III FSK 1338/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-19
NSApodatkoweWysokansa
zabezpieczenie zobowiązań podatkowychordynacja podatkowadecyzja o zabezpieczeniudecyzja wymiarowawykładnia przepisówpostępowanie podatkowesądy administracyjneskarga kasacyjna

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego nie jest decyzją ustalającą jego wysokość i nie podlega wyłączeniu z art. 253b Ordynacji podatkowej.

Sprawa dotyczyła interpretacji art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej, który wyłącza stosowanie przepisów o uchylaniu lub zmianie decyzji (art. 253 i 253a) do decyzji ustalających lub określających wysokość zobowiązania podatkowego. Organ podatkowy odmówił wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji o zabezpieczeniu, uznając ją za objętą tym wyłączeniem. WSA uchylił tę decyzję, uznając wykładnię organu za rozszerzającą. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA, że decyzja o zabezpieczeniu (art. 33 § 4 o.p.) nie jest decyzją wymiarową i nie podlega wyłączeniu z art. 253b pkt 1 o.p.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu od wyroku WSA we Wrocławiu, który uchylił postanowienie organu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej (o.p.), który wyłącza stosowanie przepisów o zmianie lub uchyleniu decyzji (art. 253 i 253a o.p.) do decyzji ustalających lub określających wysokość zobowiązania podatkowego. Organ podatkowy argumentował, że decyzja o zabezpieczeniu, zawierająca przybliżoną kwotę zobowiązania, jest objęta tym wyłączeniem. WSA uznał tę wykładnię za rozszerzającą i nieprawidłową, wskazując, że decyzja o zabezpieczeniu ma charakter szacunkowy i służebny, a nie wymiarowy. NSA w pełni podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że językowa i systemowa wykładnia art. 253b § 1 o.p. prowadzi do wniosku, iż decyzja o zabezpieczeniu nie jest decyzją ustalającą ani określającą wysokość zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 21 o.p. Sąd wskazał, że przybliżona kwota zobowiązania w decyzji o zabezpieczeniu ma charakter informacyjny i szacunkowy, a nie rozstrzygający ostatecznie o wysokości podatku. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną organu jako niezasadną, potwierdzając tym samym prawidłowość wyroku WSA.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego nie jest decyzją ustalającą ani określającą wysokość zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 253b pkt 1 o.p.

Uzasadnienie

Decyzja o zabezpieczeniu zawiera jedynie przybliżoną, szacunkową kwotę zobowiązania i ma charakter służebny wobec rozstrzygnięcia ostatecznego. Nie rozstrzyga ostatecznie o wysokości zobowiązania podatkowego, w przeciwieństwie do decyzji wymiarowej. Językowa i systemowa wykładnia przepisów potwierdza tę odrębność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

o.p. art. 33 § 4

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 253b § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis ten wyłącza stosowanie art. 253 i 253a o.p. do decyzji ustalających lub określających wysokość zobowiązania podatkowego. Decyzja o zabezpieczeniu nie jest taką decyzją.

Pomocnicze

o.p. art. 253 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 253a § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 21 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 21 § 3

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 165a § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 121 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego (art. 33 § 4 o.p.) nie jest decyzją ustalającą lub określającą wysokość zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 253b pkt 1 o.p., co oznacza, że przepisy art. 253 i 253a o.p. mają do niej zastosowanie.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu podatkowego, że decyzja o zabezpieczeniu podlega wyłączeniu z art. 253b pkt 1 o.p., oparta na rozszerzającej wykładni tego przepisu. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 2, art. 165a § 1, art. 121 § 1, art. 141 § 4, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 153 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego nie jest decyzją ustalającą albo określającą wysokość zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 253b pkt 1 o.p. Przybliżona kwota zobowiązania podatkowego ma charakter "szacunkowy". Istotą decyzji wydanej w trybie art. 33 § 4 o.p. jest dokonanie zabezpieczenia, a nie rozstrzygnięcie co do wysokości zobowiązania podatkowego. Sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej, bo rozszerzającej wykładni art. 253b pkt 1 o.p.

Skład orzekający

Wojciech Stachurski

przewodniczący sprawozdawca

Jacek Pruszyński

sędzia

Krzysztof Przasnyski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 253b pkt 1 Ordynacji podatkowej w kontekście decyzji o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji o zabezpieczeniu, powołując się na wyłączenie z art. 253b o.p.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – możliwości kwestionowania decyzji o zabezpieczeniu. Jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych.

Czy decyzja o zabezpieczeniu podatku może być uchylona? NSA wyjaśnia kluczowy przepis Ordynacji podatkowej.

Sektor

finanse

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III FSK 1338/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński
Krzysztof Przasnyski
Wojciech Stachurski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Sygn. powiązane
I SA/Wr 59/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-06-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 33 par 4, art. art. 253b pkt 1, art. 253a par 1, art. 253 par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 329
art. 141 par 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, , po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 59/24 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2023 r., nr 0201-IEW2.4253.31.2023.2 w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz T. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 25 czerwca 2024 r., I SA/Wr 59/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") uchylił w całości postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 4 grudnia 2023 r., nr 0201-IEW2.4253.31.2023.2 oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wałbrzychu z 11 września 2023 r., nr 0222-SEW.4253.9.2023, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wałbrzychu z 11 września 2023 r., o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego na wniosek Spółki z 24 sierpnia 2023 r. w sprawie uchylenia decyzji z 8 maja 2023 r., nr 0222-SEW.4253.9.2023, o zabezpieczeniu na majątku Spółki. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 253b pkt 1, przepisów art. 253 i art. 253a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; dalej: ,,o.p.") nie stosuje się do decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Decyzja Naczelnika z 8 maja 2023 r. o zabezpieczeniu na majątku Spółki jest decyzją ustalającą albo określającą wysokość zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 253b pkt 1 o.p. Organ odwoławczy podkreślił, że konstrukcja decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązań podatkowych stanowi rozstrzygnięcie dwuetapowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że organy obu instancji, dokonały nieprawidłowej, bo rozszerzającej wykładni przepisu art. 253b pkt 1 o.p., który statuuje wyjątki wyłączone spod działania norm zawartych w art. 253 § 1 i art. 253a § 1 o.p. Zdaniem sądu, organy przy ocenie charakteru decyzji o zabezpieczeniu na majątku podatnika podejmowanej w toku kontroli podatkowej albo w toku postępowania podatkowego, a przed wydaniem decyzji wymiarowej, niesłusznie nadały decydujące znaczenie obligatoryjnemu elementowi tej decyzji, jakim jest określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego oraz kwoty odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu. Sąd przyznał rację Spółce, że organy obu instancji, utożsamiając decyzję w przedmiocie zabezpieczenia, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 2 o.p., z decyzją wymiarową, dokonały arbitralnej wykładni art. 253b pkt 1 o.p., opartej wyłącznie na wybiórczo dobranych argumentach.
Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu.
Zaskarżonemu w całości wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: ,,p.p.s.a.") zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 165a § 1 w zw. z art. 253b pkt 1 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 253 i art. 253a o.p., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia i uznanie, że organy podatkowe w sposób nieusprawiedliwiony nie rozpoznały merytorycznie wniosku strony na skutek dokonania rozszerzającej wykładni przepisów art. 253b pkt 1 o.p., czym naruszyły zasadę zaufania strony do organów podatkowych, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji ze względu na naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy do takiego naruszenia nie doszło, albowiem postępowanie nie mogło być wszczęte, ponieważ na przeszkodzie stały przepisy prawa, których interpretacja uniemożliwiała prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania strony w sposób merytoryczny, wobec tego prawidłowo odmówiono wszczęcia postępowania w żądanym przez stronę zakresie;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 253 b pkt 1 w zw. z art. 33 § 4 pkt 2 w zw. z art. 165a § 1 o.p. poprzez dokonanie zbyt zawężającej wykładni przepisu art. 253b pkt 1 o.p. i przyjęcie, że przepis ten odnosi się wyłącznie do decyzji ustalających i określających uregulowanych w art. 21 i n. o.p., i w konsekwencji stwierdzenie, że decyzja o zabezpieczeniu wydana na podstawie art. 33 § 4 pkt 2 o.p. nie mieści się w katalogu z art. 253b pkt 1 o.p., podczas gdy obowiązku ścisłej wykładni nie można utożsamiać z przyjęciem, że w art. 253b pkt 1 o.p. chodzi tylko o decyzje wymiarowe uregulowane w art. 21 i n. o.p. w sytuacji, gdy przepis ten takiego zastrzeżenia nie zawiera, co w konsekwencji dokonania prawidłowej wykładni doprowadziłoby sąd do stwierdzenia, że regulacją art. 253b pkt 1 o.p. objęta jest również decyzja z art. 33 § 4 pkt 2 o.p. określająca przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 253 b pkt 1 w zw. z art. 33 § 4 pkt 2 w zw. z art. 165a § 1 o.p., poprzez dokonanie zbyt zawężającej wykładni przepisu art. 253b pkt 1 o.p. i przyjęcie, że przepis ten odnosi się wyłącznie do decyzji ustalających i określających uregulowanych w art. 21 i n. o.p., i w konsekwencji stwierdzenie, że decyzja o zabezpieczeniu wydana na podstawie art. 33 § 4 o.p. nie mieści się w katalogu z art. 253b pkt 1 o.p., podczas gdy przy zastosowaniu przepisu art. 253b pkt 1 o.p. nie można mieć na uwadze wyłącznie jego literalnego brzmienia, ale również cel, który ma realizować, tj. ochronę
wyłącznie interesu fiskalnego;
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 253b pkt 1 w zw. z art. 33 § 4 pkt 2 w zw. z art. 165a § 1 o.p., poprzez wadliwe i niepełne uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia polegające na nie odniesieniu się merytorycznie do stanowiska organów i nie wyjaśnienie dlaczego w istocie argumentacja organów jest błędna, przy jednoczesnym ograniczeniu się do lakonicznego stwierdzenia, że stanowisko organów jest niewłaściwe;
5) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 253a w zw. z art. 165a § 1 o.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., poprzez pominięcie w swej ocenie, czy decyzja, której uchylenia żąda strona, posiada wady, które podlegałyby weryfikacji w trybach nadzwyczajnych, podczas gdy kwalifikując decyzję ostateczną do rozpatrzenia jej w trybie art. 253a o.p. - jak zaleca to sąd - należy przedtem ocenić nie tylko to, czy nie mieści się ona w negatywnym wyliczeniu zawartym w art. 253b o.p., ale także czy nie może ona podlegać weryfikacji w trybach nadzwyczajnych, tj. wznowienia postępowania, stwierdzenia jej nieważności, czy obalenia na mocy art. 255 o.p., zaś załączony do żądania strony wyrok Sądu Rejonowego w Wałbrzychu Wydziału III Karnego z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt III K 566/23 może sugerować zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 240 § 1 pkt 5 o.p., do czego sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w ogóle nie odniósł się;
6) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 253a w zw. z art. 253b pkt 1 w zw. z art. 33 § 4 pkt 2 w zw. z art. 165a § 1 o.p., poprzez sporządzenie niejasnych zaleceń dla organów co do dalszego postępowania bez wskazania konkretnych działań, co mogłoby doprowadzić do ingerencji w ustalenia o charakterze wymiarowym, co jest niedopuszczalne, ponieważ skutkowałoby przeprowadzeniem nowego postępowania weryfikującego uprzednio dokonane ustalenia w zakresie podstawy opodatkowania, co nie jest też zgodne z podnoszonym przez sąd celem przepisu art. 253b o.p., tj. zapewnienia trwałości ostatecznych decyzji wymiarowych;
7) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez wydanie wiążącej organy podatkowe błędnej oceny prawnej oraz zawarcie w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań co do dalszego postępowania organów w związku z zarzutami naruszenia prawa procesowego.
Zdaniem pełnomocnika organu, wszystkie wyżej zarzucone naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż w przypadku ich niewystąpienia nie doszłoby do wyeliminowania z obrotu prawnego zgodnych z prawem postanowień organów obu instancji.
Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu lub ewentualnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wniósł także o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz wartości wpisu od skargi kasacyjnej. Jednocześnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Spółki wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od organu na rzecz Spółki kosztów postępowania kasacyjnego w tym koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne.
W skardze kasacyjnej postawiono szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, których istota sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: czy decyzja o zabezpieczeniu na majątku Spółki, jest decyzją ustalającą albo określającą wysokość zobowiązania podatkowego w rozumieniu normy wyłączającej zawartej w art. 253b pkt 1 o.p. W ocenie organów podatkowych decyzja, o której zmianę wystąpiła Skarżąca, była objęta wyłączeniem z art. 253b o.p. Natomiast zdaniem Spółki decyzje wydawane w trybie art. 33 o.p. nie są decyzjami ustalającymi czy określającymi zobowiązanie podatkowe, a zatem nie ma do nich zastosowania art. 253b pkt 1 o.p.
Sąd pierwszej instancji, dokonując egzegezy tego zagadnienia, doszedł do wniosku, że organy obu instancji, dokonały nieprawidłowej, bo rozszerzającej wykładni art. 253 b pkt 1 o.p., który statuuje wyjątki wyłączone spod działania norm zawartych w art. 253 § 1 i art. 253a § 1 o.p. Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela to stanowisko.
Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 253 § 1 o.p. decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika. Zgodnie natomiast z § 4 tego przepisu w przypadkach wymienionych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Artykuł 253b § 1 o.p. wyklucza możliwość zastosowania art. 253 i art. 253a o.p. do decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Wykładnia językowa i systemowa art. 253b § 1 o.p. prowadzi do wniosku, że pod pojęciem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, należy rozumieć decyzję, w której organ podatkowy ustala wysokość zobowiązania podatkowego, a doręczenie tej decyzji podatnikowi rodzi skutek powstania tego zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 1 o.p.). Z kolei decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego, to decyzja, którą organ podatkowy wydaje wówczas, gdy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano. W decyzji tej organ określa prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 3 o.p.).
Takich cech nie nosi decyzja o zabezpieczaniu zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 33 § 4 o.p. W decyzji tej organ określa jedynie "przybliżoną" kwotę zobowiązania podatkowego, nie rozstrzyga natomiast o wielkości tego zobowiązania. Istotą decyzji wydanej w trybie art. 33 § 4 o.p. jest określenie wielkości zabezpieczenia i stworzenie podstawy prawnej do jego dokonania. Określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter "szacunkowy". Oczywiście przybliżona kwota zobowiązania podatkowego powinna być wyliczona z uwzględnieniem wszystkich znanych elementów prawnopodatkowego stanu sprawy, tak aby ten szacunek, dokonany przez organ podatkowy na potrzeby zabezpieczenia, był jak najbardziej zbliżony do rzeczywistej wysokości podatku. Niemniej "przybliżona" kwota zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 33 § 4 pkt 1 i 2 o.p., nie jest równoznaczna z kwotą zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 o.p. albo w art. 21 § 3 o.p. Określenie w decyzji o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter informacyjny w tym znaczeniu, że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. W szczególności nie oznacza to, że jest to kwota rzeczywiście obciążającego podatnika zobowiązania, tę określi bowiem dopiero decyzja wymiarowa. Decyzja wydawana na podstawie art. 33 o.p. jest odrębną decyzją, nieprzesądzającą o treści decyzji ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Istotą tej decyzji jest dokonanie zabezpieczenia, a nie rozstrzygnięcie co do wysokości zobowiązania podatkowego.
Rację ma więc sąd pierwszej instancji twierdząc, że zawarte w decyzji o zabezpieczeniu "rozstrzygnięcie" o przybliżonej kwocie zobowiązania podatkowego ma charakter służebny i pomocniczy w stosunku do rozstrzygnięcia zasadniczego, jakim jest zabezpieczenie na majątku podatnika przybliżonej kwoty zobowiązania i odsetek. Sformułowanie: ,,określa przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego", użyte w art. 33 § 4 o.p., nie może być utożsamiane ze sformułowaniem "decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego", które odnosi się do przedmiotu decyzji wymiarowej. Rację ma również sąd pierwszej instancji, że decyzja w przedmiocie zabezpieczenia, o której mowa w art. 33 § 4 o.p., nigdy nie będzie się mieścić w pojęciu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 2 o.p. Wykładnia systemowa (wewnętrzna), zakazuje – między innymi – nadawania tego samego znaczenia różnym zwrotom, zawartym w jednym tekście prawnym. Natomiast w ramach wykładni celowościowej, główny nacisk kładzie się na cel przypisany danej instytucji przez ustawodawcę. W konsekwencji uznał, że przybliżona kwota zobowiązania podatkowego – ze swej natury – stanowi jedynie wstępne określenie hipotetycznego zobowiązania podatkowego, które może, lecz wcale nie musi zostać potwierdzone, zarówno co do samej zasady, jak i co do wysokości.
Słusznie sąd pierwszej instancji zakwestionował stanowisko organów podatkowych, które utożsamiając decyzję w przedmiocie zabezpieczenia, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 2 o.p., z decyzją wymiarową, dokonały błędnej wykładni art. 253b pkt 1 o.p. Błędna wykładnia art. 253b pkt 1 o.p. doprowadziła organy do nieusprawiedliwionego zastosowania art. 165a § 1 o.p. i braku merytorycznego rozpoznania wniosku Spółki o zmianę decyzji zabezpieczającej w trybie art. 253 o.p.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów skargi kasacyjnej organu, co do naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 165a § 1 w zw. z art. 253b pkt 1 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 253 i art. 253a o.p. ani zarzutów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 253 b pkt 1 w zw. z art. 33 § 4 pkt 2 w zw. z art. 165a § 1 o.p. (punkt 2 i 3 skargi kasacyjnej).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którego naruszenia skarżący kasacyjnie organ dopatruje się w różnych konfiguracjach, wskazać należy, że przywołany przepis określa, jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Należą do nich: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Uzasadnienie zaskarżonego w tej sprawie wyroku zawiera wszystkie wymienione elementy. Wynika z niego w szczególności tok rozumowania sądu pierwszej instancji, pozwalający jednoznacznie ustalić przesłanki, którymi kierował się sąd uchylając zarówno zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające. Z wyrażoną w tym wyroku oceną sprawy można się zgadzać lub nie, nie można natomiast stwierdzić, że uzasadnienie tego wyroku zawiera braki. W szczególności nie można przyjąć, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. doszło w skutek nieodniesienia się merytorycznie do stanowiska organów, czy że sąd sporządził niejasne zalecenia dla organów co do dalszego postępowania, nie wskazując przy tym konkretnych działań, które mają zostać podjęte przez organy. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, sąd pierwszej instancji wskazał wprost, że cyt. ,,organy powinny mieć na względzie ocenę prawną (...), zgodnie z którą decyzja o zabezpieczeniu, wydana na podstawie art. 33 § 4 O.p., nie mieści się w katalogu z art. 253b pkt 1 O.p."
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2, art. 207 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Przy wyliczeniu tych kosztów (240 zł) Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę jednorodność trzech spraw rozpoznanych z udziałem tego samego pełnomocnika Spółki.
SWSA (del.) Krzysztof Przasnyski SNSA Wojciech Stachurski SNSA Jacek Pruszyński

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę