III FSK 1230/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-11-25
NSAAdministracyjneWysokansa
skarga kasacyjnagospodarowanie odpadamiopłatalegitymacja procesowagminaorgan administracjisąd administracyjnyniedopuszczalność skargiinteres prawny

NSA oddalił skargę kasacyjną Gminy U. od postanowienia WSA w Krakowie o odrzuceniu skargi na decyzję SKO w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami, uznając, że gmina nie ma legitymacji do wniesienia skargi, gdy jej organ wydał decyzję w pierwszej instancji.

Gmina U. wniosła skargę kasacyjną na postanowienie WSA w Krakowie, które odrzuciło jej skargę na decyzję SKO dotyczącą opłaty za gospodarowanie odpadami. WSA odrzucił skargę Gminy, uznając ją za niedopuszczalną z powodu wadliwego doręczenia decyzji podatnikowi. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko, że gmina nie ma legitymacji do wniesienia skargi, gdy jej organ (Wójt) wydał decyzję w pierwszej instancji, nawet jeśli uzasadnienie WSA było błędne.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Gminy U. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Krakowie, które odrzuciło skargę Gminy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. WSA odrzucił skargę Gminy, wskazując na art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), argumentując, że skarga została wniesiona przed rozpoczęciem biegu terminu do jej wniesienia z powodu nieprawidłowego doręczenia decyzji podatnikowi. Gmina U., reprezentowana przez Wójta, wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. oraz art. 6h i 6r ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.), twierdząc, że posiada interes prawny do wniesienia skargi. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie, mimo błędnego uzasadnienia WSA, odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że jednostka samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję w pierwszej instancji, nie ma legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Powołując się na utrwalone orzecznictwo NSA i Trybunału Konstytucyjnego, NSA wyjaśnił, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może być uruchomione przez organ administracji publicznej, którego działalność ma być przedmiotem oceny, ani przez inne organy w jego strukturze. Wójt Gminy U. działał jako organ pierwszej instancji, a Gmina jako osoba prawna nie może jednocześnie być organem wydającym decyzję i stroną postępowania sądowoadministracyjnego kwestionującą tę decyzję. NSA zaznaczył, że choć opłata za gospodarowanie odpadami stanowi dochód gminy, nie daje to Gminie interesu prawnego do wniesienia skargi, gdyż wierzycielem uprawnionym do przymusowego wykonania decyzji jest organ podatkowy (Wójt). Sąd uznał, że WSA prawidłowo odrzucił skargę jako niedopuszczalną, choć błędnie uzasadnił to wadliwym doręczeniem decyzji podatnikowi, podczas gdy problemem była legitymacja samej Gminy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, gmina nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi w takiej sytuacji.

Uzasadnienie

Jednostka samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję w pierwszej instancji, nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego kwestionującego tę decyzję. Postępowanie sądowoadministracyjne nie może być uruchomione przez organ administracji publicznej, którego działalność ma być przedmiotem oceny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi, gdy została wniesiona przed rozpoczęciem biegu terminu do jej wniesienia.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw lub gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi, w tym przez pryzmat interesu prawnego.

p.p.s.a. art. 53 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy doręczenia decyzji i początku biegu terminu do wniesienia skargi.

u.c.p.g. art. 6h

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Przepis, z którego gmina wywodziła swój interes prawny do wniesienia skargi.

u.c.p.g. art. 6r § ust. 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Przepis wskazujący, że wpływy z opłaty za gospodarowanie odpadami mają służyć pokryciu kosztów funkcjonowania systemu.

ustawa o samorządzie gminnym art. 11a § pkt 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa Wójta jako organ wykonawczy gminy.

ustawa o samorządzie gminnym art. 26 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa Wójta jako organ wykonawczy gminy.

ustawa o samorządzie gminnym art. 31

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Uprawnia Wójta do reprezentowania gminy na zewnątrz.

ustawa o samorządzie gminnym art. 39 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Uprawnia Wójta do wydawania decyzji w sprawach indywidualnych.

ustawa o samorządzie gminnym art. 54 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi dochód budżetu gminy.

p.p.s.a. art. 176 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

p.p.s.a. art. 182 § § 1 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania skargi kasacyjnej od postanowienia na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy rozstrzygania o kosztach sądowych.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy rozstrzygania o kosztach sądowych.

p.p.s.a. art. 201

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy rozstrzygania o kosztach sądowych.

p.p.s.a. art. 203

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy rozstrzygania o kosztach sądowych.

p.p.s.a. art. 204

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy rozstrzygania o kosztach sądowych.

Ordynacja podatkowa art. 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przepisy działu III stosuje się do opłat za gospodarowanie odpadami.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina, której organ wydał decyzję w pierwszej instancji, nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu wyższego stopnia uchylającą tę decyzję.

Odrzucone argumenty

Gmina posiada interes prawny do wniesienia skargi, ponieważ opłata za gospodarowanie odpadami stanowi dochód gminy. WSA błędnie odrzucił skargę z powodu wadliwego doręczenia decyzji podatnikowi, podczas gdy skarżącym była gmina, a nie podatnik.

Godne uwagi sformułowania

zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu nie może zostać ono uruchomione z urzędu, jak też w drodze złożenia skargi przez organ administracji publicznej, którego działanie ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej administracji publicznej. nie do przyjęcia jest stanowisko, że jednostka samorządu terytorialnego może zajmować różną pozycję - raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania – w zależności od etapu załatwiania sprawy.

Skład orzekający

Jan Rudowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady braku legitymacji procesowej gminy do zaskarżania decyzji, gdy jej organ był organem pierwszej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ wykonawczy gminy działa jako organ administracji publicznej w pierwszej instancji, a następnie gmina jako osoba prawna próbuje zaskarżyć decyzję uchylającą tę decyzję.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej legitymacji procesowej jednostek samorządu terytorialnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.

Gmina nie może skarżyć własnych decyzji: NSA wyjaśnia granice legitymacji procesowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 1230/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Rudowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Kr 868/24 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2025-01-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 25 listopada 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Gminy U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 868/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Gminy U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 4 września 2024 r., nr SKO-OL-4141-10/24 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 21 stycznia 2025 r., I SA/Kr 868/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Gminy U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 4 września 2024 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
2. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, Wójt Gminy U. decyzją z 19 kwietnia 2024 r. określił A. G. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 sierpnia 2023 r. w wysokości 120 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, po rozpatrzeniu odwołania podatnika, decyzją z 4 września 2024 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekło co do istoty sprawy, określając miesięczną wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w sierpniu 2023 r. w kwocie 120 zł oraz od września 2023 r. miesięcznie w kwocie 96 zł.
Wójt Gminy U., reprezentujący Gminę U., wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Uzasadniając legitymacje do złożenia skargi podniesiono, że art. 50 § 1 p.p.s.a. obejmuje dodatkowo prawa i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego i ustrojowego. Strona swój interes prawny wywodzi z art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 399; dalej: "u.c.p.g."), zgodnie z którym opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wnosi się na rzecz gminy, w związku z czym gmina ma interes w otrzymaniu spornej opłaty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę strony wskazując, iż jest ona niedopuszczalna. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że po zapoznaniu się z aktami sprawy sąd doszedł do przekonania, że nie doszło do prawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji, co spowodowało, że skarżony akt w ogóle nie wszedł do obrotu prawnego. Decyzja została doręczona A. G. jako pełnomocnikowi A. G. W przekazanych sądowi aktach sprawy brak było pełnomocnictwa dla A. G. do działania w postępowaniu wszczętym postanowieniem Wójta z 25 października 2023 r. Tym samym sąd pierwszej instancji uznał, iż w rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona przed rozpoczęciem biegu terminu do jej wniesienia, wobec czego uznać należało, że jest niedopuszczalna i z tej przyczyny podlegała odrzuceniu (pełny tekst uzasadnienia orzeczenia oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
3. Skargę kasacyjną od wskazanego wcześniej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Wójt, reprezentujący Gminę (reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata), który zaskarżył orzeczenie w całości. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, jak również o zasądzenie kosztów postępowania.
W skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie:
I. przepisów postępowania, tj.:
1) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wyrażające się w przyjęciu przez sąd pierwszej instancji tego, że wniesienie skargi jest w niniejszej sprawie z innych przyczyn niedopuszczalne z uwagi na brak prawidłowego doręczenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu uczestnikowi A. G. w sytuacji, w której w niniejszej sprawie skarżącą nie jest uczestnik, ale Gmina U. wywodząca swoją legitymację skargową nie z tego, że była stroną postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, ale z tego, że interes prawny we wniesieniu skargi ma także podmiot, którego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego dotyczyło postępowanie administracyjne, a który nie brał udziału w tym postępowaniu, dla której otworzył się osobny aniżeli dla uczestnika A. G. termin do wniesienia skargi;
2) art. 50 § 1 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wyrażające się w pominięciu przez sąd pierwszej instancji tego, że interes prawny we wniesieniu skargi ma także podmiot, którego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego dotyczyło postępowanie administracyjne, a który nie brał udziału w tym postępowaniu, którym na gruncie niniejszej sprawy jest Gmina U., zaś podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. może być nie tylko ten, kto wykaże związek pomiędzy swoją sytuacją prawną i normą prawa materialnego, ale również prawa procesowego lub ustrojowego;
II. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, a to:
1) art. 6h u.c.p.g., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy w przepisie tym znajduje swoje oparcie interes prawny Gminy U. we wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu;
2) art. 6r ust. 2 u.c.p.g., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy z brzmienia tego przepisu wynika to, że wpływy z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mają służyć pokryciu kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w danej gminie, a zatem w sytuacji, gdy również w tym przepisie znajduje swoje oparcie interes prawny Gminy U. we wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu.
3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu nie złożyło odpowiedzi na skargę kasacyjną.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
4.1. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma druga wymieniona sytuacja oddalenia skargi kasacyjnej, gdyż zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Prawidłowo bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę jako niedopuszczalną, jednakże w uzasadnieniu orzeczenia powołał się na błędne w okolicznościach niniejszej sprawy argumenty.
4.2. Problem prawny dotyczący możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego przez Gminę U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sądu uchylającą decyzję wymiarową Wójta Gminy U. był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2025 r. III FSK 1185/24. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejszą skargę kasacyjną podziela te poglądy i przyjmuje je za własne, toteż uzasadnienie w tej sprawie zostanie sporządzone z wykorzystaniem argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wskazanego wyżej orzeczenia.
4.3. Sądową kontrolę decyzji administracyjnej inicjuje wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Uprawnionym do wniesienia skargi zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnienie do wniesienia skargi może znajdować podstawę także w przepisach szczególnych (art. 59 § 2 powołanej wyżej ustawy). Zgodnie zaś z art. 32 p.p.s.a. stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, mimo że postępowanie sądowoadministracyjne ma charakter kontradyktoryjny, dwustronny, a strony mają w nim zapewnione równe prawa.
Charakterystyczną cechą postępowania sądowoadministracyjnego, w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, jest jego kontradyktoryjność. Spór przed sądem prowadzony jest przez dwa podmioty: podmiot żądający udzielenia ochrony prawnej (skarżący) i organ administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną zgłoszenia żądania udzielenia ochrony prawnej. Ukształtowana w ten sposób struktura postępowania sądowoadministracyjnego determinuje krąg podmiotów, którym przepisy postępowania mogą przyznać prawo do jego uruchomienia. Nie może zostać ono uruchomione z urzędu, jak też w drodze złożenia skargi przez organ administracji publicznej, którego działanie ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej administracji publicznej.
W kwestii legitymacji jednostki samorządu terytorialnego do wniesienia skargi sądowoadministracyjnej, w sytuacji gdy jej organ wykonawczy został zobowiązany przepisami prawa do załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej, zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie, ugruntowany jest pogląd, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione przez organ administracji publicznej, którego działalność ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani przez żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej tej administracji, przykładowo przez organ wyższego stopnia. Organy te nie mogą posiadać uprawnień do poddawania swojej działalności kontroli zewnętrznej w stosunku do administracji, ani też postępowanie sądowoadministracyjne nie może być wykorzystane do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli w strukturze organizacyjnej administracji publicznej. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, wyłącza jednocześnie możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego (zob. uchwała składu pięciu sędziów NSA z 9 października 2000 r., OPK 14/00, wyrok NSA z 28 maja 2009 r., I OSK 782/08; postanowienie NSA z 20 stycznia 2011 r., II FSK 2515/10).
Powyższe stanowisko wyrażone zostało także w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 19 maja 2003 r. o sygn. OPS 1/03, w której przyjęto, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 Kodeksu postepowania administracyjnego. Wtedy będzie on "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza zatem możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego.
Stanowisko takie, znalazło również potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 29 października 2009 r., K 32/08, w którym Trybunał uznał za zgodne z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. przepisy art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a., w zakresie, w jakim pozbawiają one prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt, burmistrz lub prezydent) wydał decyzję jako organ pierwszej instancji, a także za zgodny z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. w zakresie, w jakim odmawia jednostce samorządu terytorialnego prawa do wnoszenia skarg do sądów administracyjnych sprawach, w których organ danej jednostki rozpatrywał sprawę administracyjną i wydał decyzję w pierwszej instancji.
Potwierdzeniem tego stanowiska jest także uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 lutego 2016 r., I OPS 2/15, w której stwierdzono, że powiat nie ma legitymacji procesowej strony w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta na podstawie art. 12 ust. 4a w związku z art. 11a ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2023 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 311) oraz art. 38 ust. 1 ustawa 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 107 ze zm.). Tym samym, w demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego realizując przez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji.
W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej, prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie, znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Nie do przyjęcia jest w związku z tym stanowisko, że jednostka samorządu terytorialnego może zajmować różną pozycję - raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania – w zależności od etapu załatwiania sprawy. Tym samym, ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostek samorządu terytorialnego jako organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne w sprawie indywidualnej na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze zarówno postępowania sądowego, jak i administracyjnego.
4.4. W rozpatrywanej sprawie Wójt był organem, wydającym w pierwszej instancji decyzję wobec uczestnika postępowania w przedmiocie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od sierpnia 2023 r. Wójt jest jednocześnie organem wykonawczym Gminy (art. 11a ust. pkt 2 i art. 26 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm., dalej: "ustawa o samorządzie gminnym"), uprawnionym do reprezentowania jej na zewnątrz (art. 31 ustawy o samorządzie gminnym), w tym również do składania środków prawnych w jej imieniu (art. 28 § 1 p.p.s.a.) oraz do wydawania decyzji w sprawach indywidualnych (art. 39 ust. 1 ustawa o samorządzie gminnym). On też podpisał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu, sporządzającemu skargę kasacyjną w imieniu Gminy. Należy zauważyć, że choć formalnie inny podmiot, niż wydający decyzję wniósł skargę na decyzję, to z uwagi na powiązania i zależność obu tych podmiotów (Gminy i jej organu Wójta) uznać należy, że wniesienie skargi przez Gminę, której Wójt wydał decyzję w pierwszej instancji, jest niedopuszczalne.
Podnieść ponadto należy, że w tym przypadku Gmina wywodziła swoje uprawnienie do wniesienia skargi z faktu, że posiadała interes prawny. Wskazywała, że skoro opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi określone podmioty zobowiązane są wnosić na rzecz Gminy, na terenie której położone są nieruchomości lub lokale, a zaskarżona decyzja ma ten skutek, że Gmina nie otrzyma spornej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, to zachodzi związek pomiędzy sytuacją prawną Gminy i wskazaną regulacją prawną. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi wpływ, który ma służyć pokryciu kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w danej gminie.
Wprawdzie opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi dochód budżetu gminy (art. 54 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 6r u.c.p.g.). Z faktu, że opłata stanowi dochód gminy nie można jednak wywieść wniosku, że ma ona interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Targu, uchylającą decyzję Wójta tej Gminy, ustalającą wysokość zobowiązania w tej opłacie. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się bowiem w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Dochód gminy stanowią wpływy m.in. z opłat pobranych, ale tylko pobranych należnie. Gmina (jako podmiot) nie ma jednak żadnego uprawnienia do żądania od konkretnego właściciela nieruchomości uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wierzycielem uprawnionym do przymusowego wykonania decyzji w przedmiocie tego zobowiązania jest bowiem organ podatkowy, czyli w konkretnym przypadku Wójt (art. 6 ust. 12 u.c.p.g., zgodnie z którym do opłat stosuje się przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta). Z ww. przepisu wynika zatem bezpośrednio dla Gminy prawo do wpływów z opłaty. Skutki wydanych decyzji odnoszą się zaś do jej sytuacji tylko pośrednio, przez zwiększenie bądź zmniejszenie jej dochodów.
W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona przez Gminę reprezentowaną przez Wójta, który działał w sprawie jako organ pierwszej instancji. Sam fakt prowadzenia postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji Wójta przez inny organ nie daje możliwości przyznania organowi pierwszej instancji prawa do udziału w takim postępowaniu w charakterze strony. Wójt nie posiada więc legitymacji skargowej i nie może kwestionować w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mocą której uchylono jego własną decyzję.
Mając na uwadze powyższe, prawidłowo postąpił sąd pierwszej instancji odrzucając skargę jako niedopuszczalną. Jednocześnie należy wskazać, że sąd ten, mimo prawidłowego rozstrzygnięcia, błędnie powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia na nieprawidłowe doręczenie decyzji podatnikowi. Jak słusznie zwróciła uwagę Gmina, na gruncie niniejszej sprawy skarżącym nie jest uczestnik A. G., któremu nie doręczono prawidłowo zaskarżonej decyzji. Jedynie w przypadku wniesienia skargi przez uczestnika A. G. na decyzję, której nie doręczono mu prawidłowo, zasadnym byłoby odwołanie się do wyrażonego przez sąd pierwszej instancji poglądu.
4.5. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony skarżącej o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wskazać należy, że w przypadku skargi kasacyjnej od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, wniosek taki zgłoszony w oparciu o art. 176 § 2 p.p.s.a., odmiennie niż w przypadku skargi kasacyjnej od wyroku, nie ma wiążącego charakteru. Skarga kasacyjna na takie postanowienie może być - stosownie do przyjętej oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny o braku potrzeby skierowania sprawy na rozprawę - rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, zgodnie z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a.
Natomiast w związku z zawartym w skardze kasacyjnej wnioskiem o zwrot kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07), a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI