III FSK 1272/23

III FSK 1272/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Sokołowska /sprawozdawca/
Jacek Pruszyński
Krzysztof Winiarski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gd 289/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-06-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 89 § 1, art. 71a § 9¸art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1360
art. 751, art. 121, art. 124 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, art. 77 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Witan, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. sp. z o.o. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 289/23 w sprawie ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2023 r., nr 2201-IEE.711.91.340.2022.AR w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. sp. z o.o. z siedzibą w C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu I instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 23 czerwca 2023 r., I SA/Gd 289/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z. sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 13 stycznia 2023 r., nr 2201-IEE.711.91.340.2022.AR, w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Wskazany wyrok (oraz pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny
w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
1.2. Przebieg postępowania (przedstawiony przez Sąd I instancji).
Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. (dalej: "organ egzekucyjny", "organ I instancji") prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku "S." P.S.S. w likwidacji z siedzibą w C. (dalej: "Spółdzielnia", "zobowiązana"). W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Spółdzielni organ egzekucyjny – na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.2022.479 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") – dokonał w Z. Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") zajęcia wierzytelności pieniężnych z tytułu rozliczeń z zobowiązaną.
W wyniku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka organ egzekucyjny ustalił, że po dniu odbioru pierwszego zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, tj. po 15 marca 2018 r., Spółdzielnia wystawiła 26 faktur dokumentujących sprzedaż na rzecz Spółki na łączną kwotę 62.908,50 zł, które zostały przez Spółkę uregulowane częściowo wpłatami na rachunek bankowy zobowiązanej a częściowo w formie wzajemnych kompensat.
Postanowieniem z 9 kwietnia 2021 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., określił wysokość nieprzekazanej przez Spółkę, jako dłużnika zajętej wierzytelności, kwoty w wysokości 68.692,73 zł.
Postanowieniem z 6 września 2021 r., wydanym po rozpoznaniu zażalenia Spółki, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "organ II instancji") uchylił w całości postanowienie organu I instancji i orzekł o wysokości nieprzekazanej przez Spółkę kwoty w wysokości 57.917,50 zł.
Wyrokiem z 21 września 2022 r., I SA/Gd 1437/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Spółki na to postanowienie organu II instancji.
Organ egzekucyjny 10 października 2022 r. wystawił tytuł wykonawczy, obejmujący wskazaną w postanowieniu z 6 września 2021 r. kwotę należności. Następnie, 11 października 2022 r., organ sporządził zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Skarżącej w P. S.A.
Pismem z 13 października 2022 r., Spółka wniosła zarzut przedawnienia w zakresie części obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym, podnosząc, że wierzytelności wynikające z 4 faktur wystawionych przez Spółdzielnię w 2018 r. na łączną kwotę 36.217,50 zł objęte są 2-letnim terminem przedawnienia zgodnie z art. 751 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U.2022.1360 ze zm.; dalej: "k.c."),
a w najgorszym przypadku 3-letnim terminem (art. 118 k.c.), oraz że w sprawie nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia.
Postanowieniem z 10 listopada 2022 r. organ I instancji wydał postanowienie, którym oddalił wniesiony przez Spółkę zarzut nieistnienia obowiązku i w konsekwencji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie kwoty 36.217,50 zł.
Postanowieniem z 13 stycznia 2023 r. organ II instancji, po rozpoznaniu zażalenia Spółki, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji dokonał analizy istnienia obowiązku podatkowego objętego tytułem wykonawczym w kwestionowanej części pod kątem przedawnienia, stwierdzając ostatecznie, że do przedawnienia wierzytelności wynikających z faktur: nr [...] z 2 maja 2018 r., nr [...] z 29 czerwca 2018 r., nr [...] z 7 września 2018 r. oraz nr [...] z 4 grudnia 2018 r., nie doszło. Faktury te bowiem – jak wynika z umowy zawartej przez Skarżącą – dokumentują wynajem przez Spółkę od Spółdzielni lokalu użytkowego i do wynikających z nich wierzytelności ma zastosowanie 3-letni termin przedawnienia wskazany w art. 118 k.c. Niemodyfikowany termin przedawnienia wierzytelności upływałby zatem 31 grudnia 2021 r., jednakże przed tą datą doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia, z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności, a następnie poprzez wydanie postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.
Spółka wywiodła skargę na postanowienie organu II instancji, wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi.
1.3. Stanowisko Sądu I instancji.
Sąd I oddalił skargę Skarżącej, uznając, że organ II instancji prawidłowo rozstrzygnął kwestię zgłoszonych przez Spółkę zarzutów, a kwestionowane postanowienie nie jest dotknięte żadnymi wadami prawnymi, które mogłoby skutkować koniecznością jego uchylenia.
W ocenie Sądu I instancji, w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności natury prawnej, które uprawniałyby dłużnika zajętej wierzytelności do uchylenia się od przekazania jej wierzycielowi. WSA podzielił stanowisko organów egzekucyjnych, że do wierzytelności wynikających z 4 faktur z 2018 r., zastosowanie miałby 3-letni okres przedawnienia, a więc przedawniłyby się one pod koniec 2021 r. Sąd zauważył przy tym, że wskazany termin nie jest również kwestionowany przez Skarżącą, która wprost odwołała się do niego we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z 13 października 2022 r. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się w sprawie takich okolicznościach, które powodowałyby zawieszenie biegu terminu przedawnienia (art. 121 k.c.). Stwierdził natomiast zaistnienie okoliczności, która skutkowała przerwaniem biegu terminu przedawnienia, tj. wydanie w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. postanowienia z 6 września 2021 r. Sąd wskazał także, że po przerwaniu biegu przedawnienia nie zaczęło ono biec na nowo (art. 124 § 1 k.c.) i dopóki nie zostanie zakończona wobec Skarżącej egzekucja zajętej u niej wierzytelności zobowiązanej Spółdzielni, przedawnienie tego roszczenia nie będzie biec na nowo. Zakończenie egzekucji może nastąpić
np. w wyniku wyegzekwowania od Skarżącej należności objętej postanowieniem
z 6 września 2021 r., czy w wyniku przedawnienia należności podatkowej zobowiązanej.
2. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną.
2.1. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożyła Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego. Zaskarżonemu w całości wyrokowi Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2022.329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.1960.30.168 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 751 pkt 1 k.c. w zw. z art. 118 k.c., poprzez zaakceptowanie przez Sąd I instancji błędnych ustaleń dokonanych przez organ egzekucyjny polegających na uznaniu, że źródłem zobowiązań wynikających z umowy zlecenia z 1 kwietnia 2018 r., potwierdzonych fakturą nr [...] z 9 maja 2018 r. była umowa najmu, gdy tymczasem była to umowa zlecenia wykonywana w zakresie działalności przedsiębiorstwa. Konsekwencją błędnie ustalonego stanu faktycznego było nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego dotyczącego okresu przedawnienia roszczenia – zamiast przepisu szczególnego dotyczącego 2-letniego przedawnienia dla umowy zlecenie wykonywanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa (art. 751 pkt 1 k.c.) zastosowano błędnie normę ogólną, tj. 3-letni okres przedawnienia wynikająca z art. 118 k.c. i w konsekwencji błędnie przyjęto,
iż 6 września 2021 r. doszło do przerwania okresu przedawnienia, konsekwencją czego było to, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania wynikającego z ww. umowy i faktury. Zdaniem Skarżącej, Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie powinien uznać, że organ egzekucyjny w sposób nieprawidłowy ustalił stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w konsekwencji zastosował nieprawidłowy okres przedawnia, co powinno spowodować (ze względu na przedawnienie) uwzględnienie skargi, a nie jej oddalenie.
Mając powyższe na uwadze, Skarżąca wniosła o: 1) rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie; 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz skierowanie sprawy
do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji; 3) zasądzenie na rzecz strony skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego, według wykazu, który zostanie przedstawiony na rozprawie, a w przypadku nie przedstawienia wykazu – według norm przepisanych.
2.2. Pismem procesowym z 25 września 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną i zawnioskował o: 1) rozpoznanie sprawy na rozprawie; 2) oddalenie skargi kasacyjnej w całości; 3) zasądzenie od Skarżącej na rzecz organu II instancji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zaskarżony wyrok jest trafny, a zarzuty skargi podniesione przez Skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Jednocześnie organ wyjaśnił, że postanowienie organu I instancji z 10 listopada 2022 r. zostało wydane w przedmiocie rozpoznania zarzutu nieistnienia obowiązku w prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego egzekucji administracyjnej, w ramach którego Skarżąca podniosła kwestie przedawnienia wierzytelności wynikających z 4 faktur wystawionych przez zobowiązaną Spółdzielnię, dokumentujących współpracę gospodarczą Skarżącej ze Spółdzielnią, tj. z faktur: nr [...] z 2 maja 2018 r., nr [...] z 29 czerwca 2018 r., nr [...] z 7 września 2018 r. oraz nr [...]
z 4 grudnia 2018 r. Organ przyznał, że opisywana w złożonej skardze kasacyjnej faktura nr [...] dokumentuje "usługę produkcji piekarniczej", a nie jak wskazano w postanowieniu organu II instancji – usługę najmu lokalu użytkowego, niemniej
– zdaniem organu – powyższy fakt nie wpływa na prawidłowość podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia, jak również na prawidłowość zaskarżonego wyroku.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości domniemywania intencji strony składającej ten środek zaskarżenia, konkretyzowania jego zarzutów, czy też uzupełniania występujących w nim braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia.
Na wstępie należy podkreślić, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku, stwierdził, że postanowienie to odpowiada prawu, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Z okoliczności badanej sprawy wynika, że w ramach egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 10 października 2022 r. Skarżąca, zgłosiła zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., uzasadniając go przedawnieniem wierzytelności wynikających z 4 faktur VAT (nr [...] z 2 maja 2018 r., nr [...]
z 29 czerwca 2018 r., nr [...] z 7 września 2018 r. oraz nr [...] z 4 grudnia 2018 r.) wystawionych przez Spółdzielnię. Spółka wskazywała na fakt przedawnienia tych wierzytelności z końcem roku 2020 (na podstawie art. 751 k.c.) lub roku 2021 (stosownie do art. 118 k.c.) oraz niewystąpienie zdarzeń skutkujących przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Organy egzekucyjne nie uznały twierdzeń Skarżącej za zasadne, w następstwie czego Spółka wniosła skargę, w której podtrzymała swoje stanowisko w kwestii przedawnienia roszczenia, akcentując w szczególności brak podstaw do uznania, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia.
Sąd I instancji oddalił skargę Spółki, przesądzając, że nie doszło do przedawnienia ww. wierzytelności, albowiem: 1) do wierzytelności tych miał zastosowanie 3-letni okres przedawnienia przewidziany w art. 118 k.c.; 2) przed upływem terminu przedawnienia nastąpiło jego przerwanie w wyniku wydania reformatoryjnego postanowienia organu II instancji z 6 września 2021 r., którym określono wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności (prawidłowość postanowienia z 6 września 2021 r. została potwierdzona wyrokiem WSA w Gdańsku z 21 września 2022 r., I SA/Gd 1437/21, skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z 2 października 2024 r., III FSK 171/23).
W złożonej skardze kasacyjnej Skarżąca zakwestionowała prawidłowość wyroku Sądu I instancji jedynie w odniesieniu do faktury nr [...] wystawionej do umowy z 1 kwietnia 2018 r. Wskazał, że faktura ta dotyczy usługi realizowanej na podstawie umowy zlecenia wykonywanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa, a nie – jak wadliwie ustaliły organy – umowy najmu. Zdaniem Spółki, zaakceptowanie przez WSA wadliwie ustalonego stanu faktycznego skutkowało nieuprawnionym przyjęciem 3-letniego terminu przedawnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że należność objęta kwestionowanym tytułem wykonawczy wynika z postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. z 9 kwietnia 2021 r., działającego na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Organ ten określił wysokość nieprzekazanej przez Spółkę, jako dłużnika zajętej wierzytelności. Postanowienie to Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "organ II instancji") uchylił w całości i orzekł o wysokości nieprzekazanej przez Spółkę kwoty w wysokości 57.917,50 zł. Wyrokiem z 21 września 2022 r., I SA/Gd 1437/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Spółki na to postanowienie organu II instancji.
W konsekwencji organ egzekucyjny 10 października 2022 r. wystawił tytuł wykonawczy, obejmujący wskazaną w postanowieniu z 6 września 2021 r. kwotę należności.
I to w tym postanowieniu najpierw organ a następnie Sąd kontrolując je rozstrzygnął że nie było żadnych przeszkód prawnych aby Skarżący przekazał kwoty wynikające z zakwestionowanych faktur.
Stosownie bowiem do art. 71a § 9 u.p.e.a., jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Postanowienie, które jest wydane w tym trybie stanowi konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jego dłużnika i stwierdzenie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazana zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. A zatem to w tym postępowaniu rozstrzyga o istnieniu bądź wygaśnięciu zajętej wierzytelności.
W sytuacji spełnienia przesłanek wskazanych w art. 71a u.p.e.a., a więc stwierdzenia w toku kontroli, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu organ ten wydaje postanowienie, w ramach którego określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Określenie w tym postanowieniu wysokości nieprzekazanej kwoty powoduje normatywne skutki. Chodzi bowiem o wyegzekwowanie zajętej wierzytelności, która służy zaspokojeniu należności pierwotnego dłużnika wobec Skarbu Państwa, zatem wierzytelności publicznoprawnej. Należy przy tym zauważyć, że "Pojęcie nieprzekazanej kwoty (art. 71a § 9 u.p.e.a.) odnosi się do "zajętej wierzytelności albo części wierzytelności". Organ w postanowieniu wydanym na podstawie tego przepisu może więc wskazać tę część zajętej wierzytelności, która bezpodstawnie nie została mu przez dłużnika przekazana" (wyrok NSA z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 316/23. Ponadto dla zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a. istotne znaczenie ma "fakt, że dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał tych należności organowi egzekucyjnemu oraz nie wskazał na żadną okoliczność prawną, która umożliwiłaby mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela" (wyrok NSA z 8 listopada 2022 r., III FSK 1074/21).
Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy w ramach egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 10 października 2022 r. Skarżąca, zgłosiła zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. nieistnienia obowiązku, uzasadniając go przedawnieniem wierzytelności wynikających z 4 faktur VAT (nr [...] z 2 maja 2018 r., nr [...] z 29 czerwca 2018 r., nr [...] z 7 września 2018 r. oraz nr [...] z 4 grudnia 2018 r.) wystawionych przez Spółdzielnię. Spółka wskazywała na fakt przedawnienia tych wierzytelności z końcem roku 2020 (na podstawie art. 751 k.c.) lub roku 2021 (stosownie do art. 118 k.c.) oraz niewystąpienie zdarzeń skutkujących przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Organy egzekucyjne nie uznały twierdzeń Skarżącej za zasadne.
Sąd I instancji oddalił skargę Spółki, przesądzając, że nie doszło do przedawnienia ww. wierzytelności, albowiem: 1) do wierzytelności tych miał zastosowanie 3-letni okres przedawnienia przewidziany w art. 118 k.c.; 2) przed upływem terminu przedawnienia nastąpiło jego przerwanie w wyniku wydania reformatoryjnego postanowienia organu II instancji z 6 września 2021 r., którym określono wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności (prawidłowość postanowienia z 6 września 2021 r. została potwierdzona wyrokiem WSA w Gdańsku z 21 września 2022 r., I SA/Gd 1437/21, skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z 2 października 2024 r., III FSK 171/23).
Jeszcze raz należy podkreślić że na gruncie przedmiotowej sprawy WSA oceniał zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku. Pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano postanowienia nakładającego obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też postanowienie to zostało wydane, lecz następnie je uchylono, stwierdzono jego nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Niedopuszczalne jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym. Na gruncie niniejszej sprawy, tj. postanowienia organu II instancji z 6 września 2021 r., którym określono wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności (prawidłowość postanowienia z 6 września 2021 r. została potwierdzona wyrokiem WSA w Gdańsku z 21 września 2022 r., I SA/Gd 1437/21, skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z 2 października 2024 r., III FSK 171/23). Powadziłoby to do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata. I stanowiłaby de facto wkroczenie w stanowisko organu, który wydał wiążące, władcze rozstrzygnięcie w tym przedmiocie.
Wskazanie przez Skarżącą okoliczności, że faktura nr [...] nie jest związana z umową najmu, lecz umową zlecenia, należało ocenić jako spóźnione i nieskuteczne. Okoliczności te zostały podniesione dopiero w skardze kasacyjnej i jako takie– niepoparta szerszym uzasadnieniem – nie mogły przesądzić o wadliwości orzeczenia Sądu I instancji w zakresie kontroli postanowienia organu w przedmiocie zarzutów. dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Te okoliczności winny być przedmiotem sporu na etapie wydawania postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. bowiem stanowiłyby okoliczność prawną, która umożliwiłaby skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. Skoro objęta tytułem wykonawczym należność wynikała z postanowienia organu II instancji z 6 września 2021 r., brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku.
W tych okolicznościach, stwierdzić należy, że jakkolwiek opisywana w skardze kasacyjnej faktura nr [...] dokumentuje "usługę produkcji piekarniczej", a nie jak podano w zaskarżonym wyroku i postanowieniu organu II instancji – usługę najmu lokalu użytkowego, niemniej powyższy fakt nie wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez WSA.
W tym stanie rzeczy zarzutu naruszenia art. 151 ustawy w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 751 pkt 1 k.c. w zw. z art. 118 k.c. – okazał się niezasadny. Naczelny Sąd Administracyjny z powodów wyżej przedstawionych stwierdza, że wyrok sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, mimo częściowo błędnego uzasadnienia. Dlatego też skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a. in fine.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U.2023.1935 ze zm.).
/-/ J. Pruszyński /-/ K. Winiarski /-/ A. Sokołowska