III FSK 1304/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-04
NSAAdministracyjneWysokansa
odpady komunalnestawka opłatyuchwałakalkulacjakosztyNSAWSAprawo samorządoweustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając wadliwość uchwały Rady Miasta C. w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z powodu braku rzetelnej kalkulacji kosztów.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rady Miasta C. od wyroku WSA w Gliwicach, który stwierdził nieważność części uchwały dotyczącej stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. WSA uznał, że gmina nie wykazała rzetelności kalkulacji stawek, co potwierdził NSA. Sąd kasacyjny oddalił skargę, uznając, że przedstawiona przez gminę dokumentacja nie pozwalała na precyzyjne ustalenie sposobu kalkulacji stawek, a tym samym nie spełniała wymogów ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Miasta C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który stwierdził nieważność § 2 ust. 1 i 2 uchwały Rady Miasta C. z dnia 27 stycznia 2022 r. w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Sąd pierwszej instancji uznał, że gmina nie przedstawiła wystarczających dowodów na rzetelność kalkulacji stawek, wskazując na niejasności w dokumentacji, nieprawidłowe datowanie umów oraz brak uwzględnienia wszystkich kosztów. Skarga kasacyjna zarzucała WSA naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, twierdząc, że sąd błędnie ocenił kalkulację stawek i niezasadnie stwierdził nieważność uchwały. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że sąd pierwszej instancji szczegółowo przeanalizował materiał dowodowy i prawidłowo ocenił, że przedstawione przez gminę wyjaśnienia i dokumentacja nie uzasadniają ustalenia stawki w uchwalonej wysokości. NSA stwierdził, że z przedstawionych dokumentów nie wynika, w jaki sposób ustalono wzrost opłaty o 2 zł, a dochody z deklaracji, po podzieleniu przez liczbę mieszkańców i miesiące, wskazywały na wyższą stawkę niż przyjęta w uchwale. Sąd kasacyjny zaznaczył, że nie rozpoznaje sprawy w całości, a jedynie weryfikuje poprawność stanowiska sądu pierwszej instancji w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej. Dodatkowe wyjaśnienia zawarte w skardze kasacyjnej nie mogły zmienić oceny, że sposób kalkulacji stawki pozostał nieklarowny. NSA potwierdził, że gmina, ustalając stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami, obowiązana jest ściśle trzymać się kryteriów określonych w art. 6k ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w tym liczby mieszkańców, ilości wytwarzanych odpadów oraz kosztów funkcjonowania systemu. Ponieważ dokumenty przedstawione przez organ nie pozwalały na precyzyjne ustalenie sposobu kalkulacji stawki, NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną i oddalił ją.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała jest wadliwa, jeśli kalkulacja stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest niejasna i nie pozwala na precyzyjne ustalenie sposobu jej ustalenia, co narusza wymogi ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji i Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że przedstawiona przez gminę dokumentacja i wyliczenia nie uzasadniały ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w uchwalonej wysokości. Brak było jasności co do sposobu ustalenia wzrostu opłaty, a dochody z deklaracji wskazywały na wyższą stawkę niż przyjęta w uchwale. Sąd kasacyjny podkreślił, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił wadliwość wyliczeń i brak stosownej dokumentacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

u.c.p.g. art. 6k § ust. 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 6j § ust. 1 pkt 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 6k § ust. 1 in fine

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

p.p.s.a. art. 184

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.c.p.g. art. 6k § ust. 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Gmina, ustalając stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, obowiązana jest ściśle trzymać się kryteriów określonych w tym przepisie, w tym liczby mieszkańców, ilości wytwarzanych odpadów oraz kosztów funkcjonowania systemu.

Pomocnicze

u.c.p.g. art. 4 § ust. 2a pkt 4

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 6k § ust. 4a

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 6r

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 64 § ust. 4a

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.s.g. art. 91 § ust. 4

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 8

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 7

Ustawa o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 173 § § 1 i 2

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 175 § § 1

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 177 § § 1

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 91 § ust. 4

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § § 1 pkt 1

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § § 1 pkt 3

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 2

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 87 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.c.p.g. art. 6r § ust. 2-2b i 2d

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Dotyczy kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak rzetelnej i wnikliwej kalkulacji wysokości stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez organ. Niejasność dokumentacji i wyliczeń przedstawionych przez gminę, niepozwalająca na ustalenie sposobu kalkulacji stawki. Ujęcie w kalkulacji dochodów z deklaracji, które po podzieleniu przez liczbę mieszkańców i miesięcy wskazywały wyższą stawkę niż przyjęta w uchwale. Niewykazanie przez gminę kosztów obsługi administracyjnej i innych kosztów systemu.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Rady Miasta C. zawarta w skardze kasacyjnej, kwestionująca ocenę WSA co do rzetelności kalkulacji stawek. Twierdzenie, że literalna wykładnia art. 6k ust. 2 u.c.p.g. nie nakłada obowiązku rzetelnej kalkulacji.

Godne uwagi sformułowania

z zestawienia nie wynika, w oparciu o co ustalono wzrost opłaty za gospodarowanie odpadami o kwotę 2 zł stawki nie zostały czytelnie skalkulowane organ realizujący ustawową normę kompetencyjną w zakresie tworzenia aktu prawa miejscowego zobligowany jest do podjęcia tego aktu w granicach upoważnienia zawartego w ustawie i zgodnie z treścią ustawy, spełniając wymogi z niej wynikające

Skład orzekający

Agnieszka Olesińska

sprawozdawca

Paweł Borszowski

przewodniczący

Sławomir Presnarowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez gminy, wymogi formalne i merytoryczne uchwał w tym zakresie, kontrola sądowa aktów prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania stawek opłat za odpady komunalne na podstawie nieprawidłowo udokumentowanej kalkulacji kosztów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania opłat za wywóz śmieci, który bezpośrednio dotyka każdego obywatela. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych i jak sądy kontrolują wydatkowanie środków publicznych.

Gmina musi udowodnić, skąd wzięła się stawka za śmieci – NSA potwierdza wadliwość uchwały z powodu braku kalkulacji.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 1304/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Paweł Borszowski /przewodniczący/
Sławomir Presnarowicz
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Sygn. powiązane
I SA/Gl 362/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-07-23
Skarżony organ
Rada Miasta~Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1469
art. 4 ust. 2a pkt 4, art. 6k ust. 4a, art. 6r, art. 64 ust. 4a
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 91 ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Julia Zielska, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 362/24 w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w K. na uchwałę Rady Miasta C. z dnia 27 stycznia 2022 r., nr XLV/752/2022 w przedmiocie skargi na uchwałę rady miasta w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
|III FSK 1304/24 | |
| | |
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 362/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w K. na uchwałę Rady Miasta C. z dnia 27 stycznia 2022 r. w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty oraz określenia stawek opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi stwierdził nieważność § 2 ust. 1 i ust. 2 zaskarżonej uchwały oraz oddalił skargę w części dotyczącej § 1 i § 4 ust. 1 i ust. 3 zaskarżonej uchwały.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie był § 1, § 2 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1 i 3 uchwały nr [...] Rady Miasta C. z dnia 27 stycznia 2022 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty oraz określenia stawek opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] w dniu [...] pod pozycją [...].
WSA w Gliwicach wskazał, że w § 1 tego aktu prawa miejscowego organ dokonał wyboru metody wskazując, że "ustalenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dokonywane jest w zależności od liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość". Zatem postąpił zgodnie z dyspozycją art. 6k ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r., poz. 888, dalej jako: u.c.p.g.). Dokonał wyboru sposobu zgodnie z art. 6j ust. 1 pkt 1 tej ustawy. WSA w Gliwicach w świetle powyższego stwierdził, że nie sposób było uznać, że regulacja ta narusza prawo. Dodał, że w skardze Prokurator pomimo żądania stwierdzenia nieważności ww. przepisu uchwały nie sformułował żadnych zarzutów w tym względzie. Podkreślił, że całość argumentacji skargi sprowadza się do formułowania zarzutów dotyczących wadliwości ustalenia stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości zamieszkałych.
WSA w Gliwicach dodał, że analogicznie rzecz miała się w przypadku § 4 ust. 1 i 3 zaskarżonej uchwały. Z treści skargi nie wynika, czemu objęto nią właśnie te przepisy. Z treści skargi można domniemywać, że przyczyną zaskarżenia było odwołanie się w niej do stawek opłaty, co samo w sobie nie mogło prowadzić do stwierdzenia nieważności wskazanych regulacji.
Następnie sąd ten wskazał, że § 4 ust. 1 dotyczy wskazania, że miesięczna opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, stanowi iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty określonej w § 2 ust. 1 lub w § 2 ust. 2. Bez wątpienia przepis ten zgodny jest z art. 6j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Fakt, że w istocie jest to powtórzenie powyższego przepisu ustawowego w realiach przedmiotowej uchwały nie mógł prowadzić do stwierdzenia nieważności, a to z uwagi na fakt, ze w zaskarżonej uchwale uregulowano także inne opłaty, zatem wskazany przepis był konieczny dla oceny przez mieszkańców, jak jest ustalana miesięczna opłata.
Z kolei w odniesieniu do § 4 ust. 3 zaskarżonej uchwały, sąd ten stwierdził, że dotyczy ona miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości, które w części stanowią nieruchomość, na której zamieszkują mieszkańcy, a w części nieruchomość, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Uznał, że tak jak w przypadku § 4 ust. 1 zaskarżonej uchwały samo odwołanie się do określonych uprzednio stawek nie mogło prowadzić do stwierdzenia nieważności tego przepisu. Organ nie wyszedł poza kryterium ustawowe, a mianowicie art. 6k ust. 1 in fine u.c.p.g., bowiem ustawodawca dopuścił stosowanie więcej niż jednej metody ustalania opłat na obszarze gminy, a jednocześnie w § 3 organ ustalił stawkę opłaty za pojemnik lub worek o określonej pojemności, przeznaczony do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości niezamieszkałych. Zatem i w tym przypadku sąd pierwszej instancji nie stwierdził istotnego naruszenia prawa.
WSA w Gliwicach inaczej ocenił regulację § 2 ust. 1 i ust. 2 zaskarżonej uchwały regulującą wysokość stawki za odbiór odpadów z nieruchomości zamieszkałych. W pierwszej kolejności wskazał, że z załączonych do odpowiedzi na skargę dokumentów nie można było wywieść sposobu jej ustalenia, ani też danych źródłowych. Podał, że do odpowiedzi na skargę w ramach akt administracyjnych dołączono zestawienia wyliczeń, w tym użytych formuł, a także m.in. umowy nr [...] z 31 stycznia 2023 r. oraz nr [...] z 21 stycznia 2022 r. realizowana od 21 stycznia 2022 r. Bez wątpienia umowa nr [...] nie mogła się odnosić do kalkulacji stawki przyjętej na rok 2022, bowiem nie obowiązywała w tym okresie. W aktach sprawy znajduje się także umowa [...] zawarta 31 lipca 2020 r., obowiązując od 31 grudnia 2020 r. Z akt sprawy wynika, że do umowy tej zawarto aneks z 2 stycznia 2023 r. w którym wskazano, że umowa obowiązuje z datą wsteczną, bowiem od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r., a aneks wchodzi w życie 1 stycznia 2023 r. Zatem wskazana umowa zmieniona aneksem nie mogła stanowić podstawy ustalenia stawki w 2022 r. Sąd ten dodał, że z umowy z 21 stycznia 2022 r. wynika, że została ona zawarta na okres od dnia wyczerpania zakresu rzeczowego lub finansowego dotychczas realizowanej przez zamawiającego umowy do 31 stycznia 2023 r. Z § 3 ust. 1 tej umowy wynika przy tym, że "według wiedzy i doświadczenia zamawiającego przewidywany termin rozpoczęcia świadczenia usług" może nastąpić pomiędzy 1 a 15 lutego 2022 r. Wartość wynagrodzenia wskazana została w § 8 umowy wskazując w ust. 2 i ust. 3, że maksymalna wartość usług podstawowych wynosi 36.267.754,92 zł brutto, zaś usług z opcji 3.088.326,42 zł. Przy czym minimalna wysokość zamówienia podstawowego wynieść miała mniej niż 85%. Sąd w Gliwicach uznał, że jedynie ta umowa mogła zostać uwzględniona przy obliczaniu stawki opłaty za odpady komunalne.
Następnie WSA w Gliwicach podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się strony 9-12 jakiegoś dokumentu, które wskazują na obowiązku wykonawczy w zakresie utrzymania czystości na terenie [...] wraz z dokumentacją techniczną. Podkreślił, że dokument ten nie mógł stanowić podstawy do oceny prawidłowego ustalenia stawki opłaty w zaskarżonej części, bowiem nie było możliwym ocenienie jakiego okresu to dotyczy. Podkreślił, że analizując załącznik nr 1, doszedł do przekonania, że wskazany w wyliczeniu skalkulowany wynik budowy [...] nie został udokumentowany. Nie było wiadomo czy wskazana kwota 3.784.513,97 stanowiła koszt przypisany do 2022 r., czy też jest to kwota całkowita budowy, a także w jakim okresie był on budowany. Jeśli chodzi o ilość mieszkańców to wskazano w niej 94.061 osób. W odpowiedzi na skargę organ wskazywał, że wobec osób, które uchylały się od składania informacji na opłatę za odbiór odpadów komunalnych prowadzone są postępowania administracyjne i są one długotrwałe, jednak nie jest wiadomo czy wskazana ilość mieszkańców obejmuje też osoby zamieszkujące C., a uchylające się od składanych deklaracji. Dalej wskazano dochód na podstawie złożonych deklaracji na kwotę 35.233.704,88. Dodał, że jednocześnie wskazano, że z oferta/przetarg 12 miesięcy w 2022 r. to wartość 36.267.754,92 zł i dotyczy 42.000 Mg odpadów (maksymalna wartość umowy dotyczącej 2022 r.). Przyjęto jednocześnie założenie, że w przypadku utrzymania się ilości odebranych odpadów wzrost wartości 2021/2022 wyniosła 9%. Wyliczono, że stawka po wzroście winna wynosić 29,32 zł tj. dotychczasowa stawka +9%. W uwagach wpisano, że "konsumowanie nadwyżki opłaty [...]" bez odniesienia się do jednej z tych pozycji. Tymczasem ustalając szacunek przyjęto 2 zł od mieszkańca i ilości miesięcy (przyjęto 10 miesięcy, mimo, że umowa miała obowiązywać od lutego 2022 r.) i tak wyliczono sumę (szacunek plus dochód na podstawie złożonych deklaracji). Dochód na podstawie złożonych deklaracji, jeżeli podzielić przez liczbę mieszkańców i 12 miesięcy dał wartość 29,54 zł, natomiast przy 10 miesiącach kwotę 35,45 zł. Tymczasem stawkę ustalono na wartość 28,90 przez dodanie ostatecznie kwoty 2 złoty do uprzednio obowiązującej stawki (której wartość nie mogła być w niniejszej sprawie weryfikowana). Jednocześnie wzrost maksymalnej ilości odpadów za 2022 r. wobec ilości odpadów za 2021 umowy wynosił zaś 5,46% (42000 Mg / 37942 Mg). WSA w Gliwicach podkreślił, że w zestawieniu nie ujęto ani kosztów obsługi administracyjnej, ani też innej, co by wskazywało, że w budżecie po stronie wydatków na koncie [...] nie figurują żadne koszty osobowe (wynagrodzenia) czy też koszty obsługi systemu obsługi odpadów komunalnych. Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji stwierdził, że z zestawienia nie wynikało skąd uwzględniono wzrost opłaty za gospodarowanie odpadami o kwotę 2 zł, o którą powiększono uprzednio obowiązującą opłatę. Ujęto dochody z deklaracji, które po podzieleniu przez ilość mieszkańców oraz ilość miesięcy wskazywały wyższą stawkę, niż przyjęto w uchwale. Dlatego też WSA w Gliwicach stwierdził, że wobec braku stosownej dokumentacji, przy dostrzeżonej wadliwości wyliczeń zaskarżona uchwała w § 2 ust. 1 jest wadliwa. Konsekwencją powyższego było wadliwe określenie stawki w § 2 ust. 2 tej uchwały, bowiem określoną ją jako 57,80 zł, czyli jako dwukrotność stawki z § 2 ust. 1 tej uchwały. Sąd ten wyjaśnił przy tym, że ową dwukrotność przyjął przez podzielenie tej stawki przez stawkę z § 2 ust. 1 uchwały, bowiem wyliczeń w tym przedmiocie nie przedstawiono. Sam fakt, że stawka ta mieści się w ustawowej regulacji nie oznaczała prawidłowości jej wyliczenia. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).
Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.), art. 175 § 1 p.p.s.a., art. 176 § 1 p.p.s.a., art. 177 § 1 p.p.s.a. złożył pełnomocnik Rady Miasta C., który zaskarżył wyrok w części tj. w zakresie dotyczącym pkt 1 sentencji wyroku.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6k ust. 2 u.c.p.g. przez niewłaściwe przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, iż na gruncie niniejszej sprawy, przepisy § 2 ust. 1 i 2 uchwały zostały przez organ uchwalone bez dokonania rzetelnej i wnikliwej kalkulacji wysokości stawki, tak aby pobierane opłaty pokrywały rzeczywiste koszty związane z funkcjonowaniem systemu zagospodarowania odpadami na terenie gminy,
2. art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 609 ze zm., dalej jako: u.s.g.) w zw. z art. 6k ust. 2 u.c.p.g. przez ich niewłaściwe zastosowanie, które skutkowała nieuprawnionym stwierdzeniem przez Sąd I instancji nieważności § 2 ust. 1 i ust. 2 uchwały z uwagi na okoliczność, iż wskazane przepisy uchwały nie stanowią, zdaniem sądu I instancji, wypełnienia, wynikającego z art. 64 ust. 2 u.c.p.g., obowiązku rzetelnej i wnikliwej kalkulacji wysokości stawki, tak, aby pobierane opłaty pokrywały rzeczywiste koszty związane z funkcjonowaniem systemu zagospodarowania odpadami na terenie gminy, podczas gdy z literalnej wykładni przepisu art.6k ust. 2 u.c.p.g. taki obowiązek nie wynika, a organ stanowiący: podjął wyżej wymienioną uchwałę jako organ właściwy, podjął uchwałę w oparciu o istniejącą podstawę prawną, właściwie zastosował literalną treść przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały (tj. art. 6k ust. 2 u.c.p.g.), podejmując uchwałę nie naruszył przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, przez wadliwą ich interpretację, podejmując ww. uchwałę nie naruszył procedury jej uchwalania, co przemawiało za ewidentnym stwierdzeniem przez WSA w Gliwicach na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 4 u.s.g., że ww. uchwała została wydana z naruszeniem prawa.
Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik organu na podstawie art. 174 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a. wniósł o uchylenie w części zaskarżonego wyroku tj. w zakresie pkt 1 sentencji i rozpoznanie skargi Prokuratora Okręgowego w K. na uchwałę przez jej oddalenie w całości, ewentualnie stwierdzenie na podstawie art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 147 § p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 4 u.s.g., że uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie w części zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 1 sentencji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Na podstawie art. 203 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. o przeprowadzenie rozprawy.
Prokurator w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność § 2 ust. 1 i 2 uchwały, w których ustalono stawki (standardową oraz podwyższoną) opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Istota zastrzeżeń sądu pierwszej instancji sprowadza się do stwierdzenia, że z dokumentacji oraz wyliczeń przestawionych przez gminę nie wynika, dlaczego stawka została ustalona na takim poziomie, jak wskazano w uchwale.
W skardze kasacyjnej zarzucono, że WSA naruszył art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6k ust. 2 u.c.p.g., gdyż niewłaściwie przyjął, iż stawki opłaty zostały przez organ uchwalone bez dokonania rzetelnej i wnikliwej kalkulacji ich wysokości. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje ten zarzut za niezasadny.
Sąd pierwszej instancji szczegółowo wskazał na s. 28 - 30 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, co skłoniło go do stwierdzenia, że przedstawione przez gminę wyjaśnienia i dokumentacja nie uzasadniają ustalenia stawki w takiej wysokości, jaka wynika z uchwały. Sąd drobiazgowo przedstawił swoją analizę materiału zgromadzonego w aktach sprawy i uzasadnił swoją ocenę. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza stanowisko sądu pierwszej instancji, że z zestawienia przedstawionego przez organ nie wynika, w oparciu o co ustalono wzrost (w stosunku do poprzednio obowiązującej) opłaty za gospodarowanie odpadami o kwotę 2 zł. Sąd ten trafnie wskazał, że ujęto dochody z deklaracji, które po podzieleniu przez ilość mieszkańców oraz ilość miesięcy wskazują wyższą stawkę, niż przyjęto w uchwale. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się uchybienia w stwierdzeniu WSA, że wobec braku stosownej dokumentacji, przy dostrzeżonej wadliwości wyliczeń (przyjęcia z góry określonej kwoty to doliczenia do poprzednio obowiązującej stawki) zaskarżona uchwała w § 2 ust. 1 jest wadliwa, a niejako automatyczną konsekwencją stwierdzenia nieważności uchwały w tej części, jest konieczność stwierdzenia nieważności w części odnoszącej się do stawki podwyższonej, tj. § 2 ust. 2.
Organ nie zgadza się z przyjętym przez WSA stanowiskiem, że z dokumentów nie wynika, dlaczego poprzednio obowiązująca stawkę podwyższono o 2 zł. W skardze kasacyjnej (s. 7 i nast.) odwołano się do znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji i wyliczeń. Szczegółowo przedstawiono kwestie związane z budową [...] (s. 8-11). Dalej zamieszczono szereg dodatkowych wyjaśnień, uzasadniających stanowisko organu co do poprawności wyliczeń.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w skardze kasacyjnej nie podważono prawidłowości oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji. Należy przypomnieć, że sąd kasacyjny nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, a jedynie weryfikuje poprawność stanowiska sądu pierwszej instancji przez pryzmat zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Jest to o tyle istotne, że dodatkowe dane i dodatkowe informacje i objaśnienia zawarte w skardze kasacyjnej nie mogą przesądzić o tym, czy sąd pierwszej instancji popełnił błąd. Naczelny Sąd Administracyjny weryfikuje poprawność stanowiska sądu pierwszej instancji, jakie ten sąd zajął na podstawie akt sprawy. Niemniej jednak, nawet dokumenty dołączone do skargi kasacyjnej nie pozwalają zmienić oceny, że sposób kalkulacji stawki pozostaje nieklarowny. Oprócz tego, niektóre materiały są nieużyteczne dla sprawy, np. załącznik D do skargi kasacyjnej (postępowania zainicjowane przez Urząd w latach 2022-2023) zawiera dane dotyczące okresu po podjęciu spornej uchwały, nie mógł zatem służyć jako podstawa kalkulacji dokonanej na etapie podejmowania uchwały.
