III FSK 1225/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-05-29
NSApodatkoweŚredniansa
egzekucja administracyjnazajęcie rachunku bankowegoskarga kasacyjnapostępowanie egzekucyjneprawo bankoweVATnależności podatkoweczynność egzekucyjnaskuteczność zajęciadopuszczalność zajęcia

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie wadliwości zajęcia rachunku bankowego, uznając, że formalna dopuszczalność czynności egzekucyjnej nie zależy od jej faktycznej skuteczności.

Spółka zaskarżyła czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego, twierdząc, że była ona wadliwa, ponieważ nie posiadała rachunku w wskazanym banku. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając formalną poprawność zajęcia. NSA w wyroku oddalającym skargę kasacyjną potwierdził, że dopuszczalność czynności egzekucyjnej (skierowania zawiadomienia o zajęciu) jest odrębna od jej skuteczności, a organ egzekucyjny ma prawo zwracać się do banków w celu ustalenia posiadania rachunku i jego zajęcia, nawet jeśli okaże się, że rachunek nie istnieje.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki G. S.K.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Spółka kwestionowała czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego, argumentując, że była ona wadliwa, ponieważ bank poinformował organ egzekucyjny o braku posiadania przez spółkę rachunku bankowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że zajęcie zostało dokonane prawidłowo pod względem formalnym, a brak skutecznego zajęcia nie czyni czynności wadliwą. NSA w wyroku oddalającym skargę kasacyjną podzielił to stanowisko. Sąd podkreślił, że należy rozróżnić dopuszczalność czynności egzekucyjnej od jej skuteczności. Organ egzekucyjny ma prawo zwrócić się do banku z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, nawet jeśli okaże się, że spółka nie posiada rachunku w danym banku. Taka czynność jest formalnie dopuszczalna, a jej skuteczność (czyli faktyczne wyegzekwowanie należności) jest odrębną kwestią. NSA odniósł się również do zarzutów dotyczących przedawnienia należności, wskazując, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny i nie może być wykorzystywana do kwestionowania istnienia obowiązku czy przedawnienia, które powinny być podnoszone w ramach innych środków zaskarżenia. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia zasad praworządności i zaufania do władzy publicznej również nie znalazły uzasadnienia, gdyż organ działał w celu wykonania obowiązku wynikającego z decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, czynność egzekucyjna polegająca na skierowaniu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego jest formalnie dopuszczalna, nawet jeśli okaże się, że zobowiązany nie posiada rachunku w danym banku. Dopuszczalność czynności jest odrębna od jej skuteczności.

Uzasadnienie

Organ egzekucyjny ma prawo zwrócić się do banku z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Brak rachunku bankowego u zobowiązanego w danym banku nie czyni samej czynności zajęcia wadliwą, a jedynie nieskuteczną. Skuteczność zajęcia jest odrębną kwestią od jego dopuszczalności formalnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (40)

Główne

u.p.e.a. art. 80 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 80 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 80 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 80

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 80 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 80 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 80 § 3

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2022 poz 479 art. 80

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § 12

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 54 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 141

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 18

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.t.u. art. 108 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

p.b. art. 62b § 2

Prawo bankowe

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 1a § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 1a § 12

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 54 § 1

p.p.s.a. art. 141

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 18

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Czynność egzekucyjna była wadliwa z uwagi na skierowanie zajęcia do banku, w którym spółka nie posiada rachunku bankowego, mimo posiadanej wiedzy przez organ egzekucyjny o braku tego rachunku. Naruszenie art. 141 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie należności objętych tytułem wykonawczym. Uznanie, że organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności, działał z poszanowaniem zasady zaufania do organów. Niewłaściwe zastosowanie art. 134 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i brak uchylenia postanowień organów pierwszej i drugiej instancji, mimo naruszenia art. 80 u.p.e.a. Uznanie przez sąd, iż organ egzekucyjny działał zgodnie z zasadą praworządności oraz zasadą zaufania do władzy publicznej, co skutkowało uznaniem, że czynność egzekucyjna nie była wadliwa.

Godne uwagi sformułowania

należy rozróżnić pojęcie skuteczności zajęcia [...] od dopuszczalności zajęcia skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego ma charakter subsydiarny w stosunku do innych środków zaskarżenia nie mogą być przedmiotem rozpoznania na podstawie skargi na czynności egzekucyjne zarzuty przedawnienia zobowiązania objętego egzekucją

Skład orzekający

Anna Dalkowska

sprawozdawca

Bogusław Woźniak

przewodniczący

Krzysztof Przasnyski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja dopuszczalności czynności egzekucyjnej w administracji, rozróżnienie dopuszczalności od skuteczności zajęcia, ograniczenia skargi na czynności egzekucyjne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku rachunku bankowego w momencie zajęcia; kwestie przedawnienia należą do odrębnego trybu postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w egzekucji administracyjnej, która może mieć znaczenie praktyczne dla wielu podatników i przedsiębiorców, choć nie zawiera nietypowych faktów.

Czy zajęcie pustego konta bankowego jest legalne? NSA wyjaśnia zasady egzekucji administracyjnej.

Dane finansowe

WPS: 652 743 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 1225/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska /sprawozdawca/
Bogusław Woźniak /przewodniczący/
Krzysztof Przasnyski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 505/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 80
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant asystent sędziego Łukasz Tłuczkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. S.K.A. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 505/24 w sprawie ze skargi G. S.K.A. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 grudnia 2023 r., nr 1401-IEE2.7192.233.2023.6.ASP w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. S.K.A. z siedzibą w P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z 7 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 505/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. S.K.A. z siedzibą w P. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 grudnia 2023 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.
1.2. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadził wobec spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 19 lipca 2023 r. wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R., obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2016 r., w kwocie należności głównej 652.743,00 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowi decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 29 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z 12 września 2022 r. określająca nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 25 dni za maj 2016 r. oraz kwotę podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy VAT za maj 2016 roku.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z 11 sierpnia 2023 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych, w A. S.A. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 11 sierpnia 2023 r., a spółce wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego - 21 sierpnia 2023 roku. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie bank poinformował, że nie może przystąpić do realizacji zajęcia ze względu na brak rachunku bankowego skarżącej spółki.
Pismem z 25 sierpnia 2023 r., skarżąca spółka wniosła skargę na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniem z 11 sierpnia 2023 roku.
Postanowieniem z 30 października 2023 r. Naczelnik oddalił skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 11 sierpnia 2023 roku. A po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 21 grudnia 2023 r. Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 30 października 2023 roku.
Skarżąca wywiodła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Sąd pierwszej instancji oddalił skargę wskazując, że zajęcie egzekucyjne zostało dokonane prawidłowo pod względem formalnym. Przepisy o postępowaniu egzekucyjnym zostały zastosowane przez organ egzekucyjny odpowiednio.
Oceny formalnej poprawności czynności zajęcia rachunku bankowego nie zmienia podnoszony przez skarżącą brak prowadzonego dla niej rachunku bankowego przez A. S.A. O tym, że nie prowadzi rachunku bankowego dla skarżącej spółki ww. bank poinformował organ egzekucyjny w piśmie z 11 sierpnia 2023 roku. W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego - w świetle prawa – zajęcia rachunku bankowego skarżącej spółki. Jak bowiem stanowi art. 81 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank. W związku z tym całkowicie bezpodstawne są zarzuty skarżącej (i jej obawy) co do wpływu takiego "zajęcia" na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącej spółki.
Dodatkowo wskazano, że nie było podstaw prawnych do zakwestionowania prawidłowości działania organu egzekucyjnego kierującego zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego bez uprzedniej weryfikacji, czy dla danego podmiotu prowadzony jest rachunek bankowy w tym banku. Nie można przecież wykluczyć, że na krótko przed dokonanym zajęciem zobowiązany otworzy rachunek bankowy w danym banku. Skierowanie zatem zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego do różnych banków bez wątpienia służy realizacji podstawowego celu postępowania egzekucyjnego, jakim jest zaspokojenie wierzytelności.
1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualne uchylenie zaskarżonego Wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art 80 § 1 oraz § 2 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo, że zastosowany środek egzekucyjny był wadliwy, z uwagi na skierowanie zajęcia do banku, w którym spółka nie posiada rachunku bankowego, mimo posiadanej wiedzy przez organ egzekucyjny o braku tego rachunku bankowego;
- art. 141 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie należności objętych tytułem wykonawczym;
• art 145 §1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności przedmiotowym zawiadomieniem, działał z poszanowaniem zasady zaufania do organów;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c] w zw. z art. 134 § 1 oraz art 151 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi a w konsekwencji brak uchylenia przez sąd postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji, podczas gdy rozstrzygnięcia organów były wydane z naruszeniem art. 80 u.p.e.a.;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 6 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a. poprzez uznanie przez sąd, iż organ egzekucyjny działał zgodnie z zasadą praworządności oraz zasadą zaufania do władzy publicznej, skutkiem czego w okolicznościach rozpoznanej sprawy uznano, że czynność egzekucyjna nie była wadliwa.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna.
3.2. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
3.3. Sporna w sprawie jest zasadność zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącej jako zobowiązanej środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego.
Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy. Należy wyjaśnić, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na podjęciu przez organ egzekucyjny czynności niedopuszczalnej przez ustawę, jak i podjęciu czynności, która co prawda jest dopuszczalna, ale sposób jej podjęcia narusza przepisy ustawy. W tej sprawie nie ma wątpliwości, że podjęte wobec skarżącej czynności w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, mieszczą się w pojęciu czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. i stanowią dopuszczalny środek egzekucyjny, o którym mowa w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Procedura podejmowania tej czynności została opisana w art. 80 u.p.e.a. Należy zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że w tej sprawie zachowane zostały wszystkie wymogi wynikające z tego przepisu. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów podważających to stanowisko.
3.4. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżąca podnosząc zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. oraz art 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a., upatrywała wadliwości czynności egzekucyjnej w tym, że na moment wystosowania zawiadomienia o zajęciu, nie posiadała umowy o prowadzenie rachunku bankowego, ani nie posiadała na tym rachunku żadnych środków. W ocenie skarżącej, powyższe okoliczności świadczą o wadliwości dokonanej czynności. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska.
W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadził wobec spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 19 lipca 2023 r. wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R., obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2016 r., w kwocie należności głównej 652.743,00 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z 11 sierpnia 2023 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych, w A. S.A. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 11 sierpnia 2023 r., a spółce wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego - 21 sierpnia 2023 roku. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie bank poinformował, że nie może przystąpić do realizacji zajęcia ze względu na brak rachunku bankowego skarżącej spółki.
W tych okolicznościach prawidłowa była ocena sądu pierwszej instancji, że wspomniane zajęcie egzekucyjne zostało dokonane prawidłowo pod względem formalnym. Zgodnie bowiem z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności.
Natomiast zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia oraz kwoty, które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia.
Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art. 80 § 3 u.p.e.a.).
Podnoszona przez skarżącą okoliczność braku prowadzonego dla niej rachunku bankowego nie oznacza wadliwości czynności egzekucyjnej. Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, w takiej sytuacji - wobec poinformowania organu egzekucyjnego przez bank o tym, że nie prowadzi rachunku bankowego dla skarżącej nie doszło do skutecznego – w świetle prawa – zajęcia rachunku bankowego skarżącej spółki.
3.5. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedmiotem zajęcia może być co do zasady wierzytelność istniejąca, tj. zindywidualizowana, powstała na kanwie określonego stosunku prawnego między określonymi jego stronami, co jednocześnie nie oznacza, że ważność i dopuszczalność tego rodzaju czynności egzekucyjnej de facto zależy od jej skuteczności. Należy bowiem rozróżnić pojęcie skuteczności zajęcia, tj. zajęcia wierzytelności istniejącej na moment dokonywania czynności mogącej doprowadzić do przymusowego ściągnięcia dochodzonego roszczenia publicznoprawnego, od dopuszczalności zajęcia, tj. formalnej możności wystąpienia przez organ egzekucyjny z zawiadomieniem o zajęciu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2022 r. sygn. akt III FSK 771/21 oraz wyrok NSA z 8 września 2021 r. sygn. akt III FSK 2233/21).
Nie ulega zatem wątpliwości, że organ egzekucyjny, poszukując źródeł pokrycia dochodzonych należności mógł i powinien zwrócić się do banków, w celu ustalenia posiadania rachunku oraz jego zajęcia. Argumentacja skargi kasacyjnej pomija rozróżnienie dopuszczalności czynności egzekucyjnej rozumianej jako spełnienie przesłanek prawnych, aby dana czynność w ogóle mogła być podjęta, od jej skuteczności, która odnosi się do tego, czy podjęta czynność faktycznie doprowadziła do zamierzonego efektu, czyli wyegzekwowania należności.
3.6. O naruszeniu normy wynikającej z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. można byłoby natomiast mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Tego rodzaju uchybienia nie zostały wykazane w skardze kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mógł odnieść pożądanego przez Skarżącą skutku zarzut naruszenia art. 141 p.p.s.a., poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie należności objętych tytułem wykonawczym.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Koniecznym jest wskazanie, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone oraz wyraźne określenie, na czym to uchybienie polegało. Artykuł 141 p.p.s.a. składa się z czterech jednostek redakcyjnych, tj. paragrafów od 1 do 4 o różnej treści normatywnej. W takiej sytuacji zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis prawa autor skargi kasacyjnej miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze treść uchwały pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. (I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), zgodnie z którą przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, ten postulat spełni.
3.7. Przypomnieć należy, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego ma charakter subsydiarny w stosunku do innych środków zaskarżenia. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, według którego, jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów, to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia; z tych względów nie mogą być przedmiotem rozpoznania na podstawie skargi na czynności egzekucyjne zarzuty przedawnienia zobowiązania objętego egzekucją (por. wyroki NSA: z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt II FSK 2424/18; z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11; z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1285/12).
Powyższą zasadę uwzględnił Sąd w zaskarżonym wyroku trafnie wskazując, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru (a w konsekwencji - kognicja sądu) jest ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Innymi słowy – przedmiotem oceny zgodności z prawem jest wyłącznie prawidłowość dokonanej czynności, a nie wszelkich innych okoliczności, zdarzeń i aktów będących podstawą prowadzonej egzekucji.
W tych okolicznościach prawidłowo sąd pierwszej instancji ocenił, że zgłaszane w ramach skargi na czynność egzekucyjną zarzuty dotyczące istnienia obowiązku, nieuwzględnienia przerw w naliczaniu odsetek od zaległości podatkowej, czy dotyczące specyficznego charakteru obowiązku podatkowego wynikającego z art. 108 ustawy o VAT nie zawierały usprawiedliwionych podstaw.
Z powyższych względów bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art 6 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a.
Podejmowanie przez organ działań zmierzających do wykonania wynikającego z decyzji obowiązku nie może być uznane za naruszenie zasady praworządności wynikającej z art. 6 k.p.a., zobowiązującej organy do działania na podstawie przepisów prawa. Natomiast niezadowolenie strony postępowania z wydanego przez organ administracji rozstrzygnięcia nie może być utożsamiane z naruszeniem wynikającego z art. 8 k.p.a. obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Nie sposób przyjąć, że wymóg prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej będzie zachowany tylko wówczas, gdy organy administracji będą wydawać rozstrzygnięcia, których oczekuje strona postępowania (por. wyrok NSA z 26 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 23/18).
W przypadku oddalenia skargi na postanowienie organu administracji można zarzucić sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, albowiem sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., zaś skarżąca nie podniosła w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 54 § 1 u.p.e.a.
3.8. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a..
Krzysztof Przasnyski Bogusław Woźniak Anna Dalkowska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI