III FSK 1188/24

III FSK 1188/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 789/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-06-06
III FZ 48/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Podjęto zawieszone postępowanie
Zawieszono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 124 § 1 pkt 4, z art. 128 § 1 , art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 789/23 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 25 września 2023 r., nr 1401-IEW1.4121.14.2023.15.MG w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: 1. zawiesić postępowanie kasacyjne, 2. podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne z udziałem Syndyka masy upadłości M. M.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 6.06.2024 r. o sygn. VIII SA/Wa 789/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. M. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 25.09.2023 r., nr 1401-IEW1.4121.14.2023.15.MG, wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.
2. W toku zainicjowanego postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny powziął informację o ogłoszeniu przez Sąd Rejonowy w R., V Wydział Gospodarczy dla upadłości skarżącego na podstawie postanowienia tego Sądu z 20.10.2025 r., sygn. [...]. W piśmie z 27.11.2025 r. (data nadania 28.11.2025 r.) Syndyk masy upadłości skarżącego złożył oświadczenie o wstąpieniu do sprawy.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Z powołaną normą koresponduje art. 144 ust. 1 ustawy z 28.02.2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 614 ze zm., dalej: p.u.), w myśl którego po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Użyte w art. 124 § 1 p.p.s.a. wyrażenie "sąd zawiesza postępowanie z urzędu" na gruncie wykładni językowej prowadzi do wniosku, że przepis ten wyraża normę kompetencyjną o charakterze obligatoryjnym - sąd administracyjny w momencie powzięcia wiadomości o zaistnieniu okoliczności wskazanej w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., tj. o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu.
Przywołane przepisy wskazują, że z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk masy upadłości staje się stroną postępowania dotyczącego masy upadłości w znaczeniu procesowym, upadły zaś zachowuje status strony takiego postępowania w ujęciu materialnoprawnym, tj. jako podmiot praw i obowiązków wchodzących w skład masy upadłości i dochodzonych w danym postępowaniu. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci na rzecz syndyka masy upadłości zarząd majątkiem wchodzącym w skład tej masy oraz prawo do reprezentowania i występowania we własnym imieniu w dotyczących masy upadłości stosunkach prawnych wszelkiego rodzaju, w tym w stosunkach procesowych (działanie syndyka w imieniu własnym i na rachunek upadłego). Przepisy prawa upadłościowego stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa dotyczących strony postępowania w znaczeniu formalnym.
Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, o którym mowa w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do toczącego się postępowania i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko temu podmiotowi przysługuje na wskazanym etapie postępowania legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości.
3.2. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 p.p.s.a. zawiesił postępowanie kasacyjne. Jednocześnie z uwagi na okoliczność, że równolegle z ogłoszeniem upadłości wyznaczony został Syndyk masy upadłości, który pismem z 27.11.2025 r. przystąpił do sprawy, możliwe i uzasadnione było podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem tego syndyka, zgodnie z art. 128 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. sąd postanowi bowiem podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna jego zawieszenia.
Sędzia NSA Stanisław Bogucki