III FSK 134/23

III FSK 134/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Przasnyski
Krzysztof Winiarski /przewodniczący/
Paweł Borszowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Gospodarka komunalna
Sygn. powiązane
I SA/Lu 287/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-10-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 888
art. 6m ust. 1 pkt 1, art. 6c ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant Ewa Gmurczyk, , po rozpoznaniu w dniu 29 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 października 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 287/22 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 29 marca 2022 r. nr SKO.41/4056/P/2021 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 19 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 287/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę S. G. (dalej: "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej: "Organ") z dnia 29 marca 2022 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Skarżący reprezentowany przez adwokata zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6m ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6c ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r., poz. 888, dalej jako "u.u.c.p.g.") poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i wyrażenie oczywiście błędnego poglądu prawnego, że wszyscy współwłaściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] są zobowiązani do złożenia deklaracji o wysokości odpadów, a następnie do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i w związku z tym wszyscy powinni zostać wskazani jako strony toczącego się postępowania, w sytuacji gdy okoliczności niniejszej sprawy wskazują na to, że gospodarka odpadami na tej nieruchomości jest pod kontrolą, bowiem zawarta została stosowna umowa z firmą K. (dalej: "Spółka") na wywóz nieczystości, w związku z czym prowadzenie postępowania dotyczącego wymiaru opłaty za wywóz odpadów jest niezasadne, bowiem prowadziłoby do ponoszenia dwukrotnej opłaty przez właścicieli przedmiotowej nieruchomości i niczym nieuzasadnionego wzbogacenia gminy;
b) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 141 § 4 p.p.s.a., w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie zastosował się do treści tego przepisu i w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie odniósł się do wszystkich zarzutów przedstawionych w skardze.
W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W zakreślonym ustawowo terminie Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), jak również naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Biorąc pod uwagę konstrukcję zarzutów skargi kasacyjnej należy zauważyć, że Skarżący podnosi w pierwszej kolejności naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6m ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie. Uzasadniając omawiany zarzut Skarżący podnosi wyrażenie oczywiście błędnego poglądu prawnego, że wszyscy współwłaściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] są zobowiązani do złożenia deklaracji o wysokości odpadów, a następnie do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i w związku z tym wszyscy powinni zostać wskazani jako strony toczącego się postępowania, w sytuacji gdy okoliczności niniejszej sprawy wskazują na to, że gospodarka odpadami na tej nieruchomości jest pod kontrolą, bowiem zawarta została stosowna umowa ze Spółką. Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący stwierdził, że gmina bez żadnej aprobaty lub zlecenia postawiła pojemniki na odpady dla wspólnot budynków znajdujących się pod wymienionymi adresami. Pojemniki ustawione samowolnie przez gminę znajdowały się w pobliżu pojemników podstawionych przez Spółkę w związku z zawartą umową. Dodał również, iż ustawienie pojemników na działce Skarżącego stanowi naruszenie jego własności.
W związku z tak sformułowanym zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 6m ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Ponadto w art. 6, ust. 11 u.u.c.p.g. ustawodawca określił termin dla złożenia pierwszej deklaracji o wysokości opłaty. Należy przy tym nadmienić, że w stanie prawnym przed zmianą, która weszła w życie 23 września 2021 r., art. 6m ust. 1 u.u.c.p.g. wskazywał, że właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Trzeba zatem podkreślić zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że regulacja ta zarówno przed zmianą stanu prawnego, jak i w obecnie obowiązującym stanie prawnym stanowi podstawę ustawowego obowiązku nałożonego na właściciela do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Zgodnie zaś z przywołanym w skardze kasacyjnej art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Wymienione unormowania jednoznacznie zatem określają zarówno obowiązek ciążący na właścicielach nieruchomości co do złożenia deklaracji, jak również obowiązek spoczywający na gminie co do zorganizowania odbierania odpadów. Godzi się przy tym nadmienić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że żaden przepis nie zwalnia gminy z obowiązku odbioru odpadów w przypadku korzystania przez właścicieli z usług innych podmiotów (por. wyrok NSA z 30 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2460/21). Przy czym odbiór odpadów z nieruchomości jest jednym z podstawowych obowiązków objętych zadaniem publicznym związanym z utrzymaniem czystości i porządku w gminach (por. wyrok NSA z 29 maja 2024 r., sygn. akt: III OSK 3364/23).
Trzeba jednocześnie podkreślić, że ustawodawca, określając obowiązek złożenia deklaracji, posługuje się w tym przypadku pojęciem właściciela nieruchomości, którego zakres znaczeniowy wprowadził w ramach definicji legalnej w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g. W ramach zakresu znaczeniowego właściciela normodawca wymienia zatem także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.
Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji co do zastosowania przywołanych regulacji w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał zatem zarówno na treść art. 6m ust. 1 u.u.c.p.g., jak również treść art. 6m ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g., a zatem po zmianie stanu prawnego, przywołując także art. 6m ust. 11 tej ustawy, a więc odnoszący się do terminu złożenia pierwszej deklaracji o wysokości opłaty. Sąd I instancji stwierdzając zatem trafnie, że opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązani są ponosić na rzecz gminy właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy przywołał również treść art. 2 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g., a zatem definicję legalną właściciela nieruchomości. Prawidłowo także uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny, że z uwzględnieniem pojęcia nieruchomości za właściciela ustawa uznaje każdy podmiot, który włada nieruchomością, odnosząc się przy tym do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Godzi się w związku z tym zauważyć, że w orzecznictwie tego Sądu przyjmuje się, że regulacja ta stanowi podstawę do uznania, że ,,nie tylko właściciel jest obowiązany do uiszczania tej opłaty, ale również podmiot władający nieruchomością, zarządzający lub użytkujący daną nieruchomość’’ (wyrok NSA z 1 grudnia 2022r., sygn. akt III FSK 399/22).
Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że kluczową okolicznością, która powinna być ustalona przez organ administracji publicznej jest krąg adresatów decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami a także ilość mieszkańców w odniesieniu do każdego z miesięcy, za który określana jest wysokość tej opłaty. Prawidłowe zatem było stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który zaakceptował stanowisko Organu, który wydał decyzję o charakterze kasacyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny nie może więc uznać zasadności postawionego przez Skarżącego zarzutu naruszenia art. 6m ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie. Nie może także odnieść skutku argumentacja Skarżącego co do zawartej umowy na wywóz odpadów i ustawienia pojemników przez gminę jako stanowiące naruszenie jego własności. Należy bowiem ponownie zauważyć, że zgodnie z art. 6m ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g. określono obowiązek ciążący na właścicielach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, zaś stosownie do przywoływanego art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli tych nieruchomości, co także odnosi się do kwestii ustawienia pojemników na odpady.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie może uznać za zasadne podniesienie przez Skarżącego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art 141 § 4 p.p.s.a., w ten sposób, że w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd I instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów przedstawionych w skardze.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym "zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny i dlaczego przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.)" – wyrok NSA z 14 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 2040/22.
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia w pełni odpowiada wymogom przewidzianym w tym przepisie umożliwiając jego kontrolę instancyjną. Zawiera bowiem: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie. Stąd też chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Krzysztof Przasnyski Krzysztof Winiarski Paweł Borszowski (spr.)