III FSK 1355/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki G. S.K.A. dotyczącą opłaty manipulacyjnej w postępowaniu egzekucyjnym, uznając, że jej wysokość była prawidłowo ustalona.
Spółka G. S.K.A. zaskarżyła wyrok WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w zakresie ustalenia opłaty manipulacyjnej w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca argumentowała, że opłata powinna być powiązana z faktycznymi kosztami czynności egzekucyjnych, a nie tylko z kosztami funkcjonowania aparatu egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo ocenił, iż organy egzekucyjne miarkowały koszty zgodnie z wytycznymi, uwzględniając pracochłonność, skuteczność i ekwiwalentność czynności, a wysokość opłaty była adekwatna.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę G. S.K.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Głównym zarzutem skarżącej było naruszenie przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji, w szczególności poprzez błędne ustalenie funkcji i wysokości opłaty manipulacyjnej w postępowaniu egzekucyjnym. Spółka twierdziła, że opłata ta powinna być ściśle powiązana z faktycznymi kosztami czynności manipulacyjnych, a nie tylko z kosztami funkcjonowania aparatu egzekucyjnego. Podnosiła również zarzut naruszenia związania wyrokiem WSA z poprzedniej instancji, który nakazywał analizę kosztów egzekucyjnych pod kątem pracochłonności i czasochłonności. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą organy. W analizowanej sprawie NSA stwierdził, że organy obu instancji dokonały ustaleń faktycznych zgodnie ze wskazaniami poprzedniego wyroku WSA. Sąd wskazał, że opłata manipulacyjna stanowi zwrot wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny za wszelkie podejmowane czynności manipulacyjne, a jej wysokość powinna być ukształtowana tak, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego, nie stanowiąc jednocześnie dodatkowej represji wobec zobowiązanego. NSA aprobowalnie odniósł się do sposobu miarkowania kosztów egzekucyjnych przez organy, które uwzględniły kryteria pracochłonności, skuteczności i ekwiwalentności czynności, a także powiązały je z poziomem skomplikowania czynności i nakładem pracy organu. Sąd uznał, że opłata manipulacyjna w wysokości 15.097,10 zł oraz opłata egzekucyjna za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości 42 zł zostały prawidłowo ustalone. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów KPA również zostały uznane za bezzasadne, ponieważ organy przedstawiły okoliczności wpływające na powstanie opłaty manipulacyjnej i jej wysokość. Ostatecznie, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącej na rzecz Dyrektora IAS kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Opłata manipulacyjna stanowi zwrot wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny za wszelkie podejmowane czynności manipulacyjne i może służyć zapewnieniu, przynajmniej w części, utrzymania i należytego funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, nie będąc czystym ekwiwalentem świadczenia organu ani gwarancją zwrotu wydatków.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opłata manipulacyjna, choć powinna pozostawać w weryfikowalnym związku z czynnościami egzekucyjnymi, nie jest czystym ekwiwalentem świadczenia organu. Jej celem jest również zapewnienie funkcjonowania aparatu egzekucyjnego. Ponadto, precyzyjne ustalenie kosztów dla każdego tytułu wykonawczego jest często niemożliwe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.p.e.a. art. 64 § § 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Opłata manipulacyjna jest należna organowi egzekucyjnemu nawet w przypadku bezskuteczności egzekucji, jest niezależna od zastosowanych środków egzekucyjnych i skuteczności egzekucji, stanowi zwrot wydatków za czynności manipulacyjne i może służyć finansowaniu aparatu egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 64 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Opłata egzekucyjna za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego wynosi 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej niż 4,20 zł i nie więcej niż 21.375 zł.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 64 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Maksymalna kwota opłaty za czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości wynosi 34.200 zł.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą organy.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie stanu prawnego i faktycznego sprawy.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy egzekucyjne prawidłowo miarkowały koszty egzekucyjne zgodnie z wytycznymi WSA, uwzględniając pracochłonność, skuteczność i ekwiwalentność czynności. Wysokość opłaty manipulacyjnej i opłaty egzekucyjnej była adekwatna do poniesionych wydatków i nakładu pracy organu, a także mieściła się w ustalonych limitach. Opłata manipulacyjna może pokrywać koszty funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, a nie tylko bezpośrednie koszty czynności.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że opłata manipulacyjna ma charakter pokrycia kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, a nie związku z faktycznymi kosztami czynności manipulacyjnych. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo związania wyrokiem WSA z 11.03.2021 r., który nakazywał analizę całości kosztów egzekucyjnych pod kątem pracochłonności i czasochłonności. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 i art. 153 p.p.s.a. przez uchylenie się od rozpoznania zarzutu dotyczącego uwzględnienia okoliczności uzyskania środków z jednego z dziesięciu tytułów wykonawczych. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. przez nieodniesienie się do argumentów skargi dotyczących wszechstronności zebrania i analizy materiału dowodowego oraz stosowania zasad ogólnych KPA.
Godne uwagi sformułowania
Opłata manipulacyjna stanowi swego rodzaju zwrot wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny za wszelkie podejmowane czynności manipulacyjne. Wysokość opłaty manipulacyjnej [...] nie powinna być wyższa od kwoty 4.275 zł. Opłata manipulacyjna jest odrębną opłatą, naliczaną obok innych opłat za dokonanie poszczególnych czynności egzekucyjnych i jest ona należna organowi egzekucyjnemu nawet wówczas, gdyby po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego okazało się, że egzekucja jest bezskuteczna z uwagi na brak majątku zobowiązanego. Wynikający z wyroku Trybunału Konstytucyjnego zakaz całkowitego oderwania wartości opłaty manipulacyjnej od świadczenia organu egzekucyjnego, w tym ponoszonych przez ten organ kosztów i nakładów nie może być utożsamiany z koniecznością precyzyjnego ustalenia tychże kosztów i nakładów w odniesieniu do każdego tytułu wykonawczego.
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Sokołowska
członek
Jacek Pruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości opłat manipulacyjnych i egzekucyjnych w postępowaniu administracyjnym, interpretacja art. 153 p.p.s.a. oraz zasady miarkowania kosztów egzekucyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z egzekucją administracyjną i opłatami manipulacyjnymi, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego – kosztów. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jej rozstrzygnięcie jest istotne dla zrozumienia zasad ustalania opłat manipulacyjnych i egzekucyjnych.
“Czy opłata manipulacyjna w egzekucji administracyjnej może być dowolna? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1 122 799 PLN
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1355/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-01-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jacek Pruszyński Jolanta Sokołowska Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Go 142/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2022-07-26 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1314 art. 64 § 6 , art. 64 § 4 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "G." S.K.A. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Go 142/22 w sprawie ze skargi "G." S.K.A. z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 28 stycznia 2022 r., nr 0801-IEE-1.711.5.2022.2 UNP: 0801-22-005849 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "G." S.K.A. z siedzibą w Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z 26.07.2022 r. o sygn. I SA/Go 142/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę G. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w Z. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 28.01.2022 r., nr 0801-IEE.1.711.5.2022.2, UNP: 0801-22-225849, wydane w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego), która zaskarżyła ten wyrok w całości. Sformułowała również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 6 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż przyjęto, że opłata manipulacyjna nakładana na skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym ma przede wszystkim charakter "pokrycia kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego" podczas gdy skarżąca wskazywała na jej związek z faktycznymi albo choć przybliżonymi kosztami ponoszonych w sprawie czynności manipulacyjnych. Przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji funkcji tej opłaty wskazanej przez skarżącą mogło doprowadzić Sąd do uznania, że opłata ta została nałożona przez organ w nadmiernej wysokości; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez oddalenie skargi kasacyjnej, pomimo związania Sądu pierwszej instancji wyrokiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 11.03.2021 r., I SA/Go 10/21, w zakresie konieczności analizy całości kosztów egzekucyjnych pod kątem pracochłonności, czasochłonności i kosztu czynności dokonanych przez organ egzekucyjny, w szczególności mając na uwadze fakt, że z 10 tytułów wykonawczych tylko w odniesieniu do jednego z nich to czynności organu doprowadziły do wyegzekwowania należności (należność z pozostałych 9 uzyskano z zabezpieczenia skarżącej). Naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem Sąd pierwszej instancji, trzymając się wskazań wyroku z 11.03.2021 r., przeanalizował wysokość nałożonej na skarżącego opłaty manipulacyjnej pod kątem nie tylko efektywności, ale też pracochłonności i czasochłonności podjętych przez organ czynności oraz przybliżonego kosztu czynności manipulacyjnych, nie mógłby uznać, że opłata ta powinna pozostać w niezmienionej wysokości 15.097,10 zł; 3) art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 i art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) i w związku z art. 18 u.p.e.a. przez uchylenie się od rozpoznania zarzutu określonego w punkcie 3 lit. b skargi do Sądu pierwszej instancji z 21.02.2022 r. Naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem Sąd stwierdził, że w wyroku z 11.03.2021 r. "Sąd nie nakazał uwzględnić" okoliczności uzyskania przez organy egzekucyjne w drodze czynności egzekucyjnych środków pieniężnych w odniesieniu tylko do jednego z dziesięciu wystawionych tytułów wykonawczych, których dotyczy sprawa, podczas gdy faktycznie Sąd w wyroku z 11.03.2021 r. odnosił się do tej okoliczności i nakazywał ją uwzględniać. Uwzględnienie jej w wyroku WSA mogło zatem doprowadzić do uznania, że naliczona opłata manipulacyjna (jako niewynikająca z czynności organów egzekucyjnych) jest zbyt wysoka przynajmniej w odniesieniu do dziewięciu z dziesięciu tytułów wykonawczych będących podstawą egzekucji; 4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a., a także art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do argumentów skargi dotyczących wszechstronności zebrania i analizy materiału dowodowego w postępowaniu przed organem II instancji oraz stosowania w tym postępowaniu zasad ogólnych tego postępowania, a w szczególności przez: a) brak wskazania podstawy prawnej dla przyjętej przez Sąd i organy funkcji opłaty manipulacyjnej jako pokrywającej koszty funkcjonowania aparatu organu w oderwaniu od kosztów czynności manipulacyjnych konkretnego postępowania; b) brak wyjaśnienia kwestii choć przybliżonych, ale faktycznych kosztów postępowania egzekucyjnego, którego uczestnikiem była skarżąca, oraz relacji poniesionych kosztów do wpływów organów uzyskiwanych w innych sprawach egzekucyjnych; c) brak odniesienia do stanowiska skarżącej dotyczącego możliwości oparcia wysokości opłaty manipulacyjnej o wysokość minimalnego wynagrodzenia zamiast przeciętnego, jak uczynił to organ II instancji z akceptacją Sądu pierwszej instancji; d) brak odniesienia się do art. 64 u.p.e.a. po nowelizacji, która weszła w życie 20.02.2021 r., w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej a nie ogółu kosztów egzekucyjnych; - naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wszechstronna analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego mogła doprowadzić Sąd do przekonania, że funkcja opłaty manipulacyjnej jest odmienna niż przyjęły to organy, a także odmienna niż wynika ze znowelizowanego art. 64 u.p.e.a a jej wysokość, którą finalnie obciążono skarżącą jest nieproporcjonalna w stosunku do zarówno do kosztowności i czasochłonności czynności organów w tej konkretnej sprawie jak też do ogółu uzyskiwanych przez organ wpływów z postępowań egzekucyjnych; 4. art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 i w związku z art. 153 p.p.s.a. przez stwierdzenie, że brak nakazu zawartego w wyroku z 11.03.2021 r. (dotyczącego uwzględnienia kwestii uzyskania w drodze czynności egzekucyjnych organu środków pieniężnych tylko z jednego z dziesięciu tytułów wykonawczych) uniemożliwia uwzględnienie zarzutu strony ze skargi do Sądu pierwszej instancji. Naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem - wbrew stanowisku Sądu - art. 153 p.p.s.a. nie stanowi o związaniu Sądu "brakiem nakazu" uwzględnienia danej okoliczności. Przy należytej wykładni art. 153 p.p.s.a. Sąd instancji mógł zatem dojść do wniosku, że kwestia uzyskania w drodze czynności egzekucyjnych organu środków pieniężnych tylko z jednego z dziesięciu tytułów wykonawczych nie została należycie przeanalizowana przez organy, co wymaga uchylenia zaskarżonego do Sądu postanowienia Dyrektora IAS. 2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS w Zielonej Górze wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.) i dlatego skarga kasacyjna podlega oddaleniu. 3.2. Pierwsze sporne zagadnienie sprowadza się do kwestii, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 153 § 1 o.p. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Zdaniem skarżącej, naruszenie art. 153 § 1 o.p. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem Sąd pierwszej instancji, trzymając się wskazań wyroku w Gorzowie Wielkopolskim z 11.03.2021 r., I SA/Go 10/21, przeanalizował wysokość nałożonej na skarżącą opłaty manipulacyjnej pod kątem nie tylko efektywności, ale też pracochłonności i czasochłonności podjętych przez organ czynności oraz przybliżonego kosztu czynności manipulacyjnych, nie mógłby uznać, że opłata ta powinna pozostać w niezmienionej wysokości 15.097,10 zł. Z tego względu warto przywołać wskazania tego wyroku względem dalszego postępowania. Sąd ten podkreślił, że dopóki prawodawca nie wprowadzi stosownych zmian określających maksymalną wysokość opłaty, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego, zawartymi w wyroku z 28.06.2016 r., SK 31/14, i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Zdaniem Sądu, ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w całkowitym oderwaniu od nakładów pracy organu. Sąd podkreślił, że w ponownie prowadzonym postępowaniu, organ mimo braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2.04.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Organ winien także uwzględnić, czy ustalona wysokość kosztów egzekucyjnych, jest adekwatna w znaczeniu wskazanym przez Trybunał Konstytucyjny do poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych oraz czy pozostaje w związku z efektywnością egzekucji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zdaniem Sądu konieczne będzie takie wyliczenie kosztów egzekucyjnych, ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków, jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego, mając na uwadze standardy wynikające z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma organ odwoławczy oraz Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia przez art. 153 p.p.s.a. przez niezastosowanie się przy podejmowaniu uchylonego postanowienia do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 11.03.2021 r., I SA/Go 10/21. Słusznie uznano, że rozstrzygając ponownie sprawę organy obu instancji dokonały ustaleń faktycznych zgodnie ze wskazaniami tego Sądu. Organ egzekucyjny zobowiązany był do określenia kosztów egzekucyjnych na wniosek zobowiązanej, w związku z zakończeniem postępowania egzekucyjnego, wszczętego 8.03.2019 r. na podstawie 10 tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z 5.03.2019 r., obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym w łącznej wysokości 1.122.799 zł, w trakcie którego zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej na podstawie zawiadomienia z 8.03.2019 r. Pozostając związanymi oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 11.03.2021 r., I SA/Go 10/21, w celu uniknięcia dowolności w określeniu limitu górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej, organy odwołały się, co Sąd w zaskarżonym wyroku słusznie zaaprobował, do kryterium przewidzianym w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., czyli do maksymalnej kwoty opłaty za czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości. Jest to jedyny przepis stanowiący o wysokości opłat z art. 64 u.p.e.a., który wspomniany limit kwotowy przewiduje. Mając na uwadze, że przy egzekucji z nieruchomości opłata maksymalna wynosi 34.200 zł, a stawka stosunkowa wynosi 8 % od kwoty egzekwowanej należności, podczas gdy w przypadku zajęcia wierzytelności pieniężnych (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) stawka stosunkowa wynosi 5 %, a w przypadku opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 6 u.p.e.a.) - 1%, uznano, że zasadne jest odpowiednie skorygowanie wysokości opłat maksymalnych, z uwzględnieniem niższego poziomu stawek procentowych, niż w przypadku zajęcia nieruchomości. Przyjmując więc jako podstawę maksymalną stawkę za zajęcie nieruchomości w kwocie 34.200 zł, co stanowi 8 % egzekwowanej należności, trafnie przyjęto, że maksymalna opłata manipulacyjna, w wysokości stanowiącej 1 % egzekwowanych należności, nie powinna być wyższa od kwoty 4.275 zł (34.200 zł : 8 = 4.275 zł), a maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej za zajęcie innej wierzytelności lub wierzytelności z rachunku bankowego, która zasadniczo stanowi 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie powinna przekraczać pięciokrotności tej ostatniej kwoty, czyli 21.375 zł. W ten sposób wyprowadzono z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz odnoszącego się do niego ww. wyroku TK zasadę, że za zajęcie innych, niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub praw majątkowych organ egzekucyjny pobiera 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4,20 zł i nie więcej niż 21.375 zł. Natomiast z art. 64 § 6 u.p.e.a. oraz odnoszącego się do niego wyroku TK - że z tytułu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną w wysokości 1 % kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł i nie więcej niż 4.275 zł. Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje ocenę zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, sporządzonego w pełni z wymogami przewidzianymi w art. 141 § 4 p.p.s.a., że w sprawie przeprowadzono miarkowanie kosztów egzekucyjnych, zgodnie ze wskazaniami WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 11.03.2021 r., I SA/Go 10/21, w oparciu o kryterium pracochłonności, skuteczności i ekwiwalentności czynności egzekucyjnych również w sytuacji, gdy nie przekraczają one kwot maksymalnych i określono je w powiązaniu z poziomem skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności a także efektywności egzekucji, na kwotę 15.139,10 zł, na którą złożyły się opłata manipulacyjna w łącznej wysokości 15.097,10 zł (odpowiednio: 863,30 zł, 839,10 zł, 443,70 zł, 248,90 zł, 428 zł, 3.753,50 zł, 3.648,30 zł, 1.929,20 zł, 1.082,40 zł, 1.860,70 zł) oraz opłata egzekucyjna za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w łącznej wysokości 42 zł. Opłata manipulacyjna jest odrębną opłatą, naliczaną obok innych opłat za dokonanie poszczególnych czynności egzekucyjnych i jest ona należna organowi egzekucyjnemu nawet wówczas, gdyby po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego okazało się, że egzekucja jest bezskuteczna z uwagi na brak majątku zobowiązanego. Jest ona niezależna od zastosowanych środków egzekucyjnych i skuteczności egzekucji. Podkreślenia wymaga, że opłata manipulacyjna stanowi swego rodzaju zwrot wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny za wszelkie podejmowane czynności manipulacyjne. Natomiast w odniesieniu do wysokości i zasad pobierania opłat egzekucyjnych niezmienny pozostaje postulat, że winny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego, przynajmniej w części, nie stanowiąc jednocześnie dodatkowej represji wobec zobowiązanego. Zauważyć należy również, że prawodawca przewidział powstanie kosztów egzekucyjnych zarówno w przypadku bezskuteczności egzekucji, jak i w przypadku dobrowolnej zapłaty po wszczęciu egzekucji, do czego dochodzi w wyniku doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W tych okolicznościach zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 64 § 6 u.p.e.a. należy ocenić jako niezasadny. Administracyjne organy egzekucyjne są zobowiązane do działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa, co wyraża się w braku możliwości niedochodzenia kosztów egzekucyjnych, na które składa się również opłata manipulacyjna, gdyż może być to zakwalifikowane jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Jako bezpodstawne ocenia Naczelny Sąd Administracyjny również zarzuty kasacyjne naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że organy przedstawiły okoliczności mające wpływ na powstanie opłaty manipulacyjnej a także okoliczności, które zadecydowały o określeniu opłaty manipulacyjnej w tej konkretnej wysokości (koszt pracy pracownika, zużywanego prądu, wody, sprzątania, ochrony, sprzętu komputerowego, koszt certyfikatów niezbędnych do obsługi systemu OGNIVO oraz innych systemów elektronicznych, wydruku dokumentów, zużycia materiałów biurowych, wysyłki korespondencji). W tym kontekście zasadnym jest przywołanie konkluzji Sądu pierwszej instancji, według której "wynikający z wyroku Trybunału Konstytucyjnego zakaz całkowitego oderwania wartości opłaty manipulacyjnej od świadczenia organu egzekucyjnego, w tym ponoszonych przez ten organ kosztów i nakładów nie może być utożsamiany z koniecznością precyzyjnego ustalenia tychże kosztów i nakładów w odniesieniu do każdego tytułu wykonawczego. Po pierwsze, opłata manipulacyjna, choć powinna pozostawać w weryfikowalnym i uzasadnionym związku z czynnościami podejmowanymi w związku z prowadzoną egzekucją, nie jest czystym ekwiwalentem świadczenia organu, ani jej rola nie sprowadza się do gwarancji zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny. Z wyroku Trybunału wprost wynika ponadto, że opłaty pobierane przez organ egzekucyjny mają m.in. służyć zapewnieniu, przynajmniej w części, utrzymania i należytego funkcjonowania aparatu egzekucyjnego. Po drugie, trzeba mieć na uwadze, że realnie nie jest najczęściej możliwe ustalenie rzeczywistych kosztów ponoszonych przez organ w związku z prowadzeniem konkretnej egzekucji, w tym obsługą tytułu wykonawczego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 9.03.2022 r., III SA/Wr 599/21). Wskazać należy, że samo stwierdzenie, że określone przez organ koszty nadal są za wysokie nie może odnieść oczekiwanego przez Stronę skutku, szczególnie gdy pod uwagę weźmie się obowiązujące od 20.02.2021 r. przepisy dotyczące kosztów egzekucyjnych. W zaskarżonym postanowieniu Organ dodatkowo dokonał porównania wysokości kosztów egzekucyjnych jakie Spółka poniosłaby pod rządami znowelizowanej ustawy (nowelizacja ustawy była konsekwencją wyroku TK z 28.06.2016 r., SK 31/14). Organ wyliczając koszty egzekucyjne na podstawie ustawy w brzmieniu od 20.02.2021 r. wykazał, że są one znacząco wyższe (wyniosłyby 76,485,43 zł), niż kwota kosztów określona w zaskarżonym postanowieniu - 15.139,10 zł". 3.3. Wobec uznania wszystkich podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, ponieważ skarżąca, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a organ w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. s. J. Pruszyński s. S. Bogucki s. J. Sokołowska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI