III FSK 1354/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, uznając doręczenie decyzji wymiarowych za skuteczne.
Skarga kasacyjna dotyczyła odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości spółki w VAT. Głównym zarzutem było nieskuteczne doręczenie spółce decyzji wymiarowych, co miało uniemożliwić wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając doręczenie za skuteczne. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że choć uzasadnienie wyroku WSA było częściowo wadliwe, to samo rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sąd potwierdził, że doręczenie decyzji wymiarowych spółce było skuteczne, a osoba odbierająca przesyłkę była upoważniona. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie. Decyzja ta orzekała o odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki za zaległości w podatku od towarów i usług. Kluczowym zagadnieniem w postępowaniu było ustalenie, czy decyzje wymiarowe dotyczące zobowiązań podatkowych spółki zostały skutecznie doręczone spółce, co jest warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego, w tym zarzut nieskutecznego doręczenia decyzji wymiarowych z powodu braków w organie spółki w momencie doręczenia. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że choć uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji było częściowo wadliwe w kwestii możliwości kwestionowania doręczenia decyzji wymiarowej w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osoby trzeciej, to samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Sąd uznał, że decyzje wymiarowe zostały skutecznie doręczone spółce w jej siedzibie osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od skarżącego koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, jest to możliwe, ponieważ doręczenie decyzji wymiarowej jest przesłanką wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że sądowa kontrola decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej obejmuje badanie przesłanek z art. 108 § 2 o.p., w tym uprzednie doręczenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego wobec podatnika. Brak takiej podstawy uniemożliwia wszczęcie lub prowadzenie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Pomocnicze
o.p. art. 108 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 108 § 2
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 108 § 3
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 118 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 138 § 3
Ordynacja podatkowa
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.s.h. art. 201 § 1
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 201 § 2
Kodeks spółek handlowych
k.c. art. 38
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
rozp. Min. Spraw. opłaty radc. art. 14 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
rozp. Min. Spraw. opłaty radc. art. 14 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
lit. b w zw. z lit. c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Doręczenie decyzji wymiarowych spółce było skuteczne, ponieważ nastąpiło w siedzibie spółki osobie upoważnionej do odbioru korespondencji.
Odrzucone argumenty
Nieskuteczne doręczenie decyzji wymiarowych spółce z powodu braków w organie spółki uniemożliwiających jej działanie. Błąd w ustaleniach faktycznych sądu pierwszej instancji dotyczący podpisów na zwrotnych potwierdzeniach doręczenia. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane w skardze kasacyjnej naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. W tak zakreślonych granicach rozpoznania przedmiotowej sprawy należy przypomnieć, że zgodnie z art. 108 § 1 o.p. (...) o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Kwestia upoważnienia danego pracownika do odbioru korespondencji jest w istocie sprawą wewnętrzną, organizacyjną spółki. W związku z powyższym, niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia [...] W tej sprawie nie było podstaw do kwestionowania doręczenia spółce decyzji wymiarowych, a tym samym – zanegowania prawidłowości wszczęcia postępowania wobec skarżącego, jako członka zarządu odpowiedzialnego za zaległości podatkowe spółki.
Skład orzekający
Wojciech Stachurski
przewodniczący sprawozdawca
Dominik Gajewski
członek
Alicja Polańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie skuteczności doręczenia decyzji spółce w sytuacji braków w organie, a także dopuszczalność kwestionowania tego doręczenia w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osoby trzeciej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z doręczeniem korespondencji spółce i nie stanowi przełomu w interpretacji przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i podatkowych ze względu na analizę przesłanek wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich oraz kwestii skuteczności doręczeń w obrocie prawnym.
“Czy brak zarządu w spółce chroni przed odpowiedzialnością za długi? NSA wyjaśnia kluczową rolę doręczenia decyzji.”
Dane finansowe
WPS: 360 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1354/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-12-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Alicja Polańska Dominik Gajewski Wojciech Stachurski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich Sygn. powiązane I SA/Ol 12/19 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2019-05-16 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 108 § 2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 12/19 w sprawie ze skargi R. A. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 29 października 2018 r. nr 2801-IEW.4123.20.2018.9 w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. A. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 16 maja 2019 r., I SA/Ol 12/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. A. P. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 29 października 2018 r., nr 2801-IEW.4123.20.2018.9, w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości "A." sp. z o.o. (dalej jako: "spółka") w podatku od towarów i usług za I-IV 2013 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego. Sąd stwierdził, że organy podatkowe wykazały tzw. pozytywne przesłanki zawarte w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej jako: "o.p."), wymagane do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, tj. pełnienie przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki w terminie, gdy powstały zaległości z tytułu zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2013 r. oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Odnosząc się do przesłanek uwalniających od odpowiedzialności, sąd wskazał, że skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości, nie wykazał także braku winy w niezgłoszeniu tego wniosku. Skarżący nie wskazał także mienia spółki, które umożliwiłoby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Sąd nie uwzględnił zarzutu skargi dotyczącego nieskutecznego doręczenia spółce decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w E. z 26 lutego 2015 r., określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2013 r. Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonemu w całości wyrokowi postawione zostały zarzuty: I. naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: a) art. 145 § 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a mianowicie rodzaju zastosowanej przez sąd wykładni przepisu art. 108 § 1 pkt 2 lit. a o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 6 maja 2015 r.), z której wynikałoby, że wyrażona tym przepisem norma zakazuje uwzględnienia zarzutu nieskutecznego doręczenia decyzji wymiarowej w sytuacji stwierdzenia, że w dacie potwierdzenia odbioru takiej decyzji w organie osoby prawnej zachodziły braki uniemożliwiającej jej działanie; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, że zwrotne potwierdzenia doręczenia decyzji wymiarowych zostały podpisane przez upoważnionego pracownika spółki, podczas gdy w tym zakresie nie został przeprowadzony żaden dowód potwierdzający to twierdzenie, a z treści zwrotnych potwierdzeń doręczenia, wobec ich nieczytelności, nie wynika, że osoba, które je podpisała, została upoważniona przez skarżącego, działającego jako prezes zarządu spółki, tym bardziej, że skarżący nie mógł i nie udzielił takiego upoważnienia z uwagi na niekwestionowane przez sąd fakty, a mianowicie rezygnację przez skarżącego z dniem 22 października 2014 r. z pełnienia funkcji w zarządzie spółki i powołanie 18 maja 2015 r. do zarządu innej osoby, co oznacza, że w dniu doręczania decyzji wymiarowych w spółce nie było osoby pełniącej funkcję w zarządzie spółki, która mogłaby udzielić upoważnienia do odbioru korespondencji; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 w zw. z art. 151 o.p., poprzez nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że skuteczne doręczenie, kierowanego do osoby prawnej pisma w postępowaniu podatkowym następuje z chwilą potwierdzenia jego odbioru również w sytuacji, gdy w organie osoby prawnej, uprawnionym do jej reprezentowania, zachodzą braki umożliwiające jej działanie, podczas gdy przepisy te regulują wyłącznie kwestie sposobu doręczenia pism i nie zawierają normy upoważniającej do przyjęcia, że do skutecznego doręczenia pisma dochodzi również w sytuacji braków w organie osoby prawnej uniemożliwiającej jej działanie; II. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a o.p. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez błędną wykładnię, a przez to nieprawidłowe zastosowanie, wyrażającą się w przyjęciu, że w toku postępowania w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej wyłączona jest możliwości badania, czy w dacie doręczenia osobie prawnej decyzji wymiarowej, w składzie organu uprawnionego do jej reprezentowania, zachodziły braki uniemożliwiające jej działanie, a w przypadku ustalenia, że takie braki zachodziły, niedopuszczalność stwierdzenia nieskuteczności doręczenia decyzji wymiarowej i z tej przyczyny uchylenia decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 201 § 1 i 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 505 z późn. zm., dalej jako: "k.s.h.") w zw. z art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 z późn. zm., dalej jako: "k.c."), poprzez niezastosowanie tych przepisów w sprawie, a przez to uznanie, że odbiór pisma w postępowaniu podatkowym, pomimo braków w składzie organu osoby prawnej uniemożliwiających jej działanie, traktowany jest jako skuteczne doręczenie pisma, podczas, gdy o skutecznym doręczeniu można mówić wyłączenie w sytuacji, gdy osoba prawna posiada należycie obsadzony organ uprawniony do jej reprezentowania. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz uchylenie w całości poprzedzającej zaskarżony wyrok decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie oraz uchylenie w całości decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w E. Wniósł także o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania. Pismem oznaczonym datą 25 lipca 2019 r. (data nadania: 7 października 2021 r.) pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dołączonych do pisma dokumentów z akt postępowania karnego, w tym wyroku wydanego 25 lutego 2021 r. przez Sąd Okręgowy w Suwałkach II Wydział Karny w sprawie o sygn. akt II Ka 23/21, na okoliczność wykazania, że skarżący nie ponosi winy w niezgłoszeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z uwagi na to, że: nie miał wiedzy o sytuacji finansowej spółki i podstawach do ogłoszenia jej upadłości; nie miał faktycznego wpływu na działanie spółki (skarżący nie był osobą decyzyjną), gdyż osobą rzeczywiście zarządzającą spółką i mającą wpływ na podejmowane przez nią decyzję była inna osoba. Kolejnym pismem z 22 kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do sądu o odstąpienie, w całości, od zasądzenia od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. Należy też wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane w skardze kasacyjnej naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty nie podlegają modyfikacji ani uzupełnieniu zarówno przez sąd, jaki wnoszącego skargę kasacyjną. Sąd kasacyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Również strona skarżąca kasacyjnie, po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie może uzupełniać lub modyfikować zarzutów kasacyjnych. Może jedynie przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych (art. 183 § 1 in fine p.p.s.a.). W tej sprawie zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej dotyczą w istocie jednej spornej kwestii, a mianowicie tego, czy przed wszczęciem wobec skarżącego postępowania w przedmiocie jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki, doszło do skutecznego doręczenia spółce decyzji wymiarowych w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2013 r. W konsekwencji tylko w tym zakresie, poza przesłankami nieważności postępowania, które w tym przypadku nie występują, sprawa podlega rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tak zakreślonych granicach rozpoznania przedmiotowej sprawy należy przypomnieć, że zgodnie z art. 108 § 1 o.p. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Zgodnie zaś z art. 108 § 2 o.p. postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed: 1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania; 2) dniem doręczenia decyzji: a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego; b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta; c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług; d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę; 3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3, który stanowi, że w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a. Na tle tej regulacji prawnej w doktrynie prezentowany jest pogląd, że przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej, organ podatkowy powinien wykluczyć istnienie negatywnych przesłanek prowadzenia tego postępowania. Postępowanie to nie może być bowiem podjęte, jeżeli nie istnieją dostateczne dowody do stwierdzenia, że pierwotny dłużnik nie wywiąże się ze zobowiązania. Wynika to z posiłkowego charakteru odpowiedzialności osób trzecich. W przypadkach, gdy postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej powinno poprzedzać doręczenie decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika, istotnym jest, że zaległość po stronie pierwotnego dłużnika istnieje już wcześniej, a decyzje te mają jedynie charakter potwierdzający uprzednio zaistniałe zdarzenia; dopiero jednak ich wydanie i doręczenie pozwala na ustalenie wysokości zaległości podatkowej czy odsetek, za które będzie odpowiadała osoba trzecia (zob.: R. Dowgier, komentarz do art. 108 [w:] L. Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021). Również w orzecznictwie wskazuje się, że w postępowaniu dotyczącym przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią organ podatkowy ma nie tylko obowiązek ustalenia, czy spełnione zostały przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej określone w poszczególnych przepisach regulujących tę odpowiedzialność (np. członka zarządu sp. z o.o.), lecz również obowiązek ustalenia, czy zaistniała podstawa do prowadzenia takiego postępowania podatkowego. Brak takiej podstawy oznacza negatywną przesłankę procesową, uniemożliwiającą wszczęcie bądź prowadzenie postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej. Organ podatkowy jest zobowiązany do zbadania, czy przesłanka taka nie ma miejsca, co w przypadku określonym w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a o.p. następuje przed wszczęciem postępowania podatkowego. Jeżeli zostanie ustalone, że decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego została podatnikowi doręczona, wszczynane jest postępowanie podatkowe i wówczas osoba trzecia uzyskuje przymiot strony postępowania i jednocześnie nabywa uprawnienia procesowe. Od tego momentu może podważać niekorzystne dla niej ustalenia organu podatkowego, w tym ustalenie, że decyzja wymiarowa została doręczona podatnikowi. Wykazanie przez osobę trzecią, że nie doręczono podatnikowi decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, będzie powodować konieczność umorzenia prowadzonego w stosunku do niej postępowania (zob. wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r., II FSK 2092/18). Co przy tym istotne, art. 108 § 2 pkt 2 o.p. stanowi o doręczeniu wymienionych w tym przepisie decyzji, a zatem inaczej niż w przypadku samej decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 118 § 1 o.p.), istotne jest tu wydanie oraz doręczenie decyzji. Przed dniem doręczenia decyzji wymienionych w art. 108 § 2 pkt 2 o.p. postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej nie może być wszczęte, z zastrzeżeniem sytuacji opisanej w art. 108 § 2 pkt 3 w zw. z art. 108 § 3 o.p. (zob. wyrok NSA z 14 czerwca 2022 r., III FSK 5081/21). W świetle tych uwag nie można zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest możliwe kwestionowanie doręczenia spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Wbrew sugestii tego sądu tezy tej nie wyrażają wyroki NSA: z 15 października 2013 r., II FSK 1215/12; z 10 września 2015 r., I FSK 946/14; z 24 czerwca 2015 r., I GSK 1800/13; z 24 lutego 2012 r. I FSK 566/11. W orzeczeniach tych NSA wykluczył, aby w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osoby trzeciej można było weryfikować wysokość zobowiązania podatkowego wymierzonego wobec podatnika. Nie stwierdził natomiast, że w postępowaniu tym nie podlega badaniu doręczenie podatnikowi decyzji wymiarowej. Sądowa kontrola decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe obejmuje badanie przesłanek wynikających z art. 108 § 2 o.p., które warunkują dopuszczalność wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Jedną z nich jest uprzednie doręczenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego wobec podatnika (art. 108 § 2 pkt 2 lit. a o.p.). Wskazana wyżej wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie miała jednak wpływu na wynik tej sprawy, bowiem w dalszej części tego uzasadnienia sąd pierwszej instancji w istocie skontrolował proces wydania zaskarżonej decyzji pod kątem przesłanki wynikającej z art. 108 § 2 pkt 2 o.p. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej wynik tej kontroli zasługuje na akceptację. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że sporna korespondencja, zawierająca decyzje wydane wobec spółki, została doręczona skutecznie w siedzibie spółki, osobie do tego upoważnionej. Z akt administracyjnych sprawy (tom I, k. 115 i 122) wynika, że przesyłkę doręczono spółce 3 marca 2015 r. osobie upoważnionej, co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru pod wskazanym adresem siedziby spółki w Warszawie, zgłoszonym przez spółkę na formularzu NIP- 2 z 22 października 2014 r. (tom I, k. 102-105). Twierdzenia strony, jakoby odbioru przesyłki dokonywała osoba niemająca do tego umocowania, należy uznać za niesłuszne. Kwestia upoważnienia danego pracownika do odbioru korespondencji jest w istocie sprawą wewnętrzną, organizacyjną spółki. W istocie możliwe jest oparcie się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do spółki, jest uprawniona do wykonania tej czynności. W konsekwencji, jeżeli dana osoba przebywała w miejscu siedziby spółki i wyraźnie nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że listonosz doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Nadto podkreślić należy, że do odbioru przesyłki pocztowej nie jest konieczne oddzielne upoważnienie do reprezentowania spółki (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2021 r., I GSK 1534/21). Odnosząc się do podniesionej w skardze kasacyjnej kwestii ewentualnego ustanowienia spółce kuratora, należy wskazać, że zgodnie z art. 138 ust. 3 o.p., nota bene niepowołanym w zarzutach kasacyjnych, jeżeli osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, organ podatkowy składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora. W tej sprawie próżno było jednak oczekiwać od organu, że wystąpi z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla spółki, skoro kierowane do spółki decyzje zostały odebrane przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji. W związku z powyższym, niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 w zw. z art. 151 o.p., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a o.p. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak też art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 201 § 1 i 2 k.s.h. w zw. z art. 38 k.c. W tej sprawie nie było podstaw do kwestionowania doręczenia spółce decyzji wymiarowych, a tym samym – zanegowania prawidłowości wszczęcia postępowania wobec skarżącego, jako członka zarządu odpowiedzialnego za zaległości podatkowe spółki. Uchylenia zaskarżonego wyroku nie uzasadnia też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Po pierwsze, autor skargi kasacyjnej błędnie upatruje naruszenia tych przepisów cyt. "poprzez błąd w ustaleniach faktycznych(...)". Kwestionowanie ustaleń faktycznych wymaga postawienia zarzutów dotyczących naruszenia przepisów regulujących postępowanie dowodowe przed organem podatkowym. Ustaleń stanu faktycznego nie można zwalczać zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje jakie elementy powinno uzasadnienie wyroku. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. mógłby stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, gdyby uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawierało stanowiska sądu co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Czym innym jest jednak wadliwość uzasadnienia wyroku, polegająca na braku wypowiedzi sądu co ustaleń stanu faktycznego, a czym innym wadliwość zaakceptowanych przez sąd ustaleń stanu faktycznego. W uzasadnieniu zaskarżonego w tej sprawie wyroku sąd wypowiedział się w kwestii prawidłowości ustaleń stanu faktycznego i w tym zakresie uzasadnienie to spełnia wymogi wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarga kasacyjna nie zawiera natomiast zarzutów dotyczących prawidłowości tych ustaleń. Skarga ta nie zawiera również zarzutu naruszenia art. 116 § 1 o.p., określającego pozytywne i negatywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Z tego powodu, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł badać tych kwestii. Konsekwentnie nie mógł też uwzględnić wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów (dołączonych do pisma pełnomocnika strony skarżącej, datowanego na 25 lipca 2019 r., a w rzeczywistości nadanego 7 października 2021 r.) na okoliczność braku winy skarżącego w niezgłoszeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku skarżącego o odstąpienie w całości od zasądzenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania. Wskazana we wniosku sytuacja majątkowa skarżącego, w kontekście zasądzonej kwoty (360 zł), nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a. SWSA(del.) Alicja Polańska SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI