III FSK 1199/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie dotyczącą zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną interpretację art. 33 Ordynacji podatkowej (o.p.) i art. 80 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (u.K.A.S.) w zakresie przesłanek zabezpieczenia, a także brak kluczowych ustaleń dotyczących stanu majątkowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że celem postępowania zabezpieczającego jest uprawdopodobnienie istnienia zobowiązania i uzasadnionej obawy jego niewykonania, a nie ostateczne ustalenie jego wysokości. W ocenie NSA, materiał dowodowy zgromadzony przez organy podatkowe, wskazujący na udział skarżącego w procederze posługiwania się pustymi fakturami oraz jego niekorzystną sytuację majątkową (brak nieruchomości i środków trwałych, nieudokumentowana wartość udziałów w spółce), uzasadniał zastosowanie instytucji zabezpieczenia. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i NSA, wskazując, że obawa niewykonania zobowiązania może wynikać z różnych okoliczności, w tym z nierzetelnych transakcji i braku majątku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego w postępowaniu zabezpieczającym, zwłaszcza w kontekście udziału w procederze pustych faktur i oceny sytuacji majątkowej podatnika.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z zabezpieczeniem zobowiązań podatkowych. Ocena sytuacji majątkowej podatnika jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sam fakt powstania zaległości podatkowej lub okoliczności jej powstania, kwestionowane przez podatnika, są wystarczającymi przesłankami do zastosowania zabezpieczenia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt powstania zaległości podatkowej lub okoliczności jej powstania nie są wystarczającymi przesłankami do zastosowania zabezpieczenia. Konieczne jest wykazanie uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania, co może wynikać z różnych okoliczności, w tym z nierzetelnych transakcji i niekorzystnej sytuacji majątkowej podatnika.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że instytucja zabezpieczenia ma charakter tymczasowy i wymaga uprawdopodobnienia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania, co może być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, w tym na udziale podatnika w procederze pustych faktur oraz jego sytuacji majątkowej.
Czy organ podatkowy w postępowaniu zabezpieczającym jest zobowiązany do przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia obowiązku podatkowego i jego rzeczywistych rozmiarów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy w postępowaniu zabezpieczającym nie jest zobowiązany do przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego. Ma obowiązek jedynie uprawdopodobnienia, że zobowiązanie w określonej przybliżonej wysokości istnieje i że zachodzi uzasadniona obawa jego niewykonania.
Uzasadnienie
Decyzja o zabezpieczeniu ma charakter tymczasowy i nie przesądza ostatecznie o wysokości zobowiązania podatkowego. Dopiero w postępowaniu wymiarowym organ jest zobowiązany do pełnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego.
Czy odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony w postępowaniu zabezpieczającym, w kontekście braku ustaleń majątkowych, może stanowić podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strona miała możliwość przedstawienia swojej argumentacji i dowodów, a organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, odmowa przeprowadzenia wnioskowanego dowodu nie musi stanowić podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący miał możliwość przedstawienia dowodów dotyczących swojej sytuacji finansowej, a organ prawidłowo ocenił zebrany materiał, w tym wartość udziałów w spółce, co nie pozwalało na zakwestionowanie jego stanowiska.
Przepisy (16)
Główne
o.p. art. 33 § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. Zabezpieczenia można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
u.K.A.S. art. 80 § 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Zabezpieczenie w okolicznościach wymienionych w art. 33 § 1 o.p. można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Pomocnicze
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
u.K.A.S. art. 94 § 2
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
p.p.s.a. art. 173 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe prawidłowo oceniły istnienie uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego ze względu na udział podatnika w procederze pustych faktur. • Niekorzystna sytuacja majątkowa podatnika (brak majątku, nieudokumentowana wartość udziałów) uzasadniała zastosowanie zabezpieczenia. • Postępowanie zabezpieczające nie wymaga pełnego postępowania dowodowego, a jedynie uprawdopodobnienia istnienia zobowiązania i obawy jego niewykonania.
Odrzucone argumenty
Błędna interpretacja art. 33 o.p. i art. 80 u.K.A.S. przez organy podatkowe. • Brak kluczowych ustaleń dotyczących stanu majątkowego skarżącego. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez oddalenie skargi na decyzję naruszającą prawo materialne i procesowe.
Godne uwagi sformułowania
Zabezpieczenie to nie jest więc formą wykonania zobowiązania podatkowego, zwiększa jedynie gwarancję, że zobowiązanie podatkowe zostanie w przyszłości wykonane. • Decyzje zabezpieczające mają charakter tymczasowy i akcesoryjny. • Główną przesłanką wydania decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego w trybie art. 33 § 1 i 2 o.p. jest uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. • Uzasadniona obawa musi istnieć już w chwili rozstrzygania w przedmiocie zabezpieczenia, jednak obawa ta odnoszona jest zarazem do zdarzenia, które jeszcze nie nastąpiło (a nawet nie wiadomo czy w ogóle wystąpi). • W postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia należności podatkowych organy mogą wykazywać ziszczenie się przesłanek ustawowych zabezpieczenia przy użyciu wszelkich dostępnych i możliwych środków, a także w oparciu o wszelkie okoliczności faktyczne uprawdopodabniające możliwość niewykonania zobowiązania podatkowego, przy czym nie można mówić w tym przypadku o klasycznym postępowaniu dowodowym i tradycyjnych dowodach. • W przypadku, o którym mowa w § 2 pkt 2, zabezpieczeniu, z zastrzeżeniem art. 54 § 1 pkt 1, podlega również kwota odsetek za zwłokę należnych od zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu. • W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle otwartego katalogu okoliczności mogących przemawiać za wykazaniem stanu "uzasadnionej obawy", o której mowa w art. 33 § 1 o.p. […]
Skład orzekający
Jacek Pruszyński
przewodniczący sprawozdawca
Bogusław Dauter
członek
Agnieszka Olesińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego w postępowaniu zabezpieczającym, zwłaszcza w kontekście udziału w procederze pustych faktur i oceny sytuacji majątkowej podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z zabezpieczeniem zobowiązań podatkowych. Ocena sytuacji majątkowej podatnika jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa podatkowego – zabezpieczenia zobowiązań, a także procederu pustych faktur, co jest tematem budzącym zainteresowanie wśród profesjonalistów i przedsiębiorców.
“Puste faktury i brak majątku – kiedy fiskus może zabezpieczyć Twoje zobowiązania podatkowe?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.