III FSK 1283/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd niższej instancji nieprawidłowo ocenił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, nie odnosząc się do kluczowych przepisów dotyczących zaliczenia zwrotu podatku.
Sprawa dotyczyła zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, uznając, że zarzuty dotyczyły kwestii wykraczających poza zakres skargi na czynności egzekucyjne. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd niższej instancji nieprawidłowo zinterpretował istotę sporu i nie odniósł się do wszystkich zarzutów spółki, w tym dotyczących zaliczenia zwrotu podatku na poczet zobowiązań.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki P. [...] sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Spółka zarzucała m.in. naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując, że egzekucja była prowadzona mimo uregulowania zobowiązania lub jego nieistnienia, a także że WSA nie odniósł się do kwestii zaliczenia zwrotu podatku na poczet zobowiązań zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, stwierdzając, że WSA nieprawidłowo zinterpretował istotę sporu, sprowadzając ją do skargi na czynności egzekucyjne, zamiast rozpatrzyć zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd niższej instancji nie odniósł się również do kluczowych argumentów spółki dotyczących przepisów Ordynacji podatkowej (art. 33, 34, 59, 76, 76a, 76b), które mogłyby świadczyć o uregulowaniu zobowiązania lub niedopuszczalności egzekucji. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zarzuty, ponieważ nie odniósł się do wszystkich podniesionych przez stronę zarzutów, w tym dotyczących przepisów Ordynacji podatkowej, które mogły wpływać na dopuszczalność lub zasadność egzekucji.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował istotę sporu, skupiając się na skardze na czynności egzekucyjne zamiast na zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd niższej instancji nie zbadał kluczowych argumentów strony dotyczących zaliczenia zwrotu podatku na poczet zobowiązań zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, co mogło prowadzić do nieprawidłowego rozstrzygnięcia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (24)
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 33 § 1 i 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § 1 i 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 76 § 1 i 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 76a § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 3 § pkt 7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 45 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 59 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 62 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 76 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 76a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 76b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.p.a. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa COVID-19 art. 15zzs4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA nie odniósł się do wszystkich zarzutów strony, w tym dotyczących przepisów Ordynacji podatkowej (art. 33, 34, 59, 76, 76a, 76b o.p.) dotyczących zaliczenia zwrotu podatku na poczet zobowiązań. WSA błędnie zinterpretował istotę sporu, sprowadzając ją do skargi na czynności egzekucyjne, podczas gdy przedmiotem sprawy były zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Egzekucja administracyjna mogła być niedopuszczalna lub bezzasadna z uwagi na możliwość uregulowania zobowiązania poprzez zaliczenie zwrotu podatku.
Godne uwagi sformułowania
WSA nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do przepisów prawa, wymienionych w skardze wniesionej do WSA. WSA nieprawidłowo uznał, że podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest wykładnia art. 54 u.p.e.a., podczas gdy kluczowym warunkiem oceny postępowania administracyjnego, powinno być zwrócenie uwagi na zastosowanie przez organy egzekucyjne przepisów art. 33 i art. 34 u.p.e.a. Zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku. Postanowienie w przedmiocie zaliczenia ma zatem charakter deklaratoryjny, a więc potwierdza jedynie treść powstałego z mocy prawa stosunku prawnego.
Skład orzekający
Alicja Polańska
członek
Paweł Borszowski
przewodniczący
Sławomir Presnarowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności w kontekście zaliczania zwrotu podatku na poczet zobowiązań podatkowych oraz obowiązków sądu administracyjnego w zakresie kontroli takich postępowań."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z egzekucją administracyjną VAT-7 oraz zaliczeniem zwrotu podatku. Może wymagać analizy w kontekście innych przepisów proceduralnych i materialnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa podatkowego i egzekucyjnego – możliwości uregulowania zobowiązania poprzez zaliczenie zwrotu podatku, co ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników. Pokazuje również, jak ważne jest prawidłowe zastosowanie przepisów proceduralnych przez sądy administracyjne.
“Czy zwrot podatku może uregulować Twoje zobowiązanie? NSA wyjaśnia zasady zaliczania nadpłat w egzekucji administracyjnej.”
Sektor
podatki
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1283/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-10-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Alicja Polańska Paweł Borszowski /przewodniczący/ Sławomir Presnarowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane III SA/Wa 1194/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-02-14 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1314 art. 33 § 1 i 6, art. 34 § 1 i 4 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity Dz.U. 2018 poz 800 art. 76 § 1 i 2, art. 76a § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 1194/18 w sprawie ze skargi P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 16 lutego 2018 r. nr 1401-IEE-4.711.1.516.2017.AC w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1194/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") oddalił skargę P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżący" lub "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor") z dnia 16 lutego 2018 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Zdaniem WSA istota sporu w przedmiotowej sprawie, sprowadzała się do prawidłowości rozstrzygnięcia przez organy administracyjne w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. WSA zaaprobował twierdzenia tychże organów, że skarga na czynności egzekucyjne stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniem przepisów postępowania. W ocenie WSA, w ramach tego środka zaskarżenia można wnosić tylko zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem WSA, obowiązkiem organu, rozstrzygającego sprawę, jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. Oznacza to, iż w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne niecelowe jest stawianie zarzutów organom publicznym w zakresie problematyki, która swym zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania. W związku z powyższym WSA, dokonując wykładni art. 54 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314) orzekł o oddaleniu skargi. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wskazanego wyroku, Skarżący zaskarżył orzeczenie w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty, ewentualnie uchylenie wyroku WSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Powyższemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 33 § 1 i 6 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314, dalej "u.p.e.a."), poprzez nieuwzględnienie przez WSA skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, mimo, że w sprawie doszło do naruszenia prawa, poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej mimo, że zobowiązanie wynikające z deklaracji VAT- 7 za czerwiec 2012 r. zostało uregulowane, a w konsekwencji ww. deklaracja będąca podstawą wydania tytułu wykonawczego, nie mogła podlegać wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej, 2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez zawarcie przez WSA w wyroku uzasadnienia, nie związanego ze stanowiskiem wyrażonym w sentencji, mianowicie poprzez odniesienie się do sprawy, będącej przedmiotem dokonanych czynności egzekucyjnych, polegających na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, podczas gdy przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie, była kwestia zasadności złożonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, 3) naruszenie przepisów postępowania w stopniu, mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a w związku z art. 33 § 1 pkt 1 i 3 u.p.e.a., poprzez pobieżną analizę akt sprawy, skutkującą przyjęciem przez WSA, że w przedmiotowym postępowaniu, egzekwowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, obowiązek wynikający z deklaracji VAT -7 za miesiąc czerwiec 2012 r., został określony zgodnie z jego treścią, podczas gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jednocześnie jako wierzyciel, był w posiadaniu informacji, świadczących o nieistnieniu zobowiązania, bowiem decyzja Dyrektora oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie, stanowiąca podstawę do zastosowania egzekucji administracyjnej, a wynikająca z deklaracji VAT- 7, zostały uchylone, 4) naruszenie przepisów postępowania w stopniu, mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez pobieżne odniesienie się przez WSA, skutkujące przyjęciem, że w przedmiotowym postępowaniu zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej jest niezasadny, podczas gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając zarówno jako organ egzekucyjny, jak i wierzyciel, przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, był zobowiązany do zbadania jej dopuszczalności, w tym do sprawdzenia, czy zobowiązanie wynikające z deklaracji VAT-7 za czerwiec 2012 r., stanowiące podstawę dla prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i tym samym, dokonanych w następstwie przez organ czynności egzekucyjnych, zostało uregulowane, jak również czy jest w dalszym ciągu zobowiązany do odstąpienia od czynności egzekucyjnych, bowiem obowiązek w stosunku do Spółki w ogóle nie powstał; 5) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 1 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nie odniesienie się przez WSA do argumentacji Spółki, skutkującej utrzymaniem w mocy rozstrzygnięcia Dyrektora, które zostało wydane z naruszeniem art. 45 § 1 u.p.e.a., poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego, pomimo iż taki obowiązek ciążył na organie egzekucyjnym, 6) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., poprzez nie odniesienie się przez WSA do argumentacji Spółki, wskazującej na nieumorzenie egzekucji administracyjnej, pomimo iż organ egzekucyjny był do tego zobowiązany, bowiem na dzień wystawienia przedmiotowego tytułu, było prowadzone postępowanie sądowe w tym zakresie, w związku z powyższym wszczęcie egzekucji administracyjnej było niedopuszczalne, a Naczelnik Urzędu Skarbowego był zobowiązany do wydania postanowienia o niedopuszczalności wniesionych zarzutów, 7) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. dalej: "k.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez nie odniesienie się przez WSA do argumentacji Spółki, wskazującej na fakt, iż organ egzekucyjny, działając jako wierzyciel, miał świadomość, iż w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym, dotyczącym tytułów wykonawczych, dotyczących tego samego zobowiązania, wydanych w 2013 r., zobowiązany był do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, to tym bardziej powinien był odstąpić od prowadzenia egzekucji, a skoro została ona wszczęta, powinien był umorzyć postępowanie egzekucyjne, co stanowi naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, 8) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez nie odniesienie się przez WSA do argumentacji Spółki, wskazującej na fakt, iż organ egzekucyjny, działając jako wierzyciel, miał świadomość, iż w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym, dotyczącym tytułów wykonawczych, dotyczących tego samego zobowiązania, wydanych w 2013 r., zobowiązany był do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, to tym bardziej powinien był odstąpić od prowadzenia egzekucji, a skoro została ona wszczęta, powinien był umorzyć postępowanie egzekucyjne, 9) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 62 § 1 oraz § 4 w zw. z art. 76 § 1 oraz § 2 w zw. z art. 76a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, dalej: "o.p.") oraz w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nie odniesienie się przez WSA, do argumentacji Spółki, wskazującej, że ww. przepisy mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie, bowiem dotyczą one zwrotu podatku, który jest należny Spółce, bowiem w obrocie prawnym nie obowiązuje żadne postanowienie o przedłużeniu zwrotu za wrzesień 2011 r. W zakreślonym ustawowo terminie, Dyrektor nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z poźn. zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 19 października 2022 r., w celu rozpoznania skargi kasacyjnej. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji w odrębnym piśmie procesowym. Żadna ze Stron nie sprzeciwiła się skierowaniu rozpoznania sprawy na posiedzenie niejawne. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zasadności wywodów WSA, w zakresie istoty sporu, tj. sprowadzenia istoty sporu w przedmiotowej sprawie, do kwestii rozstrzygnięcia przez organy administracyjne w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, instytucji przewidzianej w art. 54 u.p.e.a. Tymczasem Skarżąca, inicjując postępowanie sądowoadministracyjne sformułowała wnioski, dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, nie zaś skargi na czynności egzekucyjne. Dlatego słuszne jest twierdzenie Spółki, że WSA nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do przepisów prawa, wymienionych w skardze wniesionej do WSA. Skarżąca w skardze do WSA, zarzuciła naruszenie: a) przepisu art. 7 k.p.a. w związku z art 77 § 1 k.p.a. w związku z art 18 u.p.e.a., poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; b) przepisu art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z pominięciem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; c) przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez niezbadanie z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, pomimo, iż organ egzekucyjny był do tego zobowiązany; d) przepisu art. 45 § 1 u.p.e.a., poprzez nieodstąpienie od czynności egzekucyjnych, przez wzgląd na fakt, iż organ egzekucyjny był do tego zobowiązany, bowiem Spółka przedstawiła dowody stwierdzające wykonanie oraz nieistnienie obowiązku; e) art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. bowiem, w związku z uchyleniem decyzji Dyrektora oraz poprzedzającej jej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie, stanowiącej podstawę do zastosowania egzekucji administracyjnej wynikającej z deklaracji VAT- 7, obowiązek w stosunku do Spółki nie istnieje; f) art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., poprzez nieumorzenie egzekucji administracyjnej pomimo, iż był do tego zobowiązany, bowiem na dzień wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego, było prowadzone postępowanie sądowe w tym zakresie. Nie odniesienie się przez WSA do wszystkich wskazanych wyżej zarzutów, oznacza uchybienie przepisom p.p.s.a. W szczególności WSA nie odniósł się do twierdzeń Skarżącej, wynikających z przepisów art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. Spółka zasadnie podniosła, że WSA nie odniósł się do deklaracji VAT-7 za miesiąc czerwiec 2012 r. Konsekwencją odniesienia się do wskazywanej deklaracji powinno być przeanalizowanie przez WSA, czy zastosowany wobec spółki środek egzekucyjny był dopuszczalny. W skardze kasacyjnej Skarżąca podniosła, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego złożyła podanie z prośbą o przeksięgowanie kwot dotyczących zwrotu podatku wynikającego z deklaracji VAT-7 za miesiąc wrzesień 2011 r. na poczet kwoty podatku VAT podlegającego wpłacie do Urzędu Skarbowego za miesiąc czerwiec 2012 r. w wysokości 85 591,00 zł (podanie z dn. 25 lipca 2012 r.). Zasadnie podniosła Skarżąca, że stosownie bowiem do art. 59 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku. Jednocześnie należy wskazać, iż na mocy art. 3 pkt 7 o.p. za zwrot podatku uznaje się zwrot różnicy podatku lub zwrot podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, a także inne formy zwrotu podatku przewidziane w przepisach prawa podatkowego. Natomiast w świetle art. 76b § 1 o.p., do zwrotu podatku stosuje się przepisy właściwe do zaliczania nadpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych oraz bieżących zobowiązań podatkowych. Zatem, zgodnie z art. 76 § 1 o.p. nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, kosztów upomnienia oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. W konsekwencji, należy przyznać rację Spółce, że należności wynikające z deklaracji VAT- 7 za miesiąc czerwiec 2012 r. zostały przez Skarżącą uregulowane z chwilą złożenia przez Spółkę ww. wniosków o zaliczenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Znajduje to także potwierdzenie w art. 76a § 1 o.p., z którego z kolei wynika, że w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zaległości podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych przepisy art. 55 § 2 oraz art. 62 § 1 o.p. stosuje się odpowiednio. W tym miejscu raz jeszcze należy przytoczyć przepis art. 76b § 1 o.p., który odnosi się do zaliczenia wskazanego w art. 76 a § 2 pkt 1 o.p. Zgodnie z brzmieniem ww. przepisów zaliczenie na poczet zaległości podatkowych następuje odpowiednio z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot podatku lub korekty takiej deklaracji. W związku z powyższym, w sprawie zaliczenia zwrotu podatku na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań, organ podatkowy wydaje postanowienie, na które służy zażalenie. Jednocześnie z treści postanowienia wynikać powinno, na jakie zobowiązania lub odsetki za zwłokę zwrot podatku został zaliczony. Postanowienie to jest wydawane już po zaliczeniu zwrotu. Postanowienie w przedmiocie zaliczenia ma zatem charakter wtórny, wobec następującego z mocy prawa zaliczenia nadpłaty lub też zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowej, czy też bieżących zobowiązań podatkowych. W konsekwencji, należy stwierdzić deklaratoryjny charakter aktu administracyjnego, a więc aktu, który nie tworzy, nie modyfikuje, ani nie znosi istniejącego pomiędzy organem a jednostką stosunku prawnego. Deklaratoryjny akt administracyjny potwierdza jedynie treść powstałego z mocy prawa stosunku prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2014 r. o sygn. akt II FSK 2022/12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1317/11). Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA niewłaściwie dokonał kontroli działalności administracji publicznej. WSA nieprawidłowo uznał, że podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest wykładnia art. 54 u.p.e.a., podczas gdy kluczowym warunkiem oceny postępowania administracyjnego, powinno być zwrócenie uwagi na zastosowanie przez organy egzekucyjne przepisów art. 33 i art. 34 u.p.e.a. Jednocześnie WSA uchybił również przepisom art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do sprawy, będącej przedmiotem dokonanych czynności egzekucyjnych, polegających na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, podczas gdy przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie była kwestia zasadności złożonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uwzględnieniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687). Alicja Polańska Paweł Borszowski Sławomir Presnarowicz
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI