III FSK 1347/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, zainicjowaną po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r. (sygn. akt SK 14/21), który uznał art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l.) za niezgodny z Konstytucją RP. Skarżąca, N. S.A., domagała się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 28 lutego 2023 r. (sygn. akt III FSK 3530/21), który opierał się na zaskarżonej definicji budowli. Sąd pierwszej instancji (WSA w Gliwicach) oraz NSA w wyroku kasacyjnym uznały kontenery telekomunikacyjne za budowle w rozumieniu u.p.o.l. i prawa budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym orzeczeniu oddalił skargę o wznowienie. Kluczowym argumentem sądu było to, że Trybunał Konstytucyjny, stwierdzając niezgodność przepisu z Konstytucją, odroczył termin jego utraty mocy obowiązującej o 18 miesięcy, wskazując na potrzebę zachowania ciągłości opodatkowania i stabilności finansów publicznych. Sąd podkreślił, że orzeczenia TK z odroczonym terminem derogacji są skuteczne pro futuro, a ich celem jest ochrona istotnych wartości konstytucyjnych. W związku z tym, stosowanie przepisu w okresie przejściowym, nawet jeśli uznany za niekonstytucyjny, jest dopuszczalne, a prawomocne orzeczenia wydane na jego podstawie nie mogą być kwestionowane w trybie wznowienia postępowania. Sąd odwołał się do wcześniejszego orzecznictwa NSA, które również zajmowało się kwestią skutków prawnych wyroków TK z odroczonym terminem utraty mocy obowiązującej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków prawnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego z odroczonym terminem utraty mocy obowiązującej, zwłaszcza w kontekście możliwości wznowienia postępowań zakończonych prawomocnymi orzeczeniami.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej przepisu, powołując się na potrzebę ochrony innych wartości konstytucyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu prawa materialnego z Konstytucją, z odroczonym terminem utraty mocy obowiązującej, stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem, który opierał się na tym przepisie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z odroczonym terminem utraty mocy obowiązującej przepisu nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem, zwłaszcza gdy odroczenie terminu wynika z potrzeby zachowania ciągłości opodatkowania i stabilności finansów publicznych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że odroczenie przez TK terminu utraty mocy obowiązującej przepisu, wynikające z potrzeby ochrony istotnych wartości konstytucyjnych (ciągłość opodatkowania, stabilność finansów publicznych), oznacza, że przepis ten może być stosowany do czasu nowelizacji. Prawomocne orzeczenia wydane na jego podstawie nie mogą być kwestionowane w trybie wznowienia postępowania.
Jakie są skutki prawne wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność przepisu z Konstytucją, z odroczonym terminem utraty mocy obowiązującej, dla postępowań zakończonych prawomocnymi orzeczeniami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z odroczonym terminem utraty mocy obowiązującej są skuteczne pro futuro (czasem ex nunc) i nie mogą prowadzić do naruszenia wartości konstytucyjnych, takich jak stabilność finansów publicznych. Nie stanowią podstawy do wznowienia postępowań zakończonych prawomocnymi orzeczeniami.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że odroczenie terminu derogacji przez TK jest wyjątkiem od zasady wstecznego skutku orzeczeń TK i służy ochronie innych istotnych wartości. Stosowanie przepisu w okresie przejściowym jest dopuszczalne, a jego kwestionowanie w trybie wznowienia byłoby sprzeczne z celem odroczenia i mogłoby prowadzić do chaosu interpretacyjnego oraz nierównego traktowania podmiotów.
Przepisy (4)
Główne
p.p.s.a. art. 272 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Można żądać wznowienia postępowania, gdy TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego wydano orzeczenie. Skargę wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia TK.
u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Definicja budowli, która została uznana przez TK za niezgodną z Konstytucją, ale z odroczonym terminem utraty mocy obowiązującej.
Pomocnicze
O.p. art. 240 § § 1 pkt 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Podstawa do wznowienia postępowania podatkowego.
p.b. art. 3 § pkt 2, 3 i 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 – Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TK o niekonstytucyjności przepisu z odroczonym terminem utraty mocy obowiązującej nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem, gdy odroczenie wynika z potrzeby ochrony istotnych wartości konstytucyjnych (ciągłość opodatkowania, stabilność finansów publicznych).
Odrzucone argumenty
Wyrok TK o niekonstytucyjności przepisu stanowi podstawę do wznowienia postępowania, nawet jeśli termin utraty mocy obowiązującej został odroczony.
Godne uwagi sformułowania
potrzeba zachowania ciągłości opodatkowania budowli podatkiem od nieruchomości • stabilność o równowagę finansów publicznych • orzeczenia odraczające termin utraty mocy obowiązującej aktu (przepisu) są wyjątkowo skuteczne pro futuro (czasem ex nunc), przez wzgląd na każdorazowo określane przez Trybunał wartości należne do objęcia ochroną.
Skład orzekający
Bogusław Woźniak
sędzia
Krzysztof Winiarski
przewodniczący
Mirella Łent
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego z odroczonym terminem utraty mocy obowiązującej, zwłaszcza w kontekście możliwości wznowienia postępowań zakończonych prawomocnymi orzeczeniami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej przepisu, powołując się na potrzebę ochrony innych wartości konstytucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z wpływem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na prawomocne orzeczenia sądowe, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego i procesowego.
“Czy wyrok TK unieważnia prawomocne orzeczenia? NSA wyjaśnia granice wznowienia postępowania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.