezpodstawne uchylanie się od jej przekazania, co wymaga ponownego rozpoznania sprawy przez WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. Sprawa dotyczyła egzekucji świadczeń pieniężnych, gdzie organ egzekucyjny zajął wierzytelności skarżącego wobec spółki C. [...]. Skarżący twierdził, że nie posiadał zobowiązań wobec spółki, ponieważ dokonał wpłat zaliczek na poczet usług przed otrzymaniem zajęcia. Organ egzekucyjny i WSA uznali, że doszło do skutecznej kompensaty wierzytelności, a skarżący bezpodstawnie uchylał się od jej przekazania. NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania za zasadne. Sąd wskazał, że brak jest w aktach sprawy dowodów w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzających istnienie wierzytelności do przekazania, co uniemożliwia stwierdzenie bezpodstawnego uchylania się od jej przekazania. NSA podkreślił, że organ egzekucyjny powinien dysponować niebudzącym wątpliwości materiałem dowodowym, zwłaszcza gdy nie przeprowadzono kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności lub nie wykazano braku możliwości jej przeprowadzenia. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny musi dysponować niebudzącym wątpliwości materiałem dowodowym potwierdzającym istnienie wierzytelności i bezpodstawność uchylania się od jej przekazania, zwłaszcza jeśli nie przeprowadzono kontroli lub nie wykazano braku możliwości jej przeprowadzenia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że brak dowodów w aktach sprawy uniemożliwia stwierdzenie istnienia wierzytelności i bezpodstawnego uchylania się od jej przekazania. Podkreślono obowiązek organu do zgromadzenia takich dowodów, szczególnie w sytuacji braku kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
P.p.s.a. art. 185
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 71a § § 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 106
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 89
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 71b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
P.p. art. 8
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
P.p. art. 11
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
K.c. art. 504
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 71a § 9 u.p.e.a. z powodu braku niebudzących wątpliwości dowodów na istnienie wierzytelności i bezpodstawne uchylanie się od jej przekazania. Naruszenie przepisów postępowania poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i nieuwzględnienie dowodów wskazujących na wygaśnięcie zobowiązania skarżącego przed datą zajęcia.
Godne uwagi sformułowania
brak dowodów zaświadczających w sposób niebudzący wątpliwości o istnieniu wierzytelności do przekazania której został zobowiązany Skarżący nie ma podstaw, by stwierdzić, iż Skarżący bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności organ nie może określić wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności, jeśli nie jest pewne istnienie wierzytelności
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący
Jolanta Sokołowska
sprawozdawca
Jacek Brolik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących określania wysokości nieprzekazanej zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności wymogów dowodowych dla organu egzekucyjnego oraz znaczenia dowodów przedstawianych przez dłużnika zajętej wierzytelności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z rozliczeniami między stronami i egzekucją administracyjną. Kluczowe jest ustalenie istnienia wierzytelności i podstaw uchylania się od jej przekazania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe udokumentowanie wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym i jak sąd może stanąć w obronie strony, gdy organ nie wykaże należytej staranności dowodowej. Jest to istotne dla przedsiębiorców.
“Egzekucja administracyjna: Czy brak dowodów po stronie organu chroni dłużnika?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1377/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-02-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-10-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jacek Brolik Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/ Stanisław Bogucki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Lu 133/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-05-24 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 185, art. 174, art. 176 i art. 183 § 1, art. 106 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 77 § 1, art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2022 poz 479 art. 71a § 9. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 133/23 w sprawie ze skargi G. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 3 stycznia 2023 r., nr 0601-IEE.711.321.2022.2 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz G. S. kwotę 540 (słownie: pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 133/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA) oddalił skargę G. S. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 3 stycznia 2023 r. w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty należności. Sąd przedstawił następujący stan faktyczny: Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: Naczelnik US lub organ egzekucyjny) prowadził postępowania egzekucyjne wobec C. [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: Spółka), na podstawie piętnastu tytułów wykonawczych wystawionych w okresie od dnia 2 grudnia 2020 r. do dnia 2 listopada 2022 r. Zawiadomieniami o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności Spółki u Skarżącego. Ponieważ Skarżący nie odpowiedział na zawiadomienia organ wystosował do niego ponaglenia. W odpowiedzi na nie Skarżący poinformował, że nie posiada żadnych zobowiązań wobec Spółki oraz że ze Spółką łączy go umowa o współpracy z 1 lipca 2019 r., którą załączył. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r. określił dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej należności na kwotę 397.768,84 zł. Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 3 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Ponieważ Skarżący twierdził, że zgodnie z umową o współpracy z 1 lipca 2019 r. dokonywał wpłat bezpośrednio do kierowców Spółki środków pieniężnych, które następnie zostały skompensowane z wynagrodzeniem za świadczenie usług przez Spółkę, organ odwoławczy poddał analizie tę umowę. W jej wyniku doszedł do wniosku, że do wzajemnych rozliczeń między dłużnikiem zajętej wierzytelności a zobowiązaną zastosowanie znajduje instytucja kompensaty. W oparciu o postanowienia umowy oraz art. 504 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm., dalej: K.c.) wywiódł, że wierzytelność z wystawionej 31 maja 2022 r. faktury [...] była wymagalna do 30 lipca 2022 r., tj. w ciągu 60 dni od dnia przedłożenia faktury. Skuteczna kompensata tej wierzytelności mogła nastąpić w warunkach istnienia i wymagalności tej wierzytelności, a to oznacza, że dłużnik zajętej wierzytelności mógł dokonać kompensaty wierzytelności dopiero po jej zaistnieniu, więc wzajemne potrącenia powinny nastąpić między 31 maja a 30 lipca 2022 r. W ocenie organu odwoławczego dłużnik zajętej wierzytelności nie mógł przez dokonanie przelewów w dniach od 1 października 2021 r. do 1 marca 2022 r. dokonywać kompensaty nieistniejącej jeszcze wierzytelności wynikającej z faktury [...]. W związku z tym według Dyrektora IAS, przyjąć należy, że po dokonaniu zajęć dłużnik zajętej wierzytelności posiadał wobec zobowiązanego wymagalne wierzytelności wynikające ze wskazanej faktury, których nie przekazał zgodnie z art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) organowi egzekucyjnemu. Za niebudzące wątpliwości uznał uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętych wierzytelności. We wskazanym na wstępie wyroku Sąd podzielił stanowisko Dyrektora IAS, że istniał stosunek prawny łączący Skarżącego ze Spółką, w stosunku do której prowadzona jest egzekucja administracyjna. Również uznał, że między tymi podmiotami istniała wierzytelność powstała po dokonaniu zajęć wierzytelności pieniężnych u Skarżącego, gdyż wynika to z faktury z dnia 31 maja 2022 r. Tak jak organ nadzoru Sąd przyjął, iż z zeznań Skarżącego oraz przedstawionej przez niego umowy o współpracy ze Spółką wraz z aneksem wynika, że rozliczenia między tymi podmiotami realizowane były z wykorzystaniem kompensaty. Sąd dokonał wykładni art. 504 K.c. Następnie stwierdził, że biorąc pod uwagę treść umowy o współpracę między Skarżącym a Spółką, przewidującą rozliczanie się w formie kompensaty z zastosowaniem zaliczek oraz okoliczność, że przed 31 maja 2022 r. wierzytelność Skarżącego nie nadawała się jeszcze do potrącenia ze względu na brak wymagalności, uwzględniając fakt, że zajęcie innej wierzytelności pieniężnej miało miejsce 30 marca 2022 r., a tytuły egzekucyjne w stosunku do Spółki dotyczą jej zaległości z miesięcznych okresów rozliczeniowych 2020 r. i 2021 r., przyjąć trzeba, że spełniona została przesłanka wyłączająca możliwość potrącenia przewidziana w art. 504 K.c. Zdaniem Sądu rację ma zatem organ nadzoru, że spełniona została przesłanka ujęta w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. Skargę kasacyjną wniósł Skarżący. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: K.p.a.) polegające na oddaleniu skargi pomimo tego, że zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS 3 stycznia 2023 roku, a także poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: Naczelnik US) z dnia 8 listopada 2022 r. zostały wydane przy zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz na skutek błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. z pominięciem skutków wynikających z umowy o współpracy z dnia 1 lipca 2019 r., przy czym prawidłowa ocena powyższego naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z zakresu gromadzenia i oceny dowodów powinna skutkować uwzględnieniem skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez nieuchylenie postanowienia Dyrektora IAS, a także poprzedzającego je postanowienie Naczelnika US, mimo naruszenia przez te organy przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 71a § 9 u.p.e.a., polegające na oddaleniu skargi pomimo tego, że zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS, a także poprzedzające je postanowienie Naczelnika US zostały wydane z naruszeniem art. 71a § 9 u.p.e.a., to znaczy w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki uprawniające organ do wydania takiego rozstrzygnięcia, tj. w dacie zajęcia wierzytelności Skarżący nie był dłużnikiem zajętej wierzytelności, a nawet gdyby nim był, to nie uchylał się bezpodstawnie od przekazania zajętej wierzytelności, przy czym prawidłowa ocena powyższego naruszenia przepisów omawianej ustawy powinna skutkować uwzględnieniem skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo, że w dniu zajęcia wierzytelności nie istniały między Skarżącym (dłużnikiem zajętej wierzytelności), a Spółką wierzytelności, które Skarżący mógłby uznać i przekazać na żądanie organu egzekucyjnego, z uwagi na zapłatę przez Skarżącego całej kwoty należności z tytułu wykonanych usług przez Spółkę przed otrzymaniem zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny w formie zaliczek na podstawie aneksu nr 1 do umowy o współpracy z dnia 1 lipca 2019 r., co spowodowało wygaśniecie zobowiązania Skarżącego wobec wierzyciela Spółki w całości przed doręczeniem zajęcia; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, iż wierzytelność Spółki powstała po dokonaniu zajęć wierzytelności pieniężnych u Skarżącego, gdyż wynika to z treści faktury wystawionej przez Spółkę o numerze [...] z dnia 31 maja 2022 r. w sytuacji, gdy Skarżący zakończył wykonywanie usług na rzecz Spółki w lutym 2022 r. co determinuje moment powstania wierzytelności o zapłatę za jej wykonanie, a nie sama data wystawienia faktury; 6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że Skarżący i Spółka mogli dokonać kompensaty zobowiązania Spółki z tytułu wykonania usług przez Spółkę po dniu 31 maja 2022 r., w sytuacji, gdy Skarżący nie posiadał wobec Spółki wzajemnej wierzytelności uprawniającej do kompensaty, a jedynie w okresie od 1 października 2021 r. do 25 lutego 2022 r. dokonał wpłaty zaliczek na poczet wykonania umowy w oparciu o aneks nr 1 do umowy o współpracy z dnia 1 lipca 2019 r. w wysokości odpowiadającej całkowitej kwocie wynagrodzenia za wykonane usługi, które to zaliczki spowodowały wygaśnięcie w całości jego zobowiązań wobec zobowiązanego z tytułu świadczonych w okresie do 25 lutego 2022 r. usług; 7) art. 106 P.p.s.a poprzez oddalenie wniosku dowodowego strony przyjmując błędnie, że protokół kontroli podatkowej wobec Spółki obejmujący okres od listopada 2021 r. do lutego 2022 r. nie dotyczy faktury [...], w sytuacji gdy faktura ta właśnie obejmowała wynagrodzenie świadczenie usług przez Spółkę we wskazanym okresie listopad 2021 r. - luty 2022 r., co wynika z treści tego dowodu; Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 71a § 9 oraz art. 71b u.p.e.a., poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na przyjęciu, że przesłanka wydania postanowienia, w postaci bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania w całości lub w części organowi egzekucyjnemu, jest spełniona w sytuacji, w której w dacie wydania tego postanowienia, objęta zajęciem egzekucyjnym wierzytelność już nie istnieje (wygasła) wskutek jej przekazania przez dłużnika zajętej wierzytelności zobowiązanemu przed dniem wydania ww. postanowienia i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie, jako podstawy prawnej zaskarżonego wyroku, w sytuacji, w której prawidłowo przepis ten nie miał zastosowania; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 71a § 9 oraz art. 71b u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek bezzasadnego przyjęcia, że Skarżący bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu kwoty wskazanej w postanowieniu Naczelnika US z dnia 8 listopada 2022 r., mimo braku spełnienia przesłanek do wydania postanowienia z uwagi na fakt, iż Skarżący (dłużnik zajętej wierzytelności) dokonał zapłaty całości wierzytelności należnych Spółce z tytułu wykonanych usług, przed otrzymaniem pierwszego zajęcia w dniu 30 marca 2022 r. (wykonanie zobowiązania wobec wierzyciela), zaś po dniu 30 marca 2022 r. nie dokonywał żadnych płatności na rzecz tej Spółki lub jej pracowników, ustnie oraz dwukrotnie pisemnie (w piśmie z dnia 24 sierpnia 2022 r. oraz piśmie z dnia 8 listopada 2022 r.) nie uznał zajętej wierzytelności i wskazywał na wykonanie swojego zobowiązania wobec zobowiązanego przed dniem 30 marca 2022 r.; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 71a § 9 oraz art. 71b u.p.e.a. w zakresie w jakim Sąd uznał, że strona bezpodstawnie uchyliła się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, w sytuacji gdy Skarżący dokonał zapłaty całej należności Spółce do dnia 25 lutego 2022 r., czyli przed otrzymaniem zajęcia wierzytelności co spowodowało wygaśnięcie wierzytelności przed jej zajęciem; 4) art. 8 oraz art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162 ze zm., dalej: P.p.) poprzez jego niezastosowanie i uznanie za prawidłowe zaskarżonych skargą postanowień skutkujących obowiązkiem Skarżącego do podjęcia działań sprzecznych z przepisami prawa, tj. zobowiązujących go do przekazania kwoty 397.768,84 zł na konto organu egzekucyjnego, pomimo tego, że Skarżący w dniu zajęcia nie był dłużnikiem zobowiązanym do zapłaty jakichkolwiek należności, jak również poprzez niezastosowanie zasady przyjaznej interpretacji przepisów, skutkującej rozstrzygnięciem wątpliwości na korzyść Skarżącego; Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, ewentualnie, w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Za zasadne Sąd odwoławczy uznał zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 71a § 9 u.p.e.a. Brak bowiem w aktach sprawy dowodów zaświadczających w sposób niebudzący wątpliwości o istnieniu wierzytelności do przekazania której został zobowiązany Skarżący, przez co nie ma podstaw, by stwierdzić, iż Skarżący bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma regulacja z art. 71a § 9 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, iż jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Według postanowień cytowanego przepisu co do zasady bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności organ powinien stwierdzić w wyniku kontroli. Przeprowadzenie kontroli umożliwia zgromadzenie dowodów, które mogą zaświadczyć, iż wierzytelność istnieje a dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od jej przekazania i czyni to bezpodstawnie, lub taką sytuację wykluczyć. W judykaturze akceptowane jest odstąpienie od przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, jeżeli zebrany materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości zaświadcza o wystąpieniu przesłanki określonej w art. 71a § 9 u.p.e.a. Jednak, jak już powiedziano, taka sytuacja nie występuje w rozpoznanej sprawie. Organ pierwszej instancji nadmienił, że nie przeprowadził kontroli, ponieważ nie można było zastać Skarżącego w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący odnośnie do tego stwierdzenia zauważa, że nie prowadzi działalności gospodarczej, która wiąże się ze stałym przebywaniem w miejscu prowadzenia działalności oraz że byłby na miejscu, gdyby został powiadomiony o kontroli chociażby mailem lub telefonicznie. W aktach sprawy nie ma dowodów na to, że organ pomimo dołożenia należytej staranności i pomimo wykorzystania wszystkich dostępnych mu środków nie mógł przeprowadzić kontroli. W skardze kasacyjnej podnoszone jest, iż Naczelnik US, który jest organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie, prowadził kontrolę podatkową wobec Spółki, w związku z tym powinien posiadać wiedzę odnośnie do świadczonych przez nią usług na rzecz Skarżącego oraz dokonanych przez niego płatnościach na rzecz Spółki. Jednak organy nie uwzględniły dowodów złożonych w toku kontroli, a jedynie wzięły pod uwagę protokół przesłuchania Skarżącego. W rzeczy samej uwagi Skarżącego są trafne. Skoro bowiem organ, jak utrzymuje, nie mógł przeprowadzić kontroli u Skarżącego i skorzystał z jednego dowodu uzyskanego w trakcie kontroli podatkowej prowadzonej w Spółce (protokołu przesłuchania Skarżącego), to powstaje pytanie, dlaczego nie uwzględnił dowodów, które mogły wskazywać na wpłacenie przez Skarżącego zaliczek na poczet należności za wykonane przez Spółkę usługi. Skarżący twierdzi, że dowody na tę okoliczność zostały złożone w toku kontroli, a według organu był on prezesem Spółki, więc można przyjąć, iż ma wiedzę odnośnie do przebiegu kontroli i dokumentacji w jej toku przedłożonej. Organy nie wyjaśniły, dlaczego nie skorzystały z istotnych w niniejszej sprawie dowodów. Nie można przecież wykluczyć, że na ich podstawie możliwe byłoby ustalenie, czy wierzytelność Spółki wobec Skarżącego istnieje albo czy została pokryta zaliczkami, o czym stanowi umowa zawarta pomiędzy tymi podmiotami w dniu 1 lipca 2019 r., na którą powołuje się Skarżący. Oczywiście organ nie miał obowiązku skorzystać z tych dowodów, natomiast miał obowiązek zgromadzić dowody zaświadczające w sposób niebudzący wątpliwości o spełnieniu przesłanki z art. 71a § 9 u.p.e.a. i powinien to uczynić w toku kontroli przeprowadzonej u Skarżącego lub w inny dopuszczalny sposób, jeśli rzeczywiście nie było możliwe przeprowadzenie kontroli u Skarżącego, jako dłużnika zajętej wierzytelności. Zastrzec trzeba, że w aktach sprawy powinny być dowody, które wskazują na brak możliwości przeprowadzenia kontroli. Podkreślenia wymaga, iż organ nie może określić wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności, jeśli nie jest pewne istnienie wierzytelności, a więc i wątpliwa jest bezpodstawność uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania. Nie jest wystarczające dla potrzeb wykazania, iż wierzytelność była należna oparcie się wyłącznie na zapisach umowy z dnia 1 lipca 2019 r., jak uczynił to Dyrektor IAS i WSA. Zapisy umowy mogą być nieprzestrzegane, a poza tym same w sobie nie stanowią dowodu na istnienie wierzytelności i uchylanie się od jej przekazania. Poza tym w niniejszej sprawie sporna jest interpretacja tych zapisów. Organ odwoławczy i Sąd pierwszej instancji przyjęli, że z umowy tej wynika, iż do rozliczeń pomiędzy Skarżącym a Spółką zastosowanie ma instytucja kompensaty. Skarżący twierdzi zaś, że w sprawie nie miała miejsca ani kompensata ani potrącenie, natomiast zobowiązanie jego wobec Spółki wygasło na skutek zapłaty zaliczek na poczet usług wykonywanych na jego rzecz przez Spółkę. Odnotować należy, że w aneksie do umowy z dnia 1 lipca 2019 r. mowa jest o takiej formie rozliczeń pomiędzy jej stronami. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpoznający sprawę WSA zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu odwoławczego, a przede wszystkim mieć na uwadze, że określenie wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności może nastąpić wówczas, gdy organ dysponuje niebudzącym wątpliwości materiałem dowodowym zaświadczającym spełnienie przesłanek określonych przepisami prawa. Przyczyna dla której uchylony został zaskarżony wyrok powoduje, że przedwczesne jest rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, przy czym zauważyć należy, że nie wszystkie zarzuty naruszenia przepisów postępowania zostały uzasadnione zgodnie z wymogami art. 174 w związku z art. 176 i art. 183 § 1 P.p.s.a. Dla przykładu wskazać można, iż zarzucono naruszenie art. 106 tej ustawy, ale nie podano konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, chociaż zawiera on pięć paragrafów i nie wykazano zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono stosownie do art. 203 pkt 1 P.p.s.a. sędzia J. Sokołowska sędzia S Bogucki sędzia J. Brolik
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI