Orzeczenie · 2025-07-10

III FSK 1278/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-07-10

NSAAdministracyjneWysokansa

postępowanie egzekucyjnedłużnik rzeczowyprzedawnienieumorzenie postępowaniaskarga kasacyjnaNSAprawo administracyjneegzekucja administracyjnahipoteka przymusowaprawo własności

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lipca 2025 r. oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Sprawa dotyczyła prawa spółki K. sp. z o.o., będącej dłużnikiem rzeczowym (nabywcą nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową), do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji z powodu zarzutu przedawnienia. Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, uznając, że dłużnik rzeczowy nie posiada legitymacji do podnoszenia zarzutu przedawnienia w ramach wniosku o umorzenie postępowania. WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie organu, uznając, że dłużnik rzeczowy ma prawo do złożenia takiego wniosku. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną organu, potwierdził stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 27i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), dłużnik rzeczowy uczestniczy w postępowaniu egzekucyjnym na prawach zobowiązanego. Oznacza to, że przysługują mu środki ochrony prawnej, które może wykorzystać w celu kwestionowania zasadności prowadzonej egzekucji, w tym prawo do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia. NSA uznał, że ograniczone środki zaskarżenia, takie jak sprzeciw czy skarga na czynność egzekucyjną, nie zapewniają dłużnikowi rzeczowemu wystarczającej ochrony, co mogłoby prowadzić do pozbawienia go możliwości kwestionowania bezpodstawnie prowadzonego postępowania. Sąd uznał również, że organy nie miały podstaw do kwestionowania charakteru wniosku spółki ani do sugerowania jej sposobu działania, naruszając tym zasadę informowania stron (art. 9 k.p.a.). W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną organu jako niezasadną i zasądził od organu na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie prawa dłużnika rzeczowego do aktywnego udziału w postępowaniu egzekucyjnym, w tym do podnoszenia zarzutu przedawnienia i wnioskowania o umorzenie postępowania.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika rzeczowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w kontekście przepisów o hipotece przymusowej i zastawie skarbowym.

Zagadnienia prawne (3)

Czy dłużnik rzeczowy, który nabył nieruchomość obciążoną hipoteką przymusową, jest uprawniony do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji z powodu zarzutu przedawnienia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, dłużnik rzeczowy jest uprawniony do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w którym powołuje się na zarzut przedawnienia.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 27i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dłużnik rzeczowy uczestniczy w postępowaniu egzekucyjnym na prawach zobowiązanego, co obejmuje prawo do składania wniosków o umorzenie postępowania. Ograniczone środki zaskarżenia nie zapewniają wystarczającej ochrony, a konstytucyjna zasada ochrony prawa własności wymaga zapewnienia możliwości kwestionowania zasadności egzekucji.

Czy organ egzekucyjny może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożonego przez dłużnika rzeczowego, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny nie może odmówić wszczęcia postępowania, jeśli wniosek pochodzi od podmiotu uprawnionego do jego złożenia.

Uzasadnienie

Skoro dłużnik rzeczowy jest uprawniony do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, to zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. w celu odmowy wszczęcia postępowania jest nieprawidłowe.

Czy działania organów podatkowych polegające na kwestionowaniu charakteru wniosku strony i sugerowaniu sposobu jego formułowania naruszają zasadę informowania stron?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, takie działania naruszają zasadę informowania stron (art. 9 k.p.a.).

Uzasadnienie

Organ nie może sugerować stronie, z jakiego trybu postępowania powinna skorzystać ani formułować za nią żądań, co może prowadzić do działań na szkodę strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu od wyroku WSA we Wrocławiu.

Przepisy (11)

Główne

u.p.e.a. art. 27i § § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dłużnik rzeczowy uczestniczy w postępowaniu egzekucyjnym na prawach zobowiązanego, co obejmuje prawo do składania wniosku o umorzenie postępowania.

u.p.e.a. art. 59 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 59 § § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wskazuje podmioty uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego (zobowiązany i wierzyciel).

Pomocnicze

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zastosowanie przepisu w celu odmowy wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy strona jest uprawniona do złożenia wniosku.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania stron.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zastosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym.

p.p.s.a. art. 135