III FSK 130/22

III FSK 130/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak
Dominik Gajewski /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Presnarowicz
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Łd 557/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-11-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 771
art. 149 ust. 1-3
Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Protokolant Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 listopada 2021 r,. sygn. akt I SA/Łd 557/21 w sprawie ze skargi A. R. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 maja 2021 r., nr 1001-IEW-2.4108.3.2020.10.U28.PP w przedmiocie opłaty egzekucyjnej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od A. R. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 3985 (słownie: trzy tysiące dziewięćset osiemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA) wyrokiem z 10 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 557/21 w sprawie ze skargi A. R. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł. (dalej: skarżący, komornik) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: organ) z 11 maja 2021 r. nr 1001-IEW-2.4108.3.2020.10.U28.PP w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie egzekucyjnej za okres od września do grudnia 2019 r., uchylił zaskarżoną decyzję.
Decyzją z 11 maja 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łęczycy z 15 lipca 2020 r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w opłacie egzekucyjnej za miesiące od września do grudnia 2019 r. W ocenie organu stosowanie przepisów dotychczasowych tj. ustawy z 29.08.1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji uzależniono od momentu ustalenia opłaty egzekucyjnej, a nie momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wynika to z art. 283 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 850, dalej: u.k.s.), zgodnie z którym, przepisów art. 149-151 tej ustawy nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w takim przypadku opłaty te przypadają komornikowi.
Organ podkreślił, że ustawa z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2021 r., poz. 210) określa zasady naliczania kosztów komorniczych i w tej części dopuszcza na mocy art. 52 ust. 1 o kosztach komorniczych wyjątkowo stosowanie przepisów uchylonej ustawy z 29.08.1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Rozliczanie przez komornika sądowego opłat egzekucyjnych po ich pobraniu stanowi czynność, która uregulowana została w ustawie o komornikach sądowych, która na mocy art. 305 wykluczyła możliwość stosowania starych przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji za wyjątkiem określonym w art. 283 ust. 1 ustawy.
Zdaniem organu oznacza to, że w przypadku postępowania wszczętego przez komornika sądowego przed 1.01.2019 r. jeśli w trakcie tego postępowania po 1.01.2019 r., w związku z podjętymi przez komornika czynnościami, zajdzie konieczność naliczenia kosztów egzekucyjnych, to do ich ustalenia zastosowanie będą miały przepisy ustawy z 29.08.1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. Jednakże uzyskane w ten sposób środki stanowić będą opłatę egzekucyjną, o której mowa w art 149 ustawy o komornikach sądowych stanowić będą niepodatkową należność budżetu państwa. Organ zaznaczył, że interpretacja taka nie wynika wyłącznie z rozumowania a contrario treści art. 283 ustawy komornikach sądowych, lecz wynika przede wszystkim z faktu, że każda z dwóch wprowadzonych od 1.01.2019 r. ustaw reguluje inną sferę działania komorników sądowych, a więc mają zastosowanie w innych okolicznościach materialno-prawnych. Organ stwierdził, że skoro pojęcie opłaty egzekucyjnej oraz zasady jej rozliczania określone zostały przez ustawodawcę w innym akcie prawnym, założenie iż treść art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych nie pozwala na uznanie kosztów komorniczych ustalonych i uzyskanych po 1.01.2019 r. w ramach postępowań wszczętych przed tą datą za opłatę egzekucyjną, w rozumieniu art. 149 ustawy o komornikach sądowych, stanowiłoby niedopuszczalną interpretację rozszerzającą podważającą normę wprowadzoną w art. 149 ustawy o komornikach sądowych. Nieuprawnione jest założenie, że wydając w krótkim czasie dwie ustawy regulujące działanie komorników sądowych ustawodawca nie przewidział sprzeczności przepisów wynikających z tych aktów prawnych.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji stwierdził, iż nieuprawniona jest teza organu, że do opłat nieprawomocnie ustalonych przed dniem 1 stycznia 2019 r. nie stosuje się art. 52 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Art. 52 ust. 1 ww. ustawy stwierdza, że przepisy dotychczasowe stosuje się do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2019 r. Oznacza to, że odesłanie zawarte w art. 52 ust. 1 ww. ustawy dotyczy całej sfery działalności komorników sądowych w tym także sposobu rozliczania opłat egzekucyjnych, wobec czego zapatrywanie prawne wyrażone przez organ należy uznać za nieuprawnione.
Także za nieuzasadnioną uznał Sąd interpretację organu, że art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych ma zastosowanie do opłat egzekucyjnych faktycznie pobranych lub ściągniętych na podstawie przepisów ustawy o kosztach komorniczych, do których należą również opłaty egzekucyjne pobrane w związku z ww. przepisem art. 52 ust.1 ustawy na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Zdaniem Sądu wykładnia językowa art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych wyjaśnia wyłącznie, co należy rozumieć przez opłaty egzekucyjne w rozumieniu ustawy o komornikach sądowych, uzyskane na podstawie ustawy o kosztach komorniczych. Nie dotyczy natomiast opłat egzekucyjnych pobranych na podstawie ustawy obowiązującej przed dniem 1 stycznia 2019 r.
W konsekwencji, zdaniem sądu I instancji, weryfikacji podlegać będzie także kwestia zaistnienia nadpłaty w rozumieniu przedstawionym przez stronę skarżącą w kontekście treści zarzutu naruszenia art. 75 § 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, tj., dalej zw.: O.p.).
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wniósł pełnomocnik organu, zaskarżając go w całości na podstawie art. 173 § 1 w zw. z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej zw.: p.p.s.a.).
Stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 149 ust. 1-3 u.k.s. w związku z art. 52 ust: 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 210, dalej: u.k.k.) poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis art. 52 ust. 1 u.k.k. dotyczy całej sfery działalności komorników sądowych – w tym także sposobu rozliczania opłat egzekucyjnych - i w konsekwencji uznanie przez Sąd, że przepis ten ma zastosowanie do opłat egzekucyjnych uzyskanych po 1.01.2019 r. w sprawach egzekucyjnych wszczętych przed tą datą, podczas gdy art. 52 ust. 1 u.k.k. odnosi się do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem 1.01.2019 r. jedynie w takim zakresie, w jakim pokrywa się on z przedmiotem regulacji objętej u.k.k., a skoro przepisy tej ustawy nie regulują problematyki charakteru prawnego opłaty egzekucyjnej ani zasad wynagradzania komorników, to przepis art. 52 ust. 1 u.k.k. nie mógł mieć zastosowania w sprawie, a organy prawidłowo zakwalifikowały sporne opłaty egzekucyjne jako niepodatkowe należności budżetowe stosownie do art. 149 ust. 1 u.k.s.,
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 149 ust. 1-3 u.k.s. w zw. z art. 150 ust. 1-3 u.k.s. w z w. z art. 283 ust. 1 u.k.s. przez niezastosowanie w sprawie powyższych przepisów ustawy o komornikach sądowych wskutek błędnego uznania, że na mocy art. 52 ust. 1 u.k.k. do sposobu rozliczania opłat egzekucyjnych zastosowanie będą mieć przepisy uchylonej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1309, dalej: u.k.s.e.), podczas gdy do opłat egzekucyjnych pobranych w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem 1.01.2019 r. i które nie zostały prawomocnie ustalone przed tą datą, zastosowanie mają nowe przepisy u.k.s. zgodnie z którymi opłata egzekucyjna po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika stanowi daninę publiczną będącą dochodem budżetu państwa, co w konsekwencji oznacza, że brak było podstaw do stwierdzenia nadpłaty,
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. O.p. poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nieprawidłowych, nieprzystających do okoliczności sprawy wskazań co do dalszego postępowania, polegających na zobowiązaniu organu do weryfikacji kwestii zaistnienia nadpłaty, podczas gdy organ zasadnie na podstawie art. 75 § 4a zd. 2 O.p., odmówił Skarżącej stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty egzekucyjnej.
Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawie art. 176 § 2, art. 185 § 1, art. 188, art. 203 pkt 2 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi administracyjnemu pierwszej instancji.
Skarżący wskazał, iż Sąd oparł się na błędnym założeniu, że treść art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych wyklucza zastosowanie przepisów art. 149 ustawy o komornikach sądowych w sytuacji rozliczania opłat egzekucyjnych uzyskanych w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem 1.01.2019 r. Powyższe założenie Sądu skutkuje zastosowaniem przepisów uchylonej ustawy z 29.08.1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji do ustalania wynagrodzenia komornika z tytułu opłat egzekucyjnych uzyskanych po 31.12.2018 r. wbrew treści art. 305 ustawy o komornikach sądowych, zgodnie z którym z dniem 1.01.2019 r. ustawa o komornikach sądowych i egzekucji utraciła moc. Sąd nie odniósł się przy tym w ogóle do treści art. 305 ustawy o komornikach sądowych, pomijając jego znaczenie przy analizie istniejącej konstrukcji przepisów mających zastosowanie w sprawie. Tymczasem zawarta w przedmiotowym wyroku interpretacja przepisów art. 149 ust. 1 -3 ustawy o komornikach sądowych w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych podważa sens art. 305 ustawy o komornikach sądowych i należy uznać ją za niedopuszczalną wykładnię przepisów per non est.
Powyższe skutkowało również błędnym uznaniem przez Sąd, że wedle organu treść art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych rozumianego a contrario wyłącza stosowanie art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. Tymczasem wykładnia omawianych przepisów dokonana przez organ opierała się na założeniu, że każda z dwóch analizowanych ustaw odnosi się do innej przestrzeni działań komorników sądowych. W zaskarżonej decyzji wskazano (strona 8), że "Ustawa z dnia 22.03.2018 r. o komornikach sądowych reguluje kwestie szeroko rozumianego działania tych podmiotów, w tym również zasady rozliczania uzyskanych w ramach postępowania egzekucyjnego opłat egzekucyjnych, do których należą koszty komornicze. Z drugiej strony ustawa o kosztach komorniczych określa wysokość kosztów i zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów. Pod pojęciem trybu postępowania w sprawach kosztów należy jednak rozumieć czynności podejmowane w związku z ich wyegzekwowaniem, a nie rozliczeniem, ponieważ tę kwestię reguluje ustawa o komornikach sądowych". Na taki podział wskazuje jednoznacznie treść art. 1 ustawy o kosztach komorniczych. Przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja analizowanych przepisów uzasadnia wniosek, że skutków prawnych przepisu art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych nie można rozciągać na kwestie ustalania wynagrodzenia komornika z tytułu uzyskanych w ramach postępowania egzekucyjnego opłat egzekucyjnych uregulowanych w innej ustawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż wykładnia wymienionych przepisów prawa przeprowadzona przez organ jest zgodna ze stanowiskiem przyjętym w następujących wyrokach sądów administracyjnych WSA w Poznaniu z 17.12.2020 r. sygn. akt I SA/Po 436/20, wyrok WSA w Poznaniu z 17.02.2021 r. sygn. akt I SA/Po 715/20, wyrok WSA w Poznaniu z 23.06.2021 r. sygn. akt I SA/Po 277/21, wyrok WSA w Gliwicach z 27.05.2021 r. sygn. akt I SA/G1 1714/20, wyrok WSA w Białymstoku z 13.10.2021 r. sygn. akt I SA/Bk 390/21, wyrok WSA w Białymstoku z 13.10.2021 r. sygn. akt SA/Bk 391/21, wyrok WSA w Łodzi z 13.10.2021 r. sygn. akt I SA/Łd 574/21.
W skardze kasacyjnej odnosząc się do zarzut naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazano, iż w przypadku uwzględnienia skargi uzasadnienie wyroku powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Za ugruntowane należy przy tym uznać orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiące, że wskazania takie muszą być w swej treści konkretne i jednoznacznie sformułowane, tak, by organ mógł w ponowionym postępowaniu usunąć wszystkie stwierdzone przez sąd uchybienia prawa i doprowadzić do pełnej i niewątpliwej zgodności swego rozstrzygnięcia z prawem (por. np. wyroki z dnia 23 marca 2005 r., FSK 1799/04, z dnia 9 września 2005 r" FSK 2032/04 i FSK 2033/04). Wskazania Sądu I instancji co do dalszego postępowania nie zawierają niezbędnych i celowych wytycznych, pozwalających przy ponownym rozpoznaniu sprawy na zapewnienie właściwego toku postępowania i uniknięcie błędów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarł błędne wytyczne, zbędne w okolicznościach sprawy, a mianowicie nakazujące weryfikację kwestii zaistnienia nadpłaty, w sytuacji gdy przyjęta przez organ prawidłowa wykładnia przepisów prawa skutkowała zasadną odmową stwierdzenia nadpłaty w opłacie egzekucyjnej stosownie do art. 75 § 4a zd. 2 O.p.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik ustanowiony przez A. R., Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł., wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że kluczowe z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy staje się ustalenie wykładni przepisów intertemporalnych, w związku ze zmianą obowiązującego stanu prawnego od 1.01.2019 r., z którym to momentem dotychczasowa ustawa o komornikach sądowych i egzekucji została zastąpiona przez dwie ustawy: ustawę z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych i ustawę z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Obie ustawy weszły w życie z dniem 1.01.2019 r. W ustawie o komornikach sądowych w art. 283 wskazano, iż opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed 1.01.2019 r. nie uznaje się za niepodatkową należność budżetową podlegającą przekazaniu na rachunek urzędu skarbowego, lecz przypadają one komornikowi sądowemu zgodnie z dotychczasowymi przepisami. Natomiast w art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych wskazano, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o kosztach komorniczych stosuje się przepisy dotychczasowe.
W związku z powyższą regulacją w orzecznictwie sądów administracyjnych powstało zagadnienie prawne, które zostało przedstawione do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z 18 kwietnia 2023 r., III FSK 4842/21. Zagadnienie to sprowadza się do odpowiedzi na pytanie "Czy w świetle art. 149 ust. 1-3 zw. z art. 283 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, daninami publicznymi są jedynie opłaty egzekucyjne pobierane na podstawie ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych, a nie są nimi opłaty egzekucyjne pobierane od 1 stycznia 2019 r. na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, czy też od 1 stycznia 2019 r. daninami publicznymi stały się wszystkie pobierane od tego dnia opłaty egzekucyjne, w tym również na podstawie cyt. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji?"
W uchwale z 30 października 2023 r., III FPS 1/23, Naczelny Sąd Administracyjny opierając się zarówno na wykładni art. 149 ustawy o komornikach sądowych, art. 283 ustawy o komornikach sądowych oraz art. 52 ustawy o kosztach komorniczych stwierdził, że "W świetle art. 149 ust. 1 – 3 w zw. z art. 283 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (...), od 1 stycznia 2019 r. daninami publicznymi stały się wszystkie pobierane od tego dnia opłaty egzekucyjne, w tym również na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (...); z tak określonego zakresu niepodatkowych należności budżetowych wyłączono te opłaty egzekucyjne, które zostały prawomocnie ustalone przed dniem 1 stycznia 2019 r."
W uzasadnieniu uchwały NSA wskazując na treść art. 149 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych wyjaśnił, że opłata egzekucyjna jest daniną publicznoprawną, której konstrukcja normatywna została umieszczona w dwóch unormowaniach, w ustawie o komornikach sądowych, która ma wymiar wyjściowy, a zatem przesądzający co do jej charakteru prawnego, a następnie w ustawie o kosztach komorniczych, gdzie określono zasady jej poboru, a więc te elementy konstrukcji, które dotyczą tych zasad. Wskazanie zasad poboru tej niepodatkowej należności budżetowej w ustawie o kosztach komorniczych ma to znaczenie, że chodzi o wyrażenie pewnych jej elementów konstrukcyjnych, a nie wprowadzenie dodatkowego reżimu regulacji rozszerzającego zakres jej zastosowania.
Zdaniem składu poszerzonego NSA, wprowadzenie instytucji opłaty egzekucyjnej, jako niepodatkowej należności budżetowej zostało doprecyzowane poprzez określenie w art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych sytuacji, kiedy przepis art. 149 tej ustawy nie ma zastosowania. Regulacja ta wskazuje, że również art. 149 ust. 1-3 tej ustawy nie ma zastosowania do tych opłat egzekucyjnych, które zostały prawomocnie ustalone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed 1 stycznia 2019 r. Nie stanowią zatem niepodatkowych należności budżetowych te opłaty egzekucyjne, które zostały prawomocnie ustalone przed 1 stycznia 2019 r. Ustawodawca posługuje się określeniem "opłata egzekucyjna" w art. 283 ust. 1 tej ustawy bez jej zróżnicowania pojęciowego i zakresowego co do reżimu prawnego co oznacza, że obejmuje również zakresem swojego obowiązywania rozwiązania zawarte w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji.
W treści art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych ustawodawca definiuje pojęcie uzyskanych opłat egzekucyjnych przyjmując, że chodzi o opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przepisów ustawy o kosztach komorniczych. Taki zwrot normatywny, mający postać definicji legalnej, gdzie wskazuje na opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przywołanej ustawy o kosztach komorniczych ma sens normatywny, który należy odczytywać w powiązaniu z art. 149 ust. 1 tej ustawy, a zatem rozwiązania, gdzie wyrażono zasady poboru tej opłaty.
W uchwale NSA wyraźnie wskazał, że wprowadzenie instytucji opłaty egzekucyjnej, jako niepodatkowej należności budżetowej zostało doprecyzowane poprzez art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, który to przepis jest nie tylko uzupełnieniem regulacji art. 149 ust. 1-3 w ramach ustalenia charakteru prawnego opłaty egzekucyjnej i jej definicji, ale jednocześnie "sięga" swym zakresem także do unormowania tej opłaty funkcjonującego przed zmianami wprowadzonymi z dniem 1 stycznia 2019 r., a więc przed wejściem w życie ustawy o komornikach sądowych, jak również ustawy o kosztach komorniczych.
Ponadto, zdaniem składu poszerzonego NSA, dla rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego kluczowe jest także odniesienie się do treści art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych i jego relacji z art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych. NSA wyjaśnił, że poprzez użycie słowa "postępowanie" prawodawca w sposób jednoznaczny rozstrzygnął, że art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych dotyczy jedynie przedmiotu regulacji, co do którego ta ustawa ma zastosowanie, o ile postępowania w tych sprawach zostały już wszczęte i nie zostały jeszcze zakończone. Oznacza to, iż art. 52 ust. 1 tej ustawy nie można wykładać w ten sposób, aby objąć nim każde postępowanie, które dotyczy opłat egzekucyjnych, a które zostało wszczęte i niezakończone przed 1 stycznia 2019 r. W ocenie NSA, umieszczenie art. 52 ust. 1 w ustawie o kosztach komorniczych, jak i kształt tego unormowania wyraźnie wskazują, że obejmuje ona wyłącznie postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a zatem jedynie w obszarze, do którego ustawa o kosztach komorniczych ma zastosowanie.
Przypomnieć w tym miejscu wypada, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), a ponadto posiada tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA.
W świetle powyższego za zasadne należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 149 ust. 1-3 ustawy o komornikach sądowych w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. Prawidłowe jest bowiem stanowisko, że opłaty egzekucyjne w sprawach wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2019 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o kosztach komorniczych, są daninami publicznymi podlegającymi odprowadzeniu do budżetu.
W konsekwencji zasadny jest też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 4a O.p.
Wobec powyższego za usprawiedliwione należy uznać zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. Z tego powodu zasługiwał na uwzględnienie wniosek o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, wydanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., a Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., w punkcie pierwszym sentencji uchylił zaskarżony wyrok w całości.
W związku z tym, że istota sprawy była dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uznał także za zasadne rozpoznać skargę i orzekając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w punkcie drugim sentencji oddalił ją jako niezasadną.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 209 p.p.s.a.
SNSA Dominik Gajewski SNSA Sławomir Presnarowicz SNSA Bogusław Woźniak