III FSK 1311/24

III FSK 1311/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter
Dominik Gajewski /przewodniczący/
Wojciech Stachurski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Rz 235/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2024-07-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 216 § 1 i 2, art. 228 § 1 pkt 1, art. 133 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. S. i M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 235/24 w sprawie ze skargi T. S. i M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 27 lutego 2024 r., nr SKO.4140.17.2024 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 16 lipca 2024 r., I SA/Rz 235/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi T. S. i M. S. (dalej: ,,Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 27 lutego 2024 r., nr SKO 4140.17.2024, w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu stwierdziło niedopuszczalność odwołania Skarżących od decyzji Wójta Gminy L. z 30 stycznia 2024 r., orzekającej o ustaleniu dla M. S. wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 r. Organ odwoławczy stwierdził, że właścicielem opodatkowanej nieruchomości jest M. S. Skarżący nie są stroną postępowania i nie mogą samodzielnie poddać ocenie instancyjnej stanowiska organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podzielił stanowisko organu odwoławczego. Zdaniem sądu, organ prawidłowo za stronę postępowania w zakresie wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego na 2024 r. uznał właściciela nieruchomości, tj. M. S. Status podatnika wynika z ewidencji gruntów i budynków. Obalenie mocy dowodowej dokumentu urzędowego, jakim jest wypis z ewidencji gruntów i budynku, wymagałoby przedstawienia dowodów z dokumentów urzędowych, wyroków sądowych, aktów notarialnych, które zaprzeczałyby prawdziwości danych wynikających z ewidencji gruntów. Odnosząc się do twierdzeń Skarżących, że są oni posiadaczami samoistnymi i opodatkowanych nieruchomości i powinni być w pierwszej kolejności (przed właścicielem) obciążeni podatkiem, sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie jest ustalony status Skarżących jako posiadaczy samoistnych przedmiotowych nieruchomości.
Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Skarżących. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 333, dalej: ,,u.p.r."), w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023, poz. 70, dalej: ,,u.p.o.l."), poprzez odmowę uznania Skarżących za stronę postępowania, podczas gdy w myśl tych norm posiadacz samoistny nieruchomości jest podatnikiem podatku rolnego i od nieruchomości, któremu nalicza się podatek w pierwszej kolejności - przed właścicielem. Tymczasem Skarżący są posiadaczami samoistnymi nieruchomości położonych w K., obejmujących nieruchomości oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [...], o łącznej pow. 5,15 ha.
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia:
1) art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów, tj. zawartych w aktach Sądu Rejonowego w Jarosławiu, w sprawie sygn. I C 645/23 oraz dołączonych pism w tej sprawy, w której Skarżący wystąpili o ochronę posiadania. Na stronie 4 pisma z 10 stycznia 2024 r. pozwany przyznaje, że chociaż jest właścicielem nieruchomości, to rodzice używają jego nieruchomości jak swojej i nie respektują jego prawa własności. Powyższe dokumenty były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie;
2) art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 180 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 z poźn. zm., dalej: ,,o.p."), poprzez naruszenie zasady otwartego systemu dowodów oraz równej mocy środków dowodowych poprzez pominięcie, iż przepis ten nie wprowadza ograniczeń, co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. Rozwinięciem tej zasady jest przepis art. 181 o.p., w którym zostały wymienione między innymi dowody przeprowadzone w innym postępowaniu, przez inne organy. Tym samym dowody przeprowadzone bezpośrednio przez organ w postępowaniu podatkowym mają tę samą moc dowodową, jak dowody zgromadzone w innych postępowaniach (wyrok WSA w Łodzi z 13 maja 2021 r., I SA/Łd 112/21).
W oparciu o te zarzuty pełnomocnik Skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Rzeszowie w całości oraz decyzji organów pierwszej i drugiej instancji oraz zwrócenie sprawy organowi pierwszej instancji celem wydania nowej decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego naliczania podatku od nieruchomości w zakresie zaskarżonej przez Skarżącego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zwrócenie sprawy sądowi pierwszej instancji. Wniósł także o zasądzenie na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy poza rozprawą.
Dodatkowo wniósł także o wystąpienie do Sądu Rejonowego w Jarosławiu celem dołączenia protokołu rozprawy w sprawie I C 645/23 oraz dołączonych pism z tej sprawy, w której Skarżący wystąpili o ochronę posiadania. Na stronie 4 pisma z 10 stycznia 2024 r. pozwany przyznaje, że chociaż jest właścicielem nieruchomości, to rodzice używają jego nieruchomości jak swojej i nie respektują jego prawa własności.
Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 §1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ten nie bada z urzędu sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (zob. np. wyrok NSA z 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11). Nie może również modyfikować uzasadnienia zarzutów kasacyjnych pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu, sformułowanych przez wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2015 r., II FSK 1079/13).
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając tę sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania, nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, a zarzuty kasacyjne nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Należy zauważyć, że w skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutów naruszenia przepisów prawa, na których opiera się zaskarżone w tej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Przemyślu, tj. art. 216 § 1 i 2 w zw. z art. 228 § 1 pkt 1 o.p. W tym zakresie kluczowy jest zwłaszcza art. 228 § 1 pkt 1 o.p., który zawiera normę kompetencyjną do wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Z uzasadnienia postanowienia SKO w Przemyślu wynika, że przyczyną uznania niedopuszczalności odwołania Skarżących było stwierdzenie przez organ odwoławczy, że Skarżący nie mają przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 133 § 1 o.p. Zarzutu naruszenia tego przepisu skarga kasacyjna również nie zawiera. Tymczasem wymienione przepisy stanowiły główne normy "dopełniania", czyli regulacje odnoszące się do organu administracji publicznej, którego działanie poddane zostało kontroli sądu administracyjnego.
W skardze kasacyjnej nie postawiono też zarzutu naruszenia przepisu prawa, który stanowił podstawę prawną wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji, tj. art. 151 p.p.s.a. Przepis ten wyraża tzw. normę "odniesienia", która ma charakter wynikowy, tzn. wskazuje na to jaki powinien być wynik sądowej kontroli, w tym przypadku oddalenie skargi. Zastosowanie przez sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. jest rezultatem uznania, że organ administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego (na temat norm "dopełnienia" oraz "odniesienia" zob. szerzej uchwałę pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Naruszenie art. 151 p.p.s.a. nie ma charakteru samoistnego, zawsze bowiem pozostaje w związku z naruszeniem przepisów, które sąd zastosował jako wzorzec kontroli zaskarżonego aktu. Dlatego w tej sprawie podstawowy zarzut skargi kasacyjnej powinien dotyczyć naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 1 i art. 133 § 1 o.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Takiego zarzutu skarga kasacyjna nie zawiera i już powyższe sprawia, że nie mogła ona odnieść spodziewanego skutku.
Wystarczającej podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku nie daje natomiast zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 2 u.p.r. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 3 u.p.o.l. W tym zakresie autor skargi kasacyjnej akcentuje, że Skarżący są posiadaczami samoistnymi spornych nieruchomości, a zatem to na nich spoczywa obowiązek podatkowy i to oni powinni być uznani za podatników podatku rolnego i podatku od nieruchomości. Pomijać fakt, że zarzut ten nie został powiązany z naruszeniem art. 133 § 1 o.p. oraz art. 228 § 1 pkt 1 o.p., należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie został rozstrzygnięty status Skarżących jako posiadaczy samoistnych przedmiotowych nieruchomości. Jak słusznie sąd zauważył Skarżący najpierw wyzbyli się własności tych nieruchomości na rzecz swojego syna, a następnie złożyli oświadczenie o cofnięciu darowizny i obecnie toczy się spór przed sądem powszechnym pomiędzy nimi, a właścicielem. W tych okolicznościach w pełni prawidłowa jest ocena sądu pierwszej instancji, że to do sądu cywilnego należy zatem rozstrzygnięcie sporu o własność, jak też sporu o ochronę posiadania pomiędzy Skarżącymi oraz właścicielem nieruchomości. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie tych kwestii w postępowaniu prowadzonym przez sąd powszechny umożliwi zweryfikowanie i ewentualnie zmianę danych ewidencyjnych, natomiast organy podatkowe nie są władne, aby samodzielnie te spory rozwiązywać. W tym zakresie niewystarczające jest przekonanie Skarżących, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Jarosławiu
(I C 645/23), cyt. "wynika jasno, że skarżący są samoistnymi posiadaczami nieruchomości." Należy też podkreślić, że ani organy podatkowe ani też sąd administracyjny pierwszej instancji nie mogą wchodzić w kompetencje sądu cywilnego i rozstrzygać o władztwie nad nieruchomością. Sąd pierwszej instancji nie miał przy tym obowiązku przeprowadzania dowodu z dokumentów zawartych w aktach sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Jarosławiu. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dowody o przeprowadzenie których wnioskowała strona skarżąca, nie miały takiego charakteru. Z tych względów niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., postawiony oddzielnie, a także w powiązaniu z art. 180 p.p.s.a. Również Naczelny Sad Administracyjny nie znajduje podstaw do przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski SNSA Bogusław Dauter