III FSK 1342/22

III FSK 1342/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Bogusław Dauter
Krzysztof Winiarski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1713/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 116 § 1 i art. 127, art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 203 pkt 2, art. 174 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1713/20 w sprawie ze skargi W.Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
III FSK 1342/22 | | |
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1713/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi W.Ł. uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 lipca 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] z 11 października 2019 r. orzekającą o solidarnej – ze Spółką P.U.H.P "W." Sp. z o.o. w upadłości – odpowiedzialności skarżącego za zaległości tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec, październik 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę (liczonymi na dzień poprzedzający ogłoszenie upadłości Spółki, tj. 14 grudnia 2016 r.) oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu I instancji w sprawie zasadny okazał się zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 116 § 1 i art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, dalej: O.p.) przez przyjęcie, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji organ odwoławczy (za organem I instancji) stwierdził w oparciu o ustalenia zawarte w postanowieniu z dnia 18.06.2019 r. Sądu Rejonowego w Gliwicach Wydział XII Gospodarczy. W ocenie WSA w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy wykazując bezskuteczność egzekucji nie wyjaśnił podniesionej przez skarżącego okoliczności, która wskazuje na istnienie wymagalnej wierzytelności jaka przysługuje P.U.H.P. W. Sp. z o.o. od gminy K., a która wynika z prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16.12.2019 r., sygnatura akt I AGa 234/18. Powyższy wyrok zapadł po wydaniu postanowienia z dnia 18.06.2019 r. Sądu Rejonowego w Gliwicach Wydział XII Gospodarczy o umorzeniu postępowania upadłościowego oraz wydaniu decyzji przez organ I instancji, dlatego nie mógł być uwzględniony ww. dokumentach. Jednak w tej sytuacji zdaniem WSA organ odwoławczy miał obowiązek, badając kwestię bezskuteczności egzekucji, uwzględnić przedstawiony przez skarżącego dowód w postaci prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16.12.2019 r. oraz ocenić jego wpływ na stwierdzenie przesłanki bezskuteczności egzekucji. Chybione jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczność istnienia wierzytelności Spółki w znacznej kwocie w stosunku do podmiotu publicznego – gminy nie ma znaczenia w sprawie gdyż, jak "wynika z oświadczenia Wójta Gminy K. z dnia 19.12.2019 r., zamieszczonego na stronie internetowej Gminy K. Gmina K. nie zgadza się z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie I Wydział Cywilny z dnia 16.12.2019r. i przygotowuje dokumenty do złożenia skargi kasacyjnej", podobnie jak nie ma znaczenia okoliczność braku dołączenia organowi ww. prawomocnego orzeczenia. W ocenie Sądu I instancji organ odwoławczy naruszył art. 116 § 1 i art. 127 O.p. przez zaniechanie zbadania na etapie postępowania odwoławczego okoliczności istnienia wierzytelności Spółki w znacznej wysokości (przewyższającej kwotę zaległości podatkowej objętej odpowiedzialnością Skarżącego) wynikającej z prawomocnego wyroku sądu apelacyjnego w stosunku do podmiotu publicznego. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (CBOSA).
W skardze kasacyjnej pełnomocnik organu wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi strony, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a w związku art. 116 § 1 pkt 2 O.p przez błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie powołanych wyżej przepisów ustawy, polegające na przyjęciu, że w sprawie nie istniały podstawy do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki, albowiem skarżący wykazał przesłankę egzoneracyjną w postaci wierzytelności stanowiącej majątek spółki, a zatem mienia, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. w sytuacji, gdy brak było podstaw do uznania, że skarżący wskazał mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, gdyż wskazywana wierzytelność nie była mieniem bezspornym w momencie orzekania o odpowiedzialności członka organu zarządzającego za zaległości podatkowe spółki;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187 § 1 i art. 191, a także art. 210 § 4 O.p. mające istotny wpływ na wynik sprawy przez uchylenie decyzji organu odwoławczego i błędne uznanie, że organ naruszył przepisy postępowania i nie uwzględnił ustaleń co do przesłanek uzasadniających orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki, w szczególności w kontekście uznania, iż wskazał on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, podczas gdy w istocie do takich naruszeń nie doszło. Takie uchybienie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na to, że cały zebrany i prawidłowo oceniony materiał dowodowy potwierdzał prawidłowość rozstrzygnięcia organów podatkowych, a uchybienia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona skarżąca wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Analiza akt sprawy wskazuje, że nie występują określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, jak również nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Naczelny Sąd Administracyjny orzeka zatem w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przytoczonymi przez stronę skarżącą podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem, zgodnie z art. 183 § 1 i art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia uzasadnienie wyroku ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, stosownie do art. 193 zdanie drugie P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odniesie się do podniesionych w skardze kasacyjnej organu zarzutów procesowych.
Wyrokowi sądu pierwszej instancji w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. zarzucono m.in. naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzutom naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. nie towarzyszy żadne uzasadnienie. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał, na czym polegać miało naruszenie tych konkretnych przepisów. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. stanowi, że sąd administracyjny uchyla zaskarżone orzeczenie, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję stwierdziwszy tego rodzaju uchybienie, na co wskazano w końcowej części uzasadnienia. Przepis ten – sam w sobie – nie został więc naruszony, skoro koresponduje z treścią wywodu prawnego, który doprowadził WSA do konkluzji o konieczności uchylenia decyzji ze względu na uchybienia proceduralne popełnione przez organ (jako naruszony WSA wskazał m.in. art. 127 O.p.). Kolejny przepis wskazany w skardze kasacyjnej jako naruszony, tj. art. 133 § 1 P.p.s.a., stanowi że "sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi." W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano, w jaki sposób WSA miał ten przepis naruszyć, a Naczelny Sąd Administracyjny również nie dopatrzył się żadnego uchybienia, toteż zarzut uznaje za bezzasadny. Kolejny przepis to art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowiący, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a." W skardze kasacyjnej nie wskazano, w jaki sposób WSA uchybił temu przepisowi, a Naczelny Sąd Administracyjny uchybienia takiego ze swej strony nie dostrzega, zatem zarzut uznaje za bezzasadny. W żaden sposób nie uzasadniono również na czym miało polegać naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania." Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia przytoczone wymagania, a skoro nawet sam autor skargi kasacyjnej nie wskazał, jak sąd uchybił przepisowi art. 141 § 4 P.p.s.a., to zarzut naruszenia tego przepisu musiał zostać uznany za chybiony. Autor skargi kasacyjnej w zarzucie procesowym powołuje się na to, że sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że organ naruszył przepisy postępowania i błędnie uznał, że organ nie wykazał przesłanki bezskuteczności egzekucji – jednak za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ustaleń faktycznych przyjętych przez WSA za podstawę rozstrzygnięcia ani też samego meritum rozstrzygnięcia sadu pierwszej instancji.
Dalej, autor skargi kasacyjnej przypisuje sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187 § 1 i art. 191, a także art. 210 § 4 O.p., przy czym uznać należy, że do nich konkretnie odnosi się uściślenie zarzutu, że uchybienie sądu polegało na uchyleniu decyzji na skutek błędnego uznania, "że organ naruszył przepisy postępowania i nie uwzględnił ustaleń co do przesłanek uzasadniających orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki, w szczególności w kontekście uznania, iż wskazał on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, podczas gdy w istocie do takich naruszeń nie doszło." Autor skargi kasacyjnej prezentuje stanowisko, że organy zebrały i prawidłowo oceniły materiał dowodowy, który potwierdzał prawidłowość rozstrzygnięcia organów podatkowych, a uchybienia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest bezzasadny. Jako przyczynę uchylenia decyzji sąd pierwszej instancji wskazał to, że organ nie uwzględnił (nie wyjaśnił) w toku postępowania okoliczności, na którą powoływała się strona skarżąca, a która to okoliczność podważała prawidłowość stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, wynikającej z art. 116 § 1 O.p. W rezultacie sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie wykazał istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, gdyż zaniechał zbadania okoliczności istnienia wierzytelności, na którą powoływała się strona skarżąca. Strona skarżąca w toku postępowania powołała się mianowicie na wyrok Sądu Apelacyjnego zasądzający na rzecz spółki "W." określoną kwotę od gminy K. tytułem wierzytelności, której istnienie sąd apelacyjny w ten sposób potwierdził. Zdaniem sądu pierwszej instancji, ten prawomocny wyrok zasądzający określoną kwotę powinien być wzięty pod uwagę przy ocenie wystąpienia przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, o której mowa w art. 116 § 1 O.p. Okoliczność, na którą powoływała się strona skarżąca, podważała stwierdzoną przez organ bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, która to bezskuteczność jest jedną z przesłanek otwierających organowi podatkowemu drogę do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji przypisał tej okoliczności i przedkładanemu przez stronę skarżącą wyrokowi prawidłowe – istotne - znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego będącego podstawa rozstrzygnięcia. Jej pominięcie słusznie WSA uznał za powód do uchylenia decyzji. Nie można sądowi postawić zarzutu naruszenia wymienionych przez organ przepisów: art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187 § 1 i art. 191, a także art. 210 § 4 O.p., albowiem sąd ten słusznie uznał, że organ odwoławczy "miał obowiązek, badając kwestię bezskuteczności egzekucji, uwzględnić przedstawiony przez Skarżącego dowód w postaci prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16.12.2019 r. oraz ocenić jego wpływ na bezskuteczność egzekucji." W wytycznych co do dalszego postępowania WSA zalecił organowi dokonanie ponownej oceny przesłanki bezskuteczności egzekucji z uwzględnieniem okoliczności wynikającej z powołanego wyroku Sądu Apelacyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16.12.2019 r. ma kluczowe znaczenie dla oceny wystąpienia przesłanki pozytywnej odpowiedzialności Skarżącego, tj. stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z majątku spółki W..
Przechodząc co oceny postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego art. 116 § 1 pkt 2 O.p wskazać należy przede wszystkim na pewne nieporozumienie widoczne w sposobie sformułowania zarzutu. Otóż autor skargi kasacyjnej zarzucił, że WSA dokonał błędnej wykładni tego przepisu i w konsekwencji go nie zastosował, albowiem – jak wskazano w skardze kasacyjnej – WSA przyjął, że w sprawie nie istniały podstawy do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki, albowiem skarżący wykazał przesłankę egzoneracyjną w postaci wierzytelności stanowiącej majątek spółki, a zatem mienia, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stawianie takiego zarzutu sądowi pierwszej instancji jest o tyle niezrozumiałe, że sąd pierwszej instancji bynajmniej nie stwierdził, że wskazywana przez stronę skarżącą wierzytelność spółki powinna być przez organ podatkowy rozpatrywana w kontekście przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził w żadnym miejscu zaskarżonego wyroku, że skarżący wykazał przesłankę egzoneracyjna z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. i że wskazana wierzytelność stanowi mienie, o którym mowa w tym przepisie tj. takie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowej w całości lub w znacznej części. Sąd pierwszej instancji przypisał tej wierzytelności kluczowe dla sprawy znaczenie, ale nie w kontekście przesłanki zwalniającej (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.), lecz w kontekście niewykazania przesłanki pozytywnej odpowiedzialności, tj. przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Stawianie zarzutu naruszenia art. 116 § 1 pkt 2 O.p. jest zatem o tyle chybione, że sąd pierwszej instancji treści tego przepisu (ani nawet numeru jednostki redakcyjnej) nie czynił przedmiotem swoich rozważań.
Stawianie zarzutu naruszenia art. 116 § 1 pkt 2 O.p. jest o tyle zaskakujące, że relacjonując treść zaskarżonego wyroku na s. 3 skargi kasacyjnej jej autor prawidłowo wskazał, że zdaniem sądu pierwszej instancji "organ odwoławczy wykazując bezskuteczność egzekucji nie wyjaśnił podniesionej przez Skarżącą okoliczności, która wskazuje na istnienie wymagalnej wierzytelności" i że "zdaniem Sądu organ odwoławczy miał obowiązek, badając kwestie bezskuteczności egzekucji, uwzględnić przedstawiony przez Skarżącego dowód w postaci prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie (...) oraz ocenić jego wpływ na bezskuteczość egzekucji". W skardze kasacyjnej z jednej strony zatem trafnie zidentyfikowano stanowisko sądu pierwszej instancji co do przyczyn uchylenia decyzji, z drugiej zaś strony – argumentując niejako obok rzeczywistych przyczyn uchylenia decyzji przez sąd – wskazując art. 116 § 1 pkt 2 O.p. sformułowano zarzut, że sąd ten uchylił decyzję mimo iż "brak było podstaw do uznania, że skarżący wskazał mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, gdyż wskazywana wierzytelność nie była mieniem bezspornym w momencie orzekania o odpowiedzialności członka organu zarządzającego za zaległości podatkowe spółki". Na s. 4 skargi kasacyjnej wskazano: "Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie Skarżący nie wskazał niespornego mienia w myśl art. 116 § 1 pkt 2 O.p., a tym samym niewłaściwa jest ocena Sądu, że Skarżący wskazał istnienie przesłanki egzoneracyjnej wynikającej z powyższego przepisu". Jak już wyżej była o tym mowa, WSA tak nie stwierdził i na tym w zasadzie można byłoby zakończyć ocenę zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 116 § 1 pkt 2 O.p., uznając go za oczywiście bezzasadny. Ponieważ jednak w dalszych rozważaniach zawartych w skardze kasacyjnej jej autor odniósł się w pewnej mierze do zagadnienia bezskuteczności egzekucji, to także i przez ten pryzmat zostanie rozpatrzona zasadność zarzutu naruszenia art. 116 § 1 O.p.
Bezskuteczność egzekucji organ odwoławczy (za organem I instancji) stwierdził w oparciu o ustalenia zawarte w postanowieniu z dnia 18.06.2019 r. Sądu Rejonowego w Gliwicach Wydział XII Gospodarczy. Sąd pierwszej instancji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo stwierdził jednak, w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy wykazując bezskuteczność egzekucji nie wyjaśnił podniesionej przez Skarżącego okoliczności, która wskazuje na istnienie wymagalnej wierzytelności, jaka przysługuje P.U.H.P. W. Sp. z o.o. od gminy K., a która wynika z prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16.12.2019 r., sygnatura akt I AGa 234/18. Powyższy wyrok, jak skonstatował WSA, zapadł po wydaniu postanowienia z dnia 18.06.2019 r. Sądu Rejonowego w Gliwicach Wydział XII Gospodarczy oraz po wydaniu decyzji przez organ I instancji, zatem - co oczywiste - nie mógł być uwzględniony w dokumentach branych pod uwagę na etapie postępowania przed organem podatkowym pierwszej instancji ani też nie mógł być wzięty pod uwagę przez sąd rejonowy na etapie umarzania postępowania upadłościowego. Organ drugiej instancji jednak zgodnie z art. 127 O.p. rozpoznaje sprawę w całości od początku, przy czym obowiązany jest uwzględnić stan faktyczny zaistniały również w trakcie postępowania odwoławczego.
Pan W.Ł. w trakcie postępowania odwoławczego powołał się na prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 16 grudnia 2019 r. (sygn. akt I AGa 234/18), który stał się prawomocny przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Oznacza to, że organ odwoławczy miał obowiązek, badając kwestię bezskuteczności egzekucji, uwzględnić przedstawiony przez Skarżącego dowód w postaci prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16.12.2019 r. oraz ocenić jego wpływ na bezskuteczność egzekucji. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał za chybiony argument organu, że okoliczność istnienia wierzytelności Spółki w znacznej kwocie w stosunku do podmiotu publicznego (tj. gminy) nie ma znaczenia w sprawie gdyż, jak "wynika z oświadczenia Wójta Gminy K. z dnia 19.12.2019 r., zamieszczonego na stronie internetowej Gminy K. Gmina K. nie zgadza się z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie I Wydział Cywilny z dnia 16.12.2019r. i przygotowuje dokumenty do złożenia skargi kasacyjnej". Prawomocny wyrok nadaje się do egzekucji i nie ma znaczenia to, czy strony zamierzały złożyć skargę kasacyjną (co też zresztą uczyniły).
Reasumując Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził naruszenie art. 116 § 1 O.p. poprzez zaniechanie zbadania na etapie postępowania odwoławczego okoliczności istnienia wierzytelności Spółki w znacznej wysokości (przewyższającej kwotę zaległości podatkowej objętej odpowiedzialnością Skarżącego) wynikającej z prawomocnego wyroku sądu apelacyjnego w stosunku do podmiotu publicznego. Sąd zalecił organowi, aby przy ponownym postępowaniu dokonano oceny zaistnienia w niniejszej sprawie tzw. przesłanki pozytywnej – bezskuteczności egzekucji z uwzględnieniem okoliczności wynikającej z wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16.12.2019 r. Strona powołując się na ten wyrok twierdziła, że zasądzona prawomocnym wyrokiem wierzytelność stanowi realny majątek spółki. Organ odwoławczy nie zignorował tego wyroku, stwierdził jednak, że wskazana wierzytelność nie była mieniem bezspornym. Sąd pierwszej instancji stwierdził natomiast, że kwota zasądzona prawomocnym wyrokiem stanowi majątek realny, i z tym stwierdzeniem Naczelny Sąd Administracyjny się zgadza, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie bez znaczenia jest to, że dłużnikiem od którego na rzecz spółki zasądzono określona sumę jest gmina, co do wypłacalności której nie ma podstaw wysuwać apriorycznych zastrzeżeń. Autor skargi kasacyjnej prezentuje pogląd, że wierzytelność nie była bezsporna. Również z tym stanowiskiem nie można się zgodzić. Skoro należność wynika z prawomocnego orzeczenia Sądu II instancji, to nie może być mowy o jej spornym charakterze. Oceny tej nie zmienia okoliczność, na która powoływał się organ, a mianowicie zapowiedź burmistrza gminy o przygotowywaniu skargi kasacyjnej od tego wyroku. Niezależnie od tego, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o powszechnie dostępną bazę orzeczeń zweryfikował kwestię zaskarżenia wyżej wymienionego wyroku Sądu Apelacyjnego i stwierdził, co następuje (okoliczności te, jako notoryjne, sąd wziął pod uwagę z urzędu na podstawie art. 106 § 4 P.p.s.a.). Od prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 16 grudnia 2019 r. (sygn. akt I AGa 234/18) skargi kasacyjne złożyła zarówno pozwana Gmina K., jak też strona powodowa. Sąd Najwyższy wyrokiem z 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt II CSKP 429/22 po rozpoznaniu skarg kasacyjnych strony powodowej i strony pozwanej, co najistotniejsze z punktu widzenia niniejszej sprawy, oddalił skargę kasacyjną strony pozwanej, tj. Gminy. Oznacza to, że wyrok Sądu Apelacyjnego zasądzający od Gminy na rzecz Spółki W. określoną kwotę pozostał prawomocny. Obawy autora skargi kasacyjnej co do tego, że należność wynikająca z tego wyroku nie była bezsporna i nie była realnie istniejąca – nie tylko nie były prawnie zasadne na moment wydawania zaskarżonej decyzji, ale też w żadnym razie nie uzyskały potwierdzenia po rozpoznaniu sprawy przez Sąd Najwyższy. Oprócz tego warto wspomnieć, że Sąd najwyższy częściowo uchylił zaskarżony wyrok – a mianowicie, uchylił go w zakresie oddalającym powództwo Spółki co do kwoty 1.188.805,50 zł. (z odsetkami ustawowymi). Oznacza to, że Sąd Apelacyjny ponownie rozpoznając sprawę może podwyższyć kwotę uprzednio zasądzoną od Gminy K. na rzecz spółki W.
Bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy pozostaje również to, że wyrok Sądu Apelacyjnego został wydany już po rozstrzygnięciu sprawy przez Organ I instancji. WSA nie czyni bowiem zarzutu co do prawidłowości postępowania działania Naczelnika US, ale jedynie kwestionuje do działanie Dyrektora lAS i – co istotne - uchyla wyłącznie decyzję organu drugiej instancji. Oczywistym jest, że skoro prawomocny wyrok sądu powszechnego mający znaczenie dla sprawy został wprowadzony do obrotu prawnego przed wydaniem rozstrzygnięcia przez Dyrektora lAS, to organ kierując się zasadą prawdy obiektywnej oraz mając na uwadze obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wynikający z art. 127 o.p. powinien okoliczność tę ocenić i prawidłowo zakwalifikować. Nie czyniąc tego w sposób oczywisty naruszył zaś art. 116 § 1 O.p. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zatem za bezzasadny postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 116 § 1 O.p. we wszelkich kontekstach, które zostały poruszone w skardze kasacyjnej.
W tym stanie rzeczy, wobec niezasadności wszystkich podniesionych w niej zarzutów, skarga kasacyjna na podstawie art. 184 P.p.s.a. podlegała oddaleniu.
Agnieszka Olesińska Krzysztof Winiarski Bogusław Dauter