III FSK 1173/22

III FSK 1173/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
III SA/Wa 744/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia
Odrzucono wniosek/wnioski
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 61 § 3, art. 1 § 1 i 2, art. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia i wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej K. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 744/21 w sprawie ze skargi K. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 stycznia 2021 r. nr 1401-IEE3.711.1.249.2020.4.JO w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: 1. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, 2. odrzucić wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 744/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") oddalił skargę K. O. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Skarżący wywiódł od powyższego wyroku WSA skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie, wydane postanowienie oraz prowadzona egzekucja jest bezprzedmiotowa. Skarżący wskazał, że zajęta przez organ egzekucyjny wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego jest niezasadna, ponieważ w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 976/19, rozstrzygniętej wyrokiem z dnia 17 października 2019 r., Skarżący nie był zobowiązany do ponoszenia kosztów sądowych, a więc nie należało rozstrzygać o zwrocie kosztów sądowych na rzecz Skarżącego w wyroku. Skarżący załączył do skargi kasacyjnej odpis postanowienia WSA wraz z uzasadnieniem z dnia 10 marca 2022 r., którym sprostowano wyrok WSA z dnia 17 października 2019 r., dokonując wykreślenia rozstrzygnięcia o kosztach. W postanowieniu tym przyznano rację wywodom Skarżącego, że rozstrzyganie o kosztach było omyłką, która nie powinna mieć miejsca z powodu prawomocnego zwolnienia Skarżącego z ponoszenia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia podlega oddaleniu jako niezasadny. Wniosek w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego podlega odrzuceniu z powodu braku właściwości sądu administracyjnego w przedmiocie orzekania o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego.
W świetle art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 146; Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998, z. 3, poz. 54, teza 1). Co do zasady, przymiotu wykonalności nie mają akty odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków, albo akty, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych (por. Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2011).
Kwestią podstawową w postępowaniu mającym za przedmiot wstrzymanie wykonalności skarżonej decyzji lub postanowienia jest zatem ocena, czy akt ten nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie może natomiast być przedmiotem wstrzymania wykonania akt, który wykonaniu nie podlega. Gdyby niniejsze postępowanie dotyczyło decyzji, która kreowała zobowiązanie podatkowe strony, wówczas dopuszczalna jest możliwość wstrzymania. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne. Jest to niewątpliwie rozstrzygnięcie o charakterze proceduralnym i nie wywołuje skutków materialnoprawnych. Przedmiotowe postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym, którego bieg wstrzymać chce Skarżący, nie podlega wcale wykonaniu, czyli przymusowej realizacji, gdyż nie nakłada ono na skarżącego żadnych obowiązków. Dlatego też bezzasadne jest rozważanie, czy korzystnym dla podatnika (tj. chroniącym przed wyrządzeniem znacznej szkody bądź przed spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków) będzie wstrzymanie jego wykonania. Skarżone postanowienie nie nadaje się do wykonania, gdyż nie nakłada na Skarżącego obowiązków i nie wymaga dokonania jakichkolwiek czynności. Nie jest możliwe zweryfikowanie skutków "wykonania" tego rodzaju postanowień pod kątem przesłanek, o których stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., a tym samym zastosowanie instytucji ochronnej z wymienionego przepisu (por. Postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2016 r. sygn. akt II FZ 281/16; Postanowienie NSA z dnia 18 maja 2018 r. sygn. akt II FZ 214/18). Dodatkowo stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga tylko zagadnienie incydentalne, nie wypowiadając się w zakresie głównej sprawy merytorycznej, w przedmiocie której orzekał będzie w związku z wniesioną skargą kasacyjną.
W odniesieniu do wniosku Skarżącego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest władny udzielić stronie tego typu ochrony tymczasowej. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), a podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania prowadzonej egzekucji, należy do kompetencji organu administracji publicznej, który prowadzi postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne nie mają kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach. Dopiero wydane w postępowaniu administracyjnym akty administracyjne, podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd administracyjny nie jest organem egzekucyjnym, dlatego nie wydaje orzeczeń merytorycznych, dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji. Tego typu orzeczenia mogą być wydawane jedynie w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 334/13, postanowienie NSA z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt II FZ 641/15, postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FZ 656/15). Dlatego wniosek Skarżącego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a podlega odrzuceniu z powodu niewłaściwości sądu do orzekania w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji. O odrzuceniu wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, orzeczono w punkcie 2 sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a.