III FSK 1270/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. N. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej (O.p.) poprzez utożsamienie pojęć 'czasu właściwego' i 'terminu' oraz brak ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji finansowej spółki. Podniesiono również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym nierozpoznanie całokształtu sprawy i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego. NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną, wskazując na jej wadliwą konstrukcję formalną, która uniemożliwiła pełne rozpoznanie zarzutów. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym, a jej autor musi precyzyjnie wskazać podstawy kasacyjne i je uzasadnić. W odniesieniu do zarzutów materialnoprawnych, NSA potwierdził, że ocena 'czasu właściwego' do zgłoszenia wniosku o upadłość powinna być dokonywana systemowo z uwzględnieniem przepisów Prawa upadłościowego (P.u.), a wniosek złożony w marcu 2017 r. nie spełniał tego kryterium, co potwierdzało postanowienie sądu upadłościowego o oddaleniu wniosku z powodu braku środków na pokrycie kosztów postępowania. NSA odrzucił również zarzut dotyczący braku winy skarżącego, wskazując, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na członku zarządu, a skarżący nie wykazał okoliczności zwalniających go od odpowiedzialności. Zarzut naruszenia Konstytucji RP uznano za nietrafny, a kwestię kosztów egzekucyjnych za wykraczającą poza zakres sprawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'czasu właściwego' do zgłoszenia wniosku o upadłość w kontekście odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oraz rozłożenie ciężaru dowodu w zakresie braku winy członka zarządu.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności podatkowej osób trzecich i wymogów Prawa upadłościowego. Skonstruowanie skargi kasacyjnej musi być zgodne z wymogami formalnymi.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pojęcia 'czasu właściwego' i 'terminu' w kontekście zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki przez członka zarządu są tożsame i czy należy je interpretować wyłącznie w świetle przepisów Prawa upadłościowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pojęcia te nie są tożsame, a ocena 'czasu właściwego' powinna być dokonywana systemowo z uwzględnieniem przepisów Prawa upadłościowego, które całościowo regulują te zagadnienia. Wniosek o upadłość należy zgłosić, gdy istnieje majątek pozwalający na choćby częściowe zaspokojenie wierzycieli, a nie dopiero w momencie oczywistej niewypłacalności uniemożliwiającej jakiekolwiek zaspokojenie.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. wymaga odniesienia do przepisów Prawa upadłościowego w celu oceny 'czasu właściwego'. Wskazał na orzecznictwo NSA i SN, które definiują ten czas jako moment, w którym istnieje jeszcze majątek spółki pozwalający na częściowe zaspokojenie wierzycieli, a nie dopiero w sytuacji całkowitej utraty możliwości zaspokojenia.
Czy ciężar dowodu wykazania braku winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywa na organach podatkowych, czy na członku zarządu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu wykazania przesłanek negatywnych (uwalniających od odpowiedzialności), w tym braku winy, spoczywa na członku zarządu spółki. Organy podatkowe mają obowiązek udowodnienia przesłanek pozytywnych (bezskuteczność egzekucji, pełnienie funkcji).
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że rozłożenie ciężaru dowodzenia w sprawach o odpowiedzialność członka zarządu oznacza, że reguły postępowania wyjaśniającego obowiązują organ podatkowy w ograniczonym zakresie, dotyczącym przesłanek pozytywnych. Odnośnie do przesłanek negatywnych, organ powinien zweryfikować dowody przedłożone przez stronę, ale ciężar ich wykazania spoczywa na członku zarządu.
Czy ustalenia organów podatkowych dotyczące sytuacji finansowej spółki mogą opierać się na dowodach zgromadzonych w postępowaniu upadłościowym, w tym na orzeczeniach sądu upadłościowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dowody zebrane w postępowaniu upadłościowym, na podstawie których sąd orzeka w przedmiocie upadłości spółki, mogą stanowić dowody, z których korzysta organ podatkowy. Rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie jest miarodajne dla organu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że nie ma przepisów zabraniających organom uwzględniania dowodów z postępowania upadłościowego ani nakazujących prowadzenie odrębnego postępowania dowodowego w tej samej kwestii. Podkreślono, że opinia biegłego jest tylko jednym z dowodów, a rozstrzygnięcie sądu ma powagę rzeczy osądzonej.
Czy członek zarządu może powoływać się na nieznajomość stanu finansów spółki jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, członek zarządu nie może powoływać się na nieznajomość stanu finansów spółki. Powinien znać bieżący stan finansów spółki i możliwość zaspokojenia długów.
Uzasadnienie
NSA odwołał się do ugruntowanego stanowiska orzeczniczego, zgodnie z którym członek zarządu ma obowiązek bieżącego monitorowania sytuacji finansowej spółki. 30-dniowy termin na zgłoszenie wniosku o upadłość jest wystarczający do zapoznania się ze stanem finansów i złożenia wniosku.
Przepisy (21)
Główne
O.p. art. 116 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Kluczowy przepis dotyczący odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w tym przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie oraz brak winy.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § §1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji w sytuacji wadliwego przyjęcia przez organy, że nie naruszyły one przepisów o postępowaniu dowodowym i ocenie materiału dowodowego.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut nierozpoznania całokształtu sprawy.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut nieodniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów i argumentów podniesionych w skardze.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 191
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 122
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 107 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 11
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis Prawa upadłościowego przywołany w kontekście interpretacji 'czasu właściwego'.
O.p. art. 21
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis Prawa upadłościowego przywołany w kontekście interpretacji 'czasu właściwego'.
P.u. art. 11 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
P.u. art. 21 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna była wadliwie skonstruowana i nie spełniała wymogów formalnych, co uniemożliwiło pełne rozpoznanie zarzutów. • Wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie, co potwierdza orzecznictwo i okoliczności sprawy. • Skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim. • Ustalenia organów podatkowych oparte na postępowaniu upadłościowym są miarodajne.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 116 § 1 O.p. poprzez utożsamienie 'czasu właściwego' z 'terminem'. • Brak ustaleń faktycznych organów obu instancji odnośnie do sytuacji finansowej spółki. • Naruszenie przepisów postępowania, w tym nierozpoznanie całokształtu sprawy i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego. • Naruszenie art. 116 O.p. w związku z art. 45 Konstytucji RP poprzez pozbawienie prawa do obrony w postępowaniu dotyczącym spółki. • Kwestionowanie wyliczenia kosztów egzekucyjnych.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia • Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej • nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej • ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we 'właściwym czasie', powinna być dokonywana systemowo z uwzględnieniem przepisów Prawa upadłościowego • ciężar dowodu wykazania przesłanek negatywnych (uwalniających od odpowiedzialności) spoczywa na członku zarządu spółki • członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów
Skład orzekający
Jacek Brolik
przewodniczący
Jolanta Sokołowska
sprawozdawca
Krzysztof Przasnyski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'czasu właściwego' do zgłoszenia wniosku o upadłość w kontekście odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oraz rozłożenie ciężaru dowodu w zakresie braku winy członka zarządu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności podatkowej osób trzecich i wymogów Prawa upadłościowego. Skonstruowanie skargi kasacyjnej musi być zgodne z wymogami formalnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w biznesie. Kluczowe jest tu precyzyjne określenie 'czasu właściwego' na zgłoszenie upadłości i konsekwencje jego przekroczenia, a także rozłożenie ciężaru dowodu w takich sprawach.
“Odpowiedzialność członka zarządu za długi spółki: kiedy 'za późno' oznacza kłopoty z urzędem skarbowym?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.