III FSK 135/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd przekroczył granice sprawy, rozstrzygając o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, zamiast skupić się na zwrocie kosztów zobowiązanemu.
Sprawa dotyczyła zwrotu kosztów egzekucyjnych pobranych od zobowiązanego J.K. po tym, jak decyzja stanowiąca podstawę egzekucji została uznana za wydaną z naruszeniem prawa, choć nie mogła zostać uchylona z powodu upływu terminu. WSA uchylił postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające zwrotu kosztów, uznając, że wszczęcie egzekucji nie było niezgodne z prawem. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd przekroczył granice sprawy, rozstrzygając o obciążeniu wierzyciela kosztami, podczas gdy organ egzekucyjny orzekał jedynie o zwrocie kosztów zobowiązanemu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który uchylił postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające zwrotu kosztów egzekucyjnych pobranych od zobowiązanego J.K. Decyzja stanowiąca podstawę egzekucji została uznana za wydaną z naruszeniem prawa na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jednak nie mogła zostać uchylona z powodu upływu terminu. WSA uznał, że wszczęcie egzekucji było zgodne z prawem, a późniejsza niezgodność nie obciąża wierzyciela. NSA uchylił wyrok WSA, zarzucając mu naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez przekroczenie granic sprawy, gdyż sąd rozstrzygnął o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, podczas gdy organ egzekucyjny orzekał jedynie o zwrocie kosztów zobowiązanemu. NSA wskazał również na naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy i lakonicznego uzasadnienia. Skarga kasacyjna J.K. została uwzględniona jedynie w części dotyczącej uchylenia wyroku WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny jest związany granicami sprawy i nie może rozstrzygać kwestii, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia organu administracji.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA przekroczył granice sprawy, rozstrzygając o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, podczas gdy organ egzekucyjny orzekał jedynie o zwrocie kosztów zobowiązanemu. Kwestia obciążenia wierzyciela wymaga odrębnej analizy i spełnienia innych przesłanek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.p.e.a. art. 64c § § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis reguluje zwrot kosztów egzekucyjnych zobowiązanemu, jeśli egzekucja była niezgodna z prawem, oraz możliwość obciążenia nimi wierzyciela.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd opiera orzeczenie na aktach sprawy i dowodach.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 59 § § 3 w zw. z § 1 pkt 8
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego.
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa termin, po którym nie można uchylić decyzji.
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wznowienia postępowania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uchylenia decyzji.
p.p.s.a. art. 119
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy trybu uproszczonego.
p.p.s.a. art. 145a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wznowienia postępowania.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b)
Określa stawki opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez przekroczenie granic sprawy. Naruszenie przez WSA art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez oparcie orzeczenia na własnych ustaleniach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu wadliwego uzasadnienia i braku oceny kluczowej kwestii.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej J.K. dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i art. 134 § 1 p.p.s.a. w kontekście ustaleń faktycznych. Zarzut naruszenia art. 119 p.p.s.a. przez J.K. z powodu braku wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej. Zarzut naruszenia art. 145a k.p.a. przez J.K. z powodu braku wykazania naruszenia tego przepisu.
Godne uwagi sformułowania
sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę sąd pierwszej instancji dokonał oceny zgodności z prawem z przekroczeniem granic rozpoznawanej sprawy organ nadzoru nie zajmował się kwestią [...] obciążeniem kosztami wierzyciela, która to okoliczność wymaga wykazania zupełnie innej przesłanki niż w przypadku zwrotu kosztów zobowiązanemu.
Skład orzekający
Bogusław Dauter
przewodniczący sprawozdawca
Paweł Borszowski
członek
Paweł Dąbek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Granice kognicji sądu administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym, zasady prawidłowego uzasadnienia wyroku, rozstrzyganie o kosztach egzekucyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 64c § 3 u.p.e.a. i przekroczeniem granic sprawy przez sąd.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - granic kognicji sądu administracyjnego, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku.
“Sąd przekroczył granice sprawy? Kluczowa lekcja z NSA o rozstrzyganiu o kosztach egzekucyjnych.”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 135/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-12-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogusław Dauter /przewodniczący sprawozdawca/ Paweł Borszowski Paweł Dąbek Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane III FSK 136/21 - Wyrok NSA z 2021-12-17 I SA/Rz 489/17 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2018-01-16 I SA/Ol 180/18 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2018-04-24 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1314 art. 64c § 3 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie i K.A.Ś. - następcy prawnego J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 180/18 w sprawie ze skargi Wójta Gminy S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 10 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, 2) zasądza od Wójta Gminy S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz K.A.Ś. - następcy prawnego J.K. Uzasadnienie Wyrokiem z 24 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, I SA/Ol 180/18, na skutek skargi Wójta Gminy S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 10 stycznia 2018 r., w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, uchylił zaskarżone postanowienie. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z 17 października 2017 r., w przedmiocie odmowy zwrotu zobowiązanemu J.K. pobranych kosztów egzekucyjnych w wysokości 64.333,64 zł wraz z odsetkami. Z akt sprawy wynika, iż dochodzona od zobowiązanego należność określona została w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 25 listopada 2008 r., uchylającej decyzję Wójta Gminy S. z 2 kwietnia 2008 r., w części dotyczącej wysokości administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia i wymierzającej tę karę w wysokości 2.821.192,17 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 6 maja 2009 r. II SA/Ol 46/09 oddalił skargę na tę decyzję. W toku postępowania egzekucyjnego wyegzekwowano kwotę 64.333,64 zł, którą w całości rozliczono na koszty egzekucyjne. W dniu 21 kwietnia 2016 r., po rozpatrzeniu wniosku strony o wznowienie postępowania, Kolegium wydało decyzję podstawą której był przepis art. 151 §2 w zw. z art.146 §1 k.p.a. Wynika z niej, że wcześniejsza decyzja SKO z 25 listopada 2008 r. (czyli podstawa wystawienia tytułu wykonawczego) została wydana z naruszeniem prawa. Bowiem w dniu 1 lipca 2014 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie SK 6/12 stwierdzający, że przepisy art. 88 ust.1 pkt 2 i art. 89 ust.1 ustawy o ochronie przyrody, przez to, że przewidują obowiązek nałożenia kary pieniężnej za usuniecie drzewa lub krzewu w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności danej sprawy – są niezgodne z art. 64 ust.1 i 3 Konstytucji RP w związku z jej art. 31 ust.3. Kolegium stwierdziło w ww. decyzji z 21 kwietnia 2016 r., że niemożliwe było uchylenie decyzji z 2008 r. ze względu na upływ 5 lat od dnia doręczenia decyzji (upłynął w dniu 27 listopada 2013 r.), z uwagi na przepis art. 146 § 1 k.p.a. W dniu 11 października 2017 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) W wyżej przedstawionych okolicznościach organ egzekucyjny wydał 17 października 2017 r. postanowienie, w którym odmówił zobowiązanemu zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych w wysokości 64.333,64 zł. Organ ten stwierdził, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji nie było niezgodne z prawem. Nadal w obrocie prawnym znajduje się decyzja SKO z 2008 r., będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Decyzja Kolegium z 21 kwietnia 2016 r. nie wyeliminowała poprzedniej decyzji, lecz może być podstawą dochodzenia przez zobowiązanego roszczeń odszkodowawczych. Zaskarżonym postanowieniem DIAS uchylił ww. postanowienie organu egzekucyjnego, wskazując na utrwaloną linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą dla zastosowania regulacji prawnej opisanej w art. 64c § 3 u.p.e.a. konieczne jest spełnienie dwóch podstawowych przesłanek, tj. musi dojść do pobrania od zobowiązanego określonych kosztów egzekucyjnych oraz po ich pobraniu musi okazać się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego było niezgodne z prawem. Obie przesłanki winny być spełnione łącznie. Zauważono, że niezgodność z prawem, o której mowa w powołanym wyżej przepisie powinna być stwierdzona prawomocnym orzeczeniem właściwego organu. W rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z 21 kwietnia 2016 r., stwierdziło, iż ww. decyzja z 2008 r. została wydana z naruszeniem prawa, przy czym minęło ponad 5 lat od dnia doręczenia decyzji będącej przedmiotem postępowania, co wypełniło przesłankę zawartą w art. 146 § 1 k.p.a. Dlatego Kolegium nie mogło uchylić decyzji z 25 listopada 2008 r. pomimo jej niezgodności z prawem. Organ odwoławczy podkreślił, że brak możliwości uchylenia decyzji dotkniętej wadą wymienioną w art. 145a k.p.a., po upływie terminu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a., nie oznacza, że decyzja taka jest prawidłowa. W dalszym ciągu pozostaje ona decyzją nieprawidłową, wydaną z naruszeniem przepisów prawa. Wobec tego, w ocenie organu, właściwy organ prawomocnym orzeczeniem stwierdził niezgodność z prawem decyzji stanowiącej podstawę prawną dochodzonych należności, co w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, stanowi spełnienie przesłanki warunkującej zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie przez wierzyciela. Uchylając zaskarżone postanowienie sąd pierwszej instancji wskazał, że w przedstawionych okolicznościach faktycznych oraz prawnych nie było podstaw do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. Wbrew temu, co wynika z zaskarżonego postanowienia, nie została spełniona jedna z dwóch przesłanek obciążenia wierzyciela kosztami na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a., tj. nie zostało ustalone, aby wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Samo wszczęcie egzekucji było bowiem zgodne z prawem, zaś niezgodność wystąpiła w późniejszym okresie, przy czym wierzyciel nie miał wpływu na jej powstanie. Mając na względzie powyższe, sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 64c § 3 u.p.e.a., co wynika z bezpodstawnego uznania, że pomimo niewyeliminowania z obiegu prawnego decyzji ostatecznej, będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela, któremu przypisano spowodowanie niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie upoważniał organu do zajęcia takiego stanowiska, wobec czego zasadne okazały się także zarzuty naruszenia w istotny sposób przepisu art. 7 k.p.a., statuującego zasadę prawdy obiektywnej oraz art. 8 k.p.a., nakazującego organowi postępowanie w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organu. WSA w Opolu nie stwierdził natomiast zasadności pozostałych zarzutów skargi, w szczególności co do sposobu sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, które, w ocenie sądu, spełnia wymogi wynikające z art. 124 k.p.a. W skardze kasacyjnej organ zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. uchybienie art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit c), art. 133 § 1, art. 134 § 1 art. 151, oraz art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez wadliwą kontrolę działalności administracji wskutek: 1. przedstawienia przez sąd stanu sprawy i orzekania w oderwaniu od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w zaskarżonym postanowieniu; 2. wyjścia poza zakres sprawy wskazany w postanowieniu z 10 stycznia 2018 r., poprzez rozstrzygnięcie w zaskarżonym wyroku w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, gdy kwestia ta nie była przedmiotem rozstrzygnięcia organu w w/w postanowieniu; 3. wadliwego uzasadnienia przejawiającego się w: - nie zawarciu w nim stanowiska sądu co do kwestii będącej przedmiotem rozstrzygnięcia organu w postanowieniu z 10 stycznia 2018 r., tj. zasadności zwrotu Zobowiązanemu pobranych kosztów egzekucyjnych, - przyjęciu wadliwego stanu faktycznego, że organ przypisał wierzycielowi spowodowanie niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji w konsekwencji czego uznał, iż koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela; 4. zawarciu w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań co do dalszego postępowania organu w związku z naruszeniami prawa materialnego; 5. nieprawidłowego zarzucenia naruszenia przez organ art. 7 i art. 8 k.p.a. będącego konsekwencją błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisu art. 64c § 3 u.p.e.a. II. przepisów prawa materialnego, tj.: art. 64c § 3 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie ( polegające na niezastosowaniu) polegające na błędnym - zdaniem organu - uznaniu przez sąd, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem; - co w konsekwencji spowodowało bezpodstawne zastosowanie środków przewidzianych w p.p.s.a. do usuwania naruszenia prawa w rozstrzygnięciach administracyjnych przez uchylenie postanowienia zamiast oddalenia skargi. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie - w przypadku uznania, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu administracji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej wniesionej przez J.K., zarzucono naruszenie: 1. Mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Przepisem , który powinien mieć w sprawie zastosowanie jest właśnie art. 141 § 4 p.p.s.a. Naruszenie przepisu polegało na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zaakceptował błędnie ustalony stan faktyczny sprawy, w kontekście zastosowanego prawa materialnego w postaci art. 64c § 3 u.p.e.a., poprzez uznanie, że nie doszło do spełnienia dwóch przesłanek czyli wszczęcia i prowadzenia egzekucji niezgodnie z prawem . Prawidłowo ustalony stan faktyczny powinien prowadzić do wniosku, że zobowiązany uzyskał decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 16 kwietnia 2016 r. Zaaprobowanie błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy polegające na nieuwzględnieniu prawidłowego stanowiska organu, który słusznie zastosował art. 64c § 3 u.p.e.a., spowodowało również naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w sposób mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. 2. Mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. art. 119 p.p.s.a. i prowadzenie postępowania w trybie uproszczonym w tych sprawie, co do której niejawnego przeprowadzenia nie powinno być. Poprzez jego zastosowanie sąd naraził się na naruszenie w ten sposób zasady jawności i prawa strony do udziału w postępowaniu. 3. art. 151 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepisem, który powinien mieć w sprawie zastosowanie jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz właśnie art. 141 § 4 p.p.s.a. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegało na uchyleniu postanowienia organu, które zostały wydane z zgodnie z prawem i zasadą zaufania obywateli do organów państwa. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegało na zaaprobowaniu przez sąd administracyjny w zaskarżonym wyroku błędnego stanowiska Wójta Gminy S., podczas gdy organ dokonał prawidłowej wykładni art. 64c § 3 u.p.e.a., która to wykładnia jest poparta szeroką linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wbrew bowiem dokonanej analizy przez Wójta Gminy S. a w ślad za nią sądu pierwszej instancji błędne jest stanowisko, że egzekucja została wszczęta prawidłowo albowiem skutkiem uznania, że decyzja została wydana z naruszeniem praw a jest ustalenie, że była nieprawidłowa już w dacie jej wydania, inne mylne myślenie prowadziłoby do sytuacji, kiedy mimo stwierdzenia niekonstytucyjności prawa przez Trybunał Konstytucyjny, organy mogłyby unikać odpowiedzialności i przekładać negatywne konsekwencje działania na podstawie decyzji niezgodnych z prawem na obywateli a to dopiero skutkowałoby naruszeniem art. 8 k.p.a. i zaufania obywateli do państw a prawa. 3. Naruszenie prawa materialnego w postaci art. 145a k.p.a., poprzez jego niezastosowanie. Naruszenie prawa materialnego było wynikiem mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i nie zrozumienie zasad jakie mają zastosowanie po stwierdzeniu, że decyzja będąca podstawą egzekucji narusza prawo. Przepisem, który powinien mieć w sprawie zastosowanie jest właśnie art. 141 § 4 p.p.s.a. Naruszenie przepisu polegało na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zaaprobował błędnie ustalony stan faktyczny ze względu na zastosowaną normę prawa materialnego w postaci art. 7 k.p.a., statuującego zasadę prawdy obiektywnej a mimo to uznał, że decyzja naruszająca prawo mogła być podstawą egzekucji i że stanowisko gminy – wierzyciela jest zasadne. Prawidłowo ustalony stan faktyczny to taki stan, w którym organ przyjął, że ziściła się przesłanka z art. 64c § 3 u.p.e.a. w całości i organ prawidłowo dokonał ustalenia, że skarżącemu J.K. należy zwrócić pobrane koszty egzekucyjne, tym bardziej, że kara uległa przedawnieniu, co sąd w ustaleniu sprawy pominął, mimo że oddalił w wyroku skargę na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego Wójta Gminy K. i sam dokonał ustalenia, że kara uległa przedawnieniu w całości z dniem 31 grudnia 2014 r., zatem już w tej dacie jej prowadzenia i ściągnięcie należności od J.K. było nieprawidłowe i niezgodne z prawem. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w całości, a także o zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca gmina wniosła o jej oddalenie, a także na zasądzenie od organu zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarządzeniem z 6 października 2022 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna organu administracji jest oczywiście zasadna. Przede wszystkim zasadny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., który to przepis stanowi w istotnym dla sprawy zakresie, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zwrot normatywny "w granicach danej sprawy", o jakim mowa w tym przepisie oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Tak więc skuteczność zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. zależy od wykazania, że sąd rozpoznając skargę dokonał oceny zgodności z prawem innej sprawy lub z przekroczeniem granic rozpoznawanej sprawy. Z tego obowiązku skarżący organ się wywiązał i wykazał, że sąd pierwszej instancji dokonał oceny zgodności z prawem z przekroczeniem granic rozpoznawanej sprawy. Powód uchylenia zaskarżonego postanowienia sąd uzasadnił szczególnie lakonicznie. Stwierdził mianowicie, że "w przedstawionych okolicznościach faktycznych oraz prawnych nie było podstaw do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. Wbrew temu, co wynika z zaskarżonego postanowienia, nie została spełniona jedna z dwóch przesłanek obciążenia wierzyciela kosztami na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a., tj. nie zostało ustalone, aby wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Samo wszczęcie egzekucji było bowiem zgodne z prawem, zaś niezgodność wystąpiła w późniejszym okresie, przy czym wierzyciel nie miał wpływu na jej powstanie". Tymczasem treść rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia dotyczy zupełnie innej kwestii, a mianowicie, uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenia o zwrocie zobowiązanemu pobranych kosztów egzekucyjnych, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi. Uzasadnienie postanowienia odnosi się do przedmiotowego rozstrzygnięcia, a nie do kwestii, której przedmiotem orzekania uczynił sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 64c § 3 u.p.e.a. jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Z treści cytowanego przepisu wynika, że reguluje on dwa stany prawne. Zwrot kosztów egzekucyjnych zobowiązanemu i ewentualne obciążenie tymi kosztami wierzyciela. Przedmiotem rozstrzygnięcia organu nadzoru był zwrot kosztów zobowiązanemu, natomiast sąd poza granicami sprawy rozstrzygał o obciążeniu kosztami wierzyciela. Innymi słowy organ nadzoru nie zajmował się kwestią, o której mowa w art. 64c § 3 in fine u.p.e.a., a mianowicie obciążeniem kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, która to okoliczność wymaga wykazania zupełnie innej przesłanki niż w przypadku zwrotu kosztów zobowiązanemu. Zasadny jest również zarzut naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. albowiem sąd pierwszej instancji oparł orzeczenie na własnych ustaleniach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Jak zasadnie podnosi skarżący organ zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, w tym dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu jest możliwe tylko na podstawie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, który wynika z materiału faktycznego i dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Treść zaskarżonego orzeczenia wskazuje, iż sąd pierwszej instancji oparł orzeczenie na własnych ustaleniach stanu faktycznego wskazując, iż organ nadzoru obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi z uwagi na spowodowanie przez niego niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, mimo, że w stanie faktycznym sprawy taki fakt nie miał miejsca. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. przede wszystkim z tego względu, iż brak jest w nim oceny sądu co do kluczowej i jedynej kwestii rozstrzyganej przez organ w zaskarżonym postanowieniu, a mianowicie tego czy organ zasadnie orzekł o zwrocie zobowiązanemu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami naliczonymi od dnia ich pobrania, bowiem w uzasadnieniu wyroku sąd odnosi się wyłącznie do kwestii zasadności obciążenia kosztami wierzyciela, która jak wcześniej wskazano jest kwestią niezależną od prawa zobowiązanego do uzyskania zwrotu kosztów egzekucyjnych. Za zasadnością postawionego zarzutu naruszenia 141 § 4 p.p.s.a. przemawia również przyjęcie przez sąd wadliwego stanu faktycznego, że organ przypisał wierzycielowi spowodowanie niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji i w konsekwencji uznał, iż koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela mimo, że stanowiska takiego organ w swoim postanowieniu nie zawarł. Reasumując uzasadnienie orzeczenia sądu pierwszej instancji nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia jak również sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie uczynił przedmiotem swoich rozważań zarzutu naruszenia art. 64c § 3 u.p.e.a. albowiem uniemożliwiał to brak jednoznacznych ustaleń faktycznych w sprawie. Naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy i obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Rozpoznając sprawę ponownie sąd pierwszej instancji odniesie się do istoty rozstrzygnięcia zwartego w zaskarżonym postanowieniu w jego całokształcie, w tym również w przedmiocie wykładni art. 64c § 3 u.p.e.a., z pominięciem oczywiście jego części ostatniej, dotyczącej obciążenia kosztami wierzyciela. Odnośnie do skargi kasacyjnej J.K., to jest ona zasadna wyłącznie, w części w jakiej skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, jakkolwiek nie wskazuje podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej zobowiązanego nie zasługują na uwzględnienie. Nie można zarzucić naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i uznać, że właśnie ten przepis powinien mieć w sprawie zastosowanie. Ta wewnętrzna sprzeczności uniemożliwia merytorycznie odniesienie się do tak sformułowanego zarzutu. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. nie może stanowić procesowej podstawy do kwestionowania ustaleń faktycznych w sprawie, czy też ich subsumcji pod określony przepis prawa materialnego. Odnośnie do naruszenia art. 119 p.p.s.a. skarżący nie wskazał konkretnej jednostki redakcyjnej, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do niego. Przepis art. 145a k.p.a ma charakter procesowy, a nie materialny i wymaga wykazania, że jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a przede wszystkim strona skarżąca nie wykazała, że ten przepis w ogóle został naruszony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestia zaistnienia przesłanki wznowienia, o której mowa w tym przepisie zdaje się być bezsporna. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz art. 207 § 2 w odniesieniu do skargi kasacyjnej zobowiązanego. sędzia NSA Paweł Borszowski sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia del. WSA Paweł Dąbek
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI