III FSK 1173/24

III FSK 1173/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter /przewodniczący/
Dominik Gajewski /sprawozdawca/
Jolanta Sokołowska
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 508/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 6 ka ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 508/24 w sprawie ze skargi W. Spółdzielni [...] "Z." z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2023 r., nr KOC/1713/Ni/23 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz W. Spółdzielni [...] "Z." z siedzibą w W. kwotę 1800 (słownie: tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 508/24 w sprawie ze skargi W. Spółdzielni [...] "Z" z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: organ, Kolegium) z 12 grudnia 2023 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.
Skargę kasacyjną na ww. wyrok złożył pełnomocnik organu, zaskarżając ww. wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a.") zarzucono wyrokowi:
I. Naruszenie prawa materialnego tj.:
1. art. 6 ka ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 399), poprzez jego wadliwą wykładnie polegającą na uznaniu, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych zostaje spełniony poprzez naklejki informacyjne na pojemnikach o wadliwej segregacji, podczas gdy przepisy nie określają formy powiadomienia przez podmiot odbierający odpady właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, a powiadomienie poprzez naklejenie informacji o treści: "Uwaga nie odebrano z powodu zmieszania różnych frakcji odpadów", jest wystarczającym sposobem powiadomienia wspólnoty o nie odebraniu odpadów.
2. art. 6 ka ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 399), poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania o określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, wobec braku poinformowania właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a w konsekwencji określenia wysokości opłaty w drodze decyzji administracyjnej, podczas gdy w dniu 16 grudnia 2022 r. odbierający odpady powiadomił właściciela o niewłaściwej segregacji odpadów poprzez umieszczenie na koszu naklejki o treści "Uwaga nie odebrano z powodu zmieszania różnych frakcji odpadów".
II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 6 ka ust. 1 i 2 ustawy poprzez błędne uznanie, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych zostaje spełniony poprzez naklejki informacyjne na pojemnikach o wadliwej segregacji, a w konsekwencji błędne uznanie, że stanowi to o braku poinformowania właściciela nieruchomości i skutkuje wadliwym wszczęciem postępowania o określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podczas gdy w sprawie postępowanie zostało prawidłowo wszczęte.
2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej O.p.), poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w sprawie nie doszło do naruszenia ww. zasady, a w szczególności poprzez brak uprzedniego dostarczenia Skarżącej właściwego pojemnika do selektywnej zbiórki odpadów.
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku wewnętrznie sprzecznego, bowiem z jednej strony Sąd stwierdza, że: "powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów i przyjęcia tych odpadów jako niesegregowalne (zmieszane) odpady komunalne - jest jednym z warunków wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia opłaty podwyższonej (...) Nie ma podstaw uzasadniających twierdzenie organów>, że obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów’ zmieszanych wynikający z art. 6 ka ust. 1 u.c.p.g. został spełniony poprzez naklejki informacyjne o wadliwej segregacji na pojemnikach. (...) W konsekwencji, uznać należy że w sprawne niniejszej nie doszło do zawiadomienia skarżącej spółdzielni w trybie art. 6 ka ust. 1 u.c.p.g. o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Skoro z art. 6 ka ust. 2 u.c.p.g. wynika, że warunkiem wszczęcia przez organ postępowania, a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6 ka ust. 3 jest min. spełnienie przesłanki powiadomienia przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych zarówno organu jak i właściciela nieruchomości o niedopełnieniu selektywnego zbierania odpadów komunalnych, to należy uznać, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie doszło do spełnienia warunku powiadomienia właściciela. W konsekwencji należy stwierdzić, że w sprawie doszło do przedwczesnego wszczęcia postępowania. Z drugiej jednak strony: "Rozpoznając ponownie sprawę organy będą zobowiązane zawiadomić w sposób prawidłowy Skarżącą o niewłaściwej selektywnej zbiórce odpadów komunalnych we wskazanym zakresie". Uwzględniając zatem wykładnię przepisów poczynioną przez Sąd oraz stan faktyczny sprawy stwierdzić należy, że zawarte w uzasadnieniu wyroku wskazania co do dalszego postępowania są z tą wykładnią sprzeczne, co w konsekwencji uniemożliwia prawidłową ocenę wyroku.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła W. Spółdzielnia [...] "Z." z siedzibą w W., wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Istotą sporu jest kwestia ustalenia, czy obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych wynikający z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. został spełniony poprzez naklejki informacyjne o wadliwej segregacji na pojemnikach.
W ocenie Kolegium skoro obowiązujące przepisy nie określają formy i terminu powiadomienia przez podmiot odbierający odpady organu i właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, to brak jest podstaw do twierdzenia, że naklejki informacyjne nie spełniają obowiązku, o którym mowa w art. 6 ka ust. 1 ustawy. Kolegium stoi na stanowisku, że przyklejenie naklejki na pojemniku jest wystarczającym sposobem powiadomienia właściciela nieruchomości o nieodebraniu odpadów, gdyż gwarantuje to szybkie przekazanie informacji, co jest niezbędne przy gospodarce odpadami, które muszą być na bieżąco usuwane. Pozwala to też na szybką reakcję polegającą na podjęciu środków zapobiegających dalszym naruszeniom, a także stosowna informacja trafia bezpośrednio i natychmiast do mieszkańców, którzy na co dzień korzystają z pojemnika. Wymóg szybkiego powiadomienia użytkowników koszy na śmieci o nieprawidłowościach, nie mógł być spełniony przez inne działania np. spisanie protokołu z właścicielem nieruchomości, bądź zarządcą wspólnoty, gdyż pracownicy przedsiębiorstw odbierających odpady mają do obsłużenia tysiące nieruchomości jednego dnia, zaś odbiór odpadów odbywa się często pod nieobecność właścicieli i zarządców nieruchomości na terenie posesji.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie NSA (por. wyrok z 30 października 2024 r., sygn. akt. III FSK 492/24, III FSK 422/24), że naklejka nie spełnia określonego w art. 6ka ust. 1 wymogu powiadomienia właściciela nieruchomości. Zgodnie z art. 6ka ust.1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Z cytowanego przepisu wynika, że w przypadku zaniechania selektywnego zbierania odpadów odbierający te odpady przyjmuje je jako niesegregowane i powiadamia o tym właściwy organ oraz właściciela nieruchomości.
Obowiązek powiadomienia właściciela nieruchomości został wprowadzony ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1579 ze zm.). W uprzednio obowiązującym stanie prawnym podmiot odbierający odpady powiadamiał jedynie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Zmianę tę należy uznać za doniosłą, gdyż jako to przyjęto w orzecznictwie, powiadomienie właściciela nieruchomości pełni funkcję informacyjno-prewencyjną. Właściciel nieruchomości otrzymuje informację o stwierdzeniu nieprawidłowej segregacji odpadów i odbiorze tych odpadów jako zmieszanych, dzięki czemu ma możliwość podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie w przyszłości ewentualnych uchybień w tym zakresie i zapobieżeniu ponoszenia większych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Mając na uwadze tę funkcję powiadomienia za trafne należy uznać prezentowane w orzecznictwie stanowisko, iż powiadomienie właściciela powinno nastąpić niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych. Istotna jest przy tym forma owego powiadomienia.
Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie określają formy powiadomienia organu i właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Wobec tego obowiązuje określona w art. 126 O.p. zasada pisemności. W rozpoznanej sprawie zasada ta została uwzględniona przy zawiadamianiu organu, ale zaniechano jej zastosowania przy zawiadomieniu strony postępowania. Jest to o tyle niezrozumiałe, że skoro przepisy u.c.p.g. nie określają formy (sposobu) powiadomienia, to i go nie różnicują. W świetle obowiązujących przepisów nie ma to większego znaczenia, ale zauważyć można, że skoro podmiot odbierający odpady sporządza pisemne powiadomienie organu, to nie powinno być nadmiernym obciążeniem adresowanie powiadomienia również do właściciela nieruchomości.
Dlatego też należy uznać, iż forma powiadomienia strony postępowania w postaci naklejki jest wadliwa i to nie tylko przez wzgląd na zasadę określoną w art. 126 O.p. Przede wszystkim nie zawiera ona informacji, które powinny być zamieszczone w powiadomieniu. Brak na niej daty, w niektórych przypadkach brak informacji o tym, kto ją nakleił. Poza tym stosujący tę formę powiadomienia nie bierze pod uwagę, że właściciel nieruchomości nie ma obowiązku dokonywania codziennego przeglądu miejsc gromadzenia odpadów, a także i to, że naklejka nie daje gwarancji, iż pochodzi od podmiotu uprawnionego, albo że może być usunięta zanim właściciel ją dostrzeże. Naklejka może stanowić sygnał o nieprawidłowościach, ale nie spełnia ona określonego w art. 6ka ust. 1 wymogu powiadomienia właściciela nieruchomości.
Nietrafne jest także powołanie się w skardze kasacyjnej na treść wyroku NSA z 25 maja 2023 r., sygn. akt. III FSK 17/23 gdyż w przedmiotowym rozstrzygnięciu kwestią sporną było to, czy w sprawie wystąpiło niedopełnienie obowiązku selektywnego zbieranie odpadów w postaci naruszeń o charakterze jednostkowym. NSA w ww. wyroku wskazał, iż miało miejsce trzykrotne naruszenie obowiązku tym samym uznając, że brak było podstaw do uznania, że ujawnione naruszenie miało charakter jednostkowy. Natomiast w sprawie tej nie podniesiono zarzutu kasacyjnego, odnoszącego się do sposobu wypełnienia obowiązku poinformowania właściciela nieruchomości o wadliwej segregacji.
Końcowo należy także wskazać, iż zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest chybiony. Zgodnie z tym przepisem jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez sąd jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez taki zarzut nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.
Ocena uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że spełnia wymogi określone w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd przedstawił stan sprawy, jak i stanowiska stron oraz zarzuty skargi, ponadto wyjaśnił podstawę rozstrzygnięcia i powołał argumenty, przemawiające za uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisu postępowania, podniesiony jest skutecznie jeżeli wykazane zostanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. doszło i nie zawarł żadnego uzasadnienia wskazującego na to, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom przewidzianym art. 141 § 4 p.p.s.a. i umożliwia jego kontrolę instancyjną.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
SNSA Dominik Gajewski SNSA Bogusław Dauter SNSA Jolanta Sokołowska