III FSK 1251/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-04
NSApodatkoweŚredniansa
egzekucja administracyjnapostępowanie egzekucyjnenależności podatkoweupomnienieodsetki za zwłokętytuł wykonawczyskarga kasacyjnaNSAWSAprawo podatkowe

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając, że wszczęcie postępowania było prawidłowe, a zarzuty dotyczące braku upomnienia i naliczania odsetek były bezzasadne.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora IAS w Bydgoszczy w przedmiocie egzekucji administracyjnej. Zarzuty dotyczyły m.in. naruszenia przepisów postępowania (rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym) oraz prawa materialnego (nieprawidłowe zastosowanie przepisów o wszczęciu egzekucji bez upomnienia i naliczaniu odsetek). NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym było dopuszczalne, a zarzuty dotyczące egzekucji były bezzasadne, ponieważ należności zostały określone w ostatecznej decyzji podatkowej, co zwalniało z obowiązku wysyłania upomnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy dotyczące egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych. Skarżąca zarzucała WSA naruszenie przepisów postępowania poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, co miało pozbawić ją możliwości złożenia wyjaśnień. NSA uznał, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. było dopuszczalne i niezależne od woli stron, a argumenty skarżącej zostały rozważone. Kolejne zarzuty dotyczyły naruszenia prawa materialnego, w szczególności przepisów dotyczących obowiązku wysłania upomnienia przed wszczęciem egzekucji oraz naliczania odsetek za zwłokę. NSA stwierdził, że zarzut dotyczący braku upomnienia nie został prawidłowo podniesiony na etapie postępowania administracyjnego, a kwestia naliczania odsetek była przedmiotem odrębnego postępowania. Sąd podkreślił, że w przypadku należności pieniężnych określonych w ostatecznej decyzji podatkowej, egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia. NSA uznał, że warunki formalne do wszczęcia egzekucji zostały spełnione, a decyzja podatkowa podlega wykonaniu. Sąd oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od skarżącej koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest dopuszczalne i niezależne od woli stron, a argumenty strony są rozważane w aktach sprawy.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że art. 119 p.p.s.a. stanowi przepis szczególny, który pozwala na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym bez udziału stron, nawet jeśli strona wniosła o rozprawę. Argumenty strony są brane pod uwagę na podstawie akt sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

u.p.e.a. art. 6 § § 1 oraz § 1b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 2 lit. c)

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 15

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

o.p. art. 54 § § 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 3 i pkt 7

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 90

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie określenia należności pieniężnych, w których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia § § 2 pkt 2

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 173 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym było zgodne z prawem. Wszczęcie egzekucji bez upomnienia było dopuszczalne, gdyż należność została określona w ostatecznej decyzji podatkowej. Zarzut dotyczący przerwy w naliczaniu odsetek nie mógł być skutecznie podniesiony w skardze kasacyjnej, gdyż nie został wcześniej zgłoszony organowi egzekucyjnemu.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie obligatoryjności stosowania § 2 pkt 2 rozporządzenia i pominięcie zasad ochronnych zobowiązanego. Naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów o odsetkach za zwłokę i nieuwzględnienie przerwy w ich naliczaniu.

Godne uwagi sformułowania

Rozpoznanie kontrolowanej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przedmiotem rozpoznania wierzyciela w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być zatem jedynie kwestie podniesione w danym środku zaskarżenia Wobec powyższego słuszne jest stanowisko organów oraz Sądu pierwszej instancji, że przesyłanie upomnienia stronie nie było konieczne. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zależy od woli wierzyciela.

Skład orzekający

Anna Dalkowska

członek

Bogusław Woźniak

przewodniczący

Jacek Pruszyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku wysyłania upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym oraz dopuszczalności rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym przez NSA."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy należność została określona w ostatecznej decyzji podatkowej i zarzuty nie zostały prawidłowo podniesione na wcześniejszym etapie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w egzekucji administracyjnej, takich jak obowiązek wysyłania upomnień i tryb rozpoznawania spraw przez NSA, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.

Egzekucja bez upomnienia? NSA wyjaśnia, kiedy jest to możliwe.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 1251/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska
Bogusław Woźniak /przewodniczący/
Jacek Pruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Bd 122/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2024-04-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 6 § 1 oraz § 1b, art. 33 § 2 pkt 2 lit. c), art. 18, art. 15
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 8, art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 54 § 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 3 i pkt
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Protokolant asystent sędziego Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Bd 122/24 w sprawie ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 8 grudnia 2023 r. nr 0401-IEW.720.14.2023 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
Zaskarżonym wyrokiem z 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 122/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. T. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 8 grudnia 2023 r., nr 0401-IEW.720.14.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości.
Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy,
2) orzeczenie o kosztach postępowania zgodnie z dyspozycją art. 203 oraz art. 205 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.,
3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 90 p.p.s.a., albowiem WSA w Bydgoszczy - pomimo wniosku skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie - rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, pozbawiając tym samym skarżącą m.in. możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień w przedmiocie przerwy w naliczaniu odsetek od zaległości podatkowej (przedmiot odrębnego postępowania), które to wyjaśnienia mogły mieć wpływ na ocenę zarzutu naruszenia przepisu materialnego wyrażonego w § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, w których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz.1626 ze zm., dalej: rozporządzenie) w zw. z art. 15 § ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 6 § 1 oraz § 1b u.p.e.a.
i w tym zakresie stanowi to również naruszenie prawa skarżącej do dobrej administracji i bycia wysłuchanym zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące wpłynąć negatywnie na sytuację strony wyrażonego w art. 41 ust. 2 lit. a Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE 2016 C 202, s.1), stanowiącej prawo pierwotne Unii Europejskiej, a także prawa skarżącej do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu w rozumieniu art. 47 Karty Praw Podstawowych,
a zatem skarżony wyrok WSA w Bydgoszczy powinien zostać uchylony i sprawa przekazana temu sądowi do ponownego rozpoznania z udziałem skarżącej.
Ponadto skarżonemu wyrokowi WSA w Bydgoszczy zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1, a w konsekwencji art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 7 (zasada prawdy obiektywnej) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) i art. 8 (zasada pogłębionego zaufania) k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że zarzuty przeciwko ww. tytułowi wykonawczemu nr 1 podniesione w piśmie z 4 października 2023 r. nie zasługują na uwzględnienie co wynika z treści § 2 pkt 2 rozporządzenia;
2. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 6 § 1 oraz § 1b u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że przepis § 2 pkt 2 stosuje się obligatoryjnie, niezależnie od okoliczności związanych z wystąpieniem zwłoki w uiszczeniu należności publicznoprawnej oraz z pominięciem zasad (reguł) ochronnych zobowiązanego wyrażonych w art. 6 § 1 i art. 6 § 1b u.p.e.a., gdy tymczasem przepis § 2 pkt 2 stosuje się fakultatywnie i winno się wówczas uwzględniać okoliczności związane z wystąpieniem zaległości podatkowej, zwłaszcza kiedy wierzyciel posiada wiedzę o trwającym ponad 5 lat postępowaniu podatkowym oraz o wypełnianiu przez skarżącą bieżących obowiązków podatkowych i nie uchylaniu się przez skarżącą od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji nr 2; ponadto działania organu poprzedzające przymus administracyjny powinny uwzględniać interes zobowiązanej w tym uprawnienie do dobrowolnego spełnienia świadczenia;
[tytuł wykonawczy nr 1 został wystawiony następnego dnia roboczego po dacie doręczenia skarżącej decyzji ostatecznej DIAS i działanie to uniemożliwiło dobrowolne spełnienie świadczenia przez zobowiązaną]
i w tym zakresie stanowi to również naruszenie art. 7 i art. 2 Konstytucji RP, a także prawa do dobrej administracji i bycia wysłuchanym, zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące wpłynąć negatywnie na sytuację strony wyrażonego w art. 41 ust. 2 lit. a) Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej;
3. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w zw. z art. 54 § 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 3 i pkt 7 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c) u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie przerwy w naliczeniu odsetek za zwłokę w trakcie trwającego ponad 5 lat postępowania podatkowego w wyniku czego wierzyciel zawyżył w tytule wykonawczym nr 1 należność publicznoprawną o kwotę nienależnych odsetek za zwłokę
i w tym zakresie stanowi to również naruszenie art. 7 i art. 2 Konstytucji oraz art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych wskutek czego WSA w Bydgoszczy błędnie orzekł w sprawie.
Pełnomocnik DIAS w Bydgoszczy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalanie i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 90 p.p.s.a., poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, co w ocenie skarżącej, pozbawiło ją m.in. możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień w przedmiocie przerwy w naliczaniu odsetek od zaległości podatkowej (przedmiot odrębnego postępowania), które to wyjaśnienia w ocenie skarżącej mogły mieć wpływ na ocenę zarzutu naruszenia przepisu materialnego wyrażonego w § 2 pkt 2 rozporządzenia w zw. z art. 15 § 1 w zw. z art. 6 § 1 oraz § 1b u.p.e.a. i w tym zakresie stanowi to również naruszenie prawa skarżącej do dobrej administracji i bycia wysłuchanym zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące wpłynąć negatywnie na sytuację strony wyrażonego w art. 41 ust. 2 lit. a Karty Praw Podstawowych, a także prawa skarżącej do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu w rozumieniu art. 47 Karty Praw Podstawowych.
Zasada jawności posiedzeń sądowych została uregulowana w art. 90 p.p.s.a., z możliwością skierowania sprawy na posiedzenie jawne lub wyznaczenia rozprawy, nawet jeśli sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 119 p.p.s.a. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 90, ponieważ określa specyficzne warunki i procedury dla uproszczonego trybu postępowania, które mogą odbiegać od ogólnych zasad jawności posiedzeń sądowych. Rozpoznanie kontrolowanej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Na podstawie tego przepisu sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w przeciwieństwie do przypadków określonych w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezależne od woli stron. Nawet złożenie przez stronę skarżącą wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Sąd rozpoznający sprawę w tym trybie nie pomija strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są rozważane w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów. Nie ma podstaw do uznania, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym ograniczyło możliwość przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia oraz ocenę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy pozostawała podnoszona w tym zakresie kwestia możliwości złożenia przez skarżącą wyjaśnień odnośnie zastosowania przerwy w naliczeniu odsetek od zaległości podatkowych – zostanie ona omówiona w ramach kolejnego zarzutu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutu naruszenia przepisu materialnego wyrażonego w art. 54 § 2 w związku z art. 54 § 1 pkt 3 i 7 o.p. w związku z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie przerwy w naliczeniu odsetek za zwłokę, skutkiem czego wierzyciel w tytule wykonawczym nr 1 miał zawyżyć należność publicznoprawną o kwotę nienależnych odsetek za zwłokę, co miało stanowić również naruszenie art. 7 i art. 2 Konstytucji oraz art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 54 § 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 3 i 7 o.p. w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. nie został przedstawiony na etapie składania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Okoliczność ta powoduje brak możliwości odniesienia się przez Sąd do zarzutu, co do którego w ramach kontrolowanego postępowania nie wypowiedział się (nie miał takiej możliwości) ani wierzyciel ani organ odwoławczy. Jak podniósł organ, sprawa zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku (brak zastosowania przerw w naliczaniu odsetek za zwlokę) była rozpatrywana przez organy w odrębnym postępowaniu zainicjowanym przez skarżącą w późniejszym terminie, które w administracyjnym toku instancji zakończyło się postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, na które to postanowienie została złożona odrębna skarga do WSA w Bydgoszczy.
W piśmie z 4 października 2023 r. stanowiącym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, skarżąca wnosząc zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej powołała się tylko na przesłankę, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. W konsekwencji wierzyciel rozpatrujący zarzut uzyskał kompetencję jedynie do zweryfikowania tego, czy wszczęcie egzekucji zasadnie nie zostało poprzedzone doręczeniem upomnienia skarżącej. Postępowanie wpadkowe zainicjowane złożeniem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej wszczynane jest wyłącznie na wniosek zobowiązanego. Stosownie zaś do postanowień art. 33 § 4 u.p.e.a., zobowiązany korzystając ze środka zaskarżenia, jakim są zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, zobligowany jest określić istotę oraz zakres żądania, jak i dowody uzasadniające to żądanie. W konsekwencji to do obowiązków zobowiązanego należy precyzyjne zakreślenie kwestii, które mają zostać poddane ocenie wierzyciela w ramach omawianego środka zaskarżenia. Przedmiotem rozpoznania wierzyciela w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być zatem jedynie kwestie podniesione w danym środku zaskarżenia, natomiast kontrola sądu administracyjnego podjętych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć odbywa się zgodnie z art. 134 p.p.s.a. w granicach danej sprawy.
Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1, a w konsekwencji art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że zarzuty przeciwko tytułowi wykonawczemu nr 1 podniesione w piśmie z 4 października 2023 r. nie zasługują na uwzględnienie, co wynika z treści § 2 pkt 2 rozporządzenia oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 6 § 1 oraz § 1b u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że przepis § 2 pkt 2 stosuje się obligatoryjnie, niezależnie od okoliczności związanych z wystąpieniem zwłoki w uiszczeniu należności publicznoprawnej oraz z pominięciem zasad (reguł) ochronnych zobowiązanego wyrażonych w art. 6 § 1 i art. 6 § 1b u.p.e.a. co ma stanowić również naruszenie art. 7 i art. 2 Konstytucji RP, a także prawa do dobrej administracji i bycia wysłuchanym, zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące wpłynąć negatywnie na sytuację strony wyrażonego w art. 41 ust. 2 lit. a) Karty Praw Podstawowych.
W piśmie z 4 października 2023 r., stanowiącym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, skarżąca powołała się na przesłankę, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Stosownie natomiast do § 2 pkt 2 rozporządzenia, egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Brak obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia dotyczy zatem także tych należności pieniężnych, których wysokość została określona w orzeczeniu o charakterze deklaratoryjnym, czyli na gruncie postępowania podatkowego w decyzji określającej zobowiązanie podatkowe wydawanej na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 o.p. Warunkiem jest to, aby w tym ostatecznym orzeczeniu została określona wysokość należności, która będzie dochodzona w egzekucji administracyjnej.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zobowiązania podatkowe objęte tytułem wykonawczym zostały określone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z 16 maja 2023 r., którą Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy decyzją z 25 sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy. Decyzje doręczono odpowiednio 30 maja 2023 r. i 8 września 2023 r. W decyzji organu pierwszej instancji określono wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2016 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano również wysokość zobowiązania podlegającego wpłacie - kwota różnicy do zapłaty wskazana w tabeli uwzględniającej prawidłowe rozliczenie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2016 r. Wyjaśniono także, że wpłacie podlegają odsetki za zwłokę liczone od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku do dnia zapłaty włącznie. Ponadto wskazano, że podwyższona stawka odsetek za zwłokę zgodnie z art. 56b pkt 1 o.p. w wysokości 150% stawki odsetek za zwłokę ma zastosowanie do zaległości podatkowych za styczeń, luty, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 2016 r.
Wobec powyższego słuszne jest stanowisko organów oraz Sądu pierwszej instancji, że przesyłanie upomnienia stronie nie było konieczne.
W sprawie zostały spełnione warunki formalne uprawniające organ do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W sytuacji gdy skarżąca nie dokonała dobrowolnej wpłaty należności wynikającej z decyzji organu podatkowego, koniecznym stało się jej dochodzenie w drodze administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z treścią art. 239e o.p. decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie (co nie miało miejsca w tej sprawie). Oznacza to, że decyzja ta może być egzekwowana w sposób przymusowy, tj. na postawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Bez wpływu na wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego pozostaje fakt skorzystania przez skarżącą z prawa zaskarżenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 25 sierpnia 2023 r. do WSA w Bydgoszczy.
Z art. 6 § 1 u.p.e.a. wywodzi się zasadę prawnego obowiązku wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem czy wszcząć egzekucję ale ciąży na nim taki obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zależy od woli wierzyciela. W związku z tym, że wskazany przepis nie określa terminu podjęcia czynności przez wierzyciela przyjmuje się, że podjęcie czynności powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przyznają wierzycielowi uprawnień do oczekiwania na dobrowolne wykonanie obowiązku. Z tego powodu ewentualne powstrzymywanie się przez wierzyciela z podejmowaniem czynności zmierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego poza przesłankami, o których wyraźnie stanowi ustawa nie znajduje oparcia w obowiązujących regulacjach prawnych. Z tych względów deklaracje strony odnośnie możliwości i woli dobrowolnej zapłaty zaległości podatkowych pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości działań organu. W tym kontekście nie ma podstaw do uwzględnienia twierdzeń skarżącej, że organy nie respektują norm prawnych wyrażonych w art. 2 Konstytucji RP oraz Karcie Praw Podstawowych.
Postępowanie w sprawie, prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś., spełniało wymagania określone przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ okoliczności faktyczne sprawy zostały właściwie w zakresie niezbędnym dla treści rozstrzygnięcia ustalone, co odpowiada wymogom zawartym w art. 7 i art. 8 k.p.a. (w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Zarówno postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś., jak i postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy zostały uzasadnione w sposób przekonujący i zawierają wyjaśnienia przyczyn oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, co słusznie zostało zaaprobowane w wyroku wydanym przez WSA w Bydgoszczy.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).
sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Bogusław Woźniak sędzia NSA Anna Dalkowska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI