III FSK 1158/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-31
NSAAdministracyjneWysokansa
egzekucja administracyjnadom pomocy społecznejopłata za pobytprawo pomocy społecznejprawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiskarżącyorgan egzekucyjnywymagalnośćostateczna decyzja

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie egzekucji opłaty za pobyt ojca w DPS, uznając, że postępowanie egzekucyjne nie jest miejscem kwestionowania zasadności decyzji administracyjnej.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na postanowienie SKO w sprawie egzekucji opłaty za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej. Zarzuty dotyczyły naruszenia prawa materialnego (art. 104 ust. 4 u.p.s.) i przepisów postępowania (k.p.a., u.p.e.a.), w tym błędnego uznania go za osobę zobowiązaną oraz pominięcia jego trudnej sytuacji rodzinnej i historii relacji z ojcem. NSA oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie egzekucyjne nie służy weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, a kwestie takie jak zwolnienie z opłaty czy trudna sytuacja rodzinna nie wpływają na wymagalność obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Sprawa dotyczyła obowiązku zapłaty za pobyt biologicznego ojca skarżącego w Domu Pomocy Społecznej. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego, w tym art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędne uznanie, że nie zachodzi przypadek szczególny uzasadniający odstąpienie od żądania zwrotu należności. Podnosił również naruszenia przepisów postępowania, w tym k.p.a. i u.p.e.a., wskazując na pominięcie jego trudnej sytuacji rodzinnej, historii relacji z ojcem (znęcanie się, porzucenie, zaległości alimentacyjne) oraz błędne uznanie go za osobę zobowiązaną do zapłaty. Skarżący argumentował również, że postępowanie egzekucyjne powinno zostać wstrzymane do czasu rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne ma charakter wykonawczy i nie służy weryfikacji merytorycznej ostatecznych decyzji administracyjnych. Wskazał, że zarzuty dotyczące zasadności nałożonego obowiązku, jego zakresu, czy też sytuacji rodzinnej skarżącego nie mogą być skutecznie podnoszone w postępowaniu egzekucyjnym. Podkreślono, że oczekiwanie na rozpatrzenie wniosku o ulgę (zwolnienie z opłaty) nie wpływa na wymagalność obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd uznał również, że zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej są chybione, gdyż niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia nie jest równoznaczne z naruszeniem tych zasad, a organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym i nie jest miejscem do weryfikacji merytorycznej ostatecznych decyzji administracyjnych.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że postępowanie egzekucyjne służy realizacji obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek. Weryfikacja decyzji ostatecznych jest niedopuszczalna w tym postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.s. art. 104 § 4

Ustawa o pomocy społecznej

Przepis ten pozwala na odstąpienie od żądania zwrotu należności w przypadkach szczególnie uzasadnionych, gdy stanowiłoby to nadmierne obciążenie lub niweczyło skutki udzielanej pomocy. Sąd uznał, że okoliczności faktyczne sprawy nie uzasadniały zastosowania tego przepisu w postępowaniu egzekucyjnym.

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W szczególności pkt 3 (błąd co do zobowiązanego) i pkt 6 lit. c (brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn).

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej, z urzędem badając nieważność postępowania).

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna wyroku WSA oddalającego skargę.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

u.p.e.a. art. 2 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja tytułu wykonawczego.

u.p.e.a. art. 3 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja tytułu egzekucyjnego.

u.p.s. art. 64 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy wniosku o zwolnienie z opłaty za pobyt mieszkańca w DPS.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 104 ust. 4 u.p.s. poprzez błędne uznanie, że nie zachodzi przypadek szczególny. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięcie szczególnej sytuacji rodzinnej skarżącego. Naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że skarżący jest zobowiązany do zapłaty za pobyt ojca. Naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu wymagalności zobowiązania pomimo złożenia wniosku o zwolnienie. Naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego. Naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do władzy publicznej.

Godne uwagi sformułowania

Weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest niedopuszczalna. Postępowanie egzekucyjne jest bowiem postępowaniem wykonawczym względem postępowania rozpoznawczego, zmierzając do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. W toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny w żadnym wypadku nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek. Z tych samych względów chybiony jest zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Zgłoszenie przez Skarżącego wniosku o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności (zwolnienia z obowiązku jej uregulowania) nie ma wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego do czasu, kiedy żądanie takie nie zostanie uwzględnione. O naruszeniu art. 8 § 1 k.p.a. [...] nie może stanowić podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę.

Skład orzekający

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Jacek Pruszyński

członek

Krzysztof Przasnyski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ograniczeń postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności niemożności kwestionowania ostatecznych decyzji administracyjnych i wpływu wniosków o ulgi na bieg egzekucji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji opłat za pobyt w DPS, ale zasady są szersze dla egzekucji administracyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa porusza ważny społecznie temat opłat za pobyt w DPS i trudnych relacji rodzinnych, jednocześnie jasno wyznaczając granice postępowania egzekucyjnego.

Czy możesz odmówić zapłaty za pobyt rodzica w DPS, bo Cię skrzywdził? Sąd wyjaśnia granice egzekucji administracyjnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 1158/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Rz 134/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2024-05-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 § 2 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 134/24 w sprawie ze skargi M. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2023 r., nr SKO.418/33/22 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 134/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. H. (dalej jako: "Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2023 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Rzeszowie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący reprezentowany przez adwokata, zaskarżając ten wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego – naruszenie art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, dalej jako: "u.p.s.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że w niniejszej sprawie nie zachodzi statuowany przez cytowany przepis przypadek szczególny i w związku z tym przepis ten nie znajduje zastosowania w rozpatrywanym stanie faktycznym, pomimo iż szereg okoliczności faktycznych bezpośrednio wskazuje, że w przedmiotowej sprawie tego rodzaju przypadek szczególny zachodzi. Wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Rzeszowie w zaskarżonym wyroku zawęził interpretację art. 104 ust. 4 u.p.s. wyłącznie do aspektów ekonomicznych, pomijając całkowicie aspekty związane z sytuację rodzinną Skarżącego;
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na:
1. naruszeniu art. 7, w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1301 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i przyjęciu, że organ nie naruszył prawa pomijając w rozpatrywaniu niniejszej sprawy w toku postępowania administracyjnego szereg faktów dotyczących szczególnej sytuacji rodzinnej Skarżącego, w szczególności faktu, że został on zobowiązany do zapłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej swojego biologicznego ojca, pomimo łączących go ze Skarżącym więzów krwi jest on dla Skarżącego osobą całkowicie obcą, ponadto w dzieciństwie ojciec Skarżącego znęcał się nad nim oraz jego matką, następnie porzucił Skarżącego i nie brał dalszego udziału w jego wychowaniu, a także nie płacił zasądzonych wyrokiem Sądu alimentów;
2. naruszeniu art. 33 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") poprzez błędne zastosowanie powołanego przepisu, które skutkowało przyjęciem, że Skarżący jest osobą zobowiązaną do uiszczenia zobowiązania z tytułu opłaty za pobyt swojego biologicznego ojca w Domu Pomocy Społecznej, podczas gdy prawidłowe i zgodne z prawem prowadzenie postępowania przez organy orzekające w toku postępowania administracyjnego powinno doprowadzić do przyjęcia, że koszty powstałe w związku z pobytem ojca Skarżącego w Domu Pomocy Społecznej powinny zostać pokryte przez jednostkę samorządu terytorialnego;
3. naruszeniu art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zobowiązanie z tytułu pokrycia kosztów pobytu swojego biologicznego ojca w Domu Pomocy Społecznej jest wymagalne, pomimo że Skarżący złożył w tym przedmiocie wniosek o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia ww. opłaty. Postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie nie zostało jeszcze zakończone, w związku z czym należy wskazać, że w przypadku uwzględnienia wniosku Skarżącego o zwolnienie od opłaty postępowanie wywołane niniejszą skargą stanie się bezprzedmiotowe;
4. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., polegające na nieuwzględnieniu w sprawie słusznego interesu Skarżącego i uznania, że jest on osobą zobowiązaną do zapłaty należności za pobyt swojego biologicznego ojca w Domu Pomocy Społecznej, pomimo że w okolicznościach niniejszej sprawy, wynikających z relacji pomiędzy Skarżącym a jego biologicznym ojcem, a także ze względu na wysokość kwoty, do której zapłaty zobowiązany został Skarżący, rozstrzygnięcie to w jaskrawy sposób narusza jego słuszny interes;
5. Naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób mogący radykalnie naruszyć zaufanie do władzy publicznej, poprzez wzięcie pod uwagę jedynie literalnego brzmienia przepisów w oderwaniu od ogólnych zasad postępowania administracyjnego, zasad konstytucyjnych oraz ogólnych zasad słuszności, co skutkowało uznaniem Skarżącego za zobowiązanego do zapłaty należności za pobyt swojego biologicznego ojca w Domu Pomocy Społecznej, pomimo że nie brał on udziału w jego wychowaniu, znęcał się nad Skarżącym oraz jego matką oraz nie wykonywał obowiązku uiszczenia alimentów.
Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania wywołanego niniejszą skargą, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Pełnomocnik Skarżącego oświadczył, że zrzeka się rozpatrzenia skargi kasacyjnej na rozprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie nie skorzystało z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), jak również naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Przechodząc do analizy zarzutów wskazać należy, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 104 ust. 4 u.p.s. polegający na błędnym uznaniu, że w niniejszej sprawie nie zachodzi statuowany przez cytowany przepis przypadek szczególny i w związku z tym przepis ten nie znajduje zastosowania w rozpatrywanym stanie faktycznym.
Zgodnie z przepisem art. 104 ust. 4 u.p.s., w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.
Należy podkreślić, że obowiązek, którego dotyczy postępowanie wynikał z ostatecznych decyzji nr PI/DPS-5026-8/17/8 z 3 lipca 2017 r., nr PI/DPS-5026-1/18/7 z 16 sierpnia 2018