Sąd pierwszej instancji przyjął, że § 2 ust. 1 i 2 naruszały art. 6k ust. 2 u.c.p.g., gdyż stawki opłaty zostały przez organ uchwalone bez dokonania rzetelnej i wnikliwej kalkulacji ich wysokości. Kalkulacja taka powinna w szczególności uwzględniać liczbę mieszkańców gminy, ilość wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych oraz koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami, na który składają się koszty odbierania, transportu, zbierania, odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługi administracyjnej tego systemu. Należy zgodzić się z Prokuratorem, że na podstawie dokumentów przedstawionych przez organ nie można precyzyjnie ustalić, w jaki sposób skalkulowano stawkę - tak, aby uzyskać potwierdzenie prawidłowości ustalenia przyjętej w uchwale stawki podstawowa na poziomie 28,90 zł. Prokurator trafnie zwraca też uwagę, że wyłącznie twierdzenie zawarte w skardze kasacyjnej (a nie dokumentacja) wskazuje na to, że kwota 3.784.513,97 zł stanowi koszt budowy i utrzymania [...] w 2022 r., a to była jedna z kwestii wyeksponowanych przez sąd pierwszej instancji. Mimo wyjaśnień zawartych w skardze kasacyjnej niejasne pozostaje również to, dlaczego stawkę opłaty podniesiono akurat o 2 zł w stosunku do stawki poprzednio obowiązującej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że stawki nie zostały czytelnie skalkulowane. Z przedstawionych powodów pierwszy zarzut skargi kasacyjnej jest niezasadny.
W drugim zarzucie skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 4 u.s.g. w zw. z art. 6k ust. 2 u.c.p.g., gdyż zdaniem autora skargi kasacyjnej sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do stwierdzenia, że przepisy uchwały, których nieważność stwierdzono, nie stanowią wypełnienia obowiązku rzetelnej i wnikliwej kalkulacji wysokości stawki, podczas gdy z literalnej wykładni przepisu art. 6k ust. 2 u.c.p.g. taki obowiązek - zdaniem autora skargi kasacyjnej - nie wynika. Zarzut ten nie jest zasadny. Akty prawa miejscowego, jako źródło powszechnie obowiązującego prawa o ograniczonym zasięgu terytorialnym (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP), zajmują określone miejsce w systemie źródeł prawa, który w Polsce zbudowany jest hierarchicznie. Wszystkie więc akty normatywne niższego rzędu, powinny być zgodne z aktami normatywnymi wyższego rzędu. Takimi aktami niższego rzędu są akty prawa miejscowego w stosunku do ustaw jako aktów wyższego rzędu. Dlatego też organ realizujący ustawową normę kompetencyjną w zakresie tworzenia aktu prawa miejscowego zobligowany jest do podjęcia tego aktu w granicach upoważnienia zawartego w ustawie i zgodnie z treścią ustawy, spełniając wymogi z niej wynikające. Konstytucyjna zasada praworządności, określona w art. 7, nakazuje, aby organy władzy publicznej działały w granicach i na podstawie prawa. Każda norma kompetencyjna musi być zatem tak realizowana, aby nie naruszała przepisów ustawy i ściśle uwzględniała treść delegacji ustawowej.
W wydanym w tej sprawie wyroku sąd pierwszej instancji stwierdził - w części - nieważność zaskarżonej uchwały z tego względu, że nie spełnia ona wymagań wynikających z przepisów u.c.p.g., dotyczących określenia stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dokonując kalkulacji stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, gmina obowiązana jest ściśle trzymać się kryteriów określonych w art. 6k ust. 2 u.c.p.g. W stanie prawnym, którego sprawa dotyczy, do tych kryteriów ustawodawca zalicza: (1) liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę; (2) ilość wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych; (3) koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6r ust. 2-2b i 2d; (4) przypadki, w których właściciele nieruchomości wytwarzają odpady nieregularnie, w szczególności to, że na niektórych nieruchomościach odpady komunalne powstają sezonowo. Należy zgodzić się z Prokuratorem oraz z sądem pierwszej instancji, że na podstawie dokumentów przedstawionych przez organ nie można precyzyjnie ustalić, w jaki sposób skalkulowano stawkę - tak, aby uzyskać potwierdzenie prawidłowości ustalenia przyjętej w uchwale stawki podstawowej na poziomie 28,90 zł. Dlatego też naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń wskazywanych w drugim zarzucie skargi kasacyjnej.
Z omówionych wyżej powodów, wobec niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej, została ona oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.
s. Agnieszka Olesińska s. Paweł Borszowski s. Sławomir Presnarowicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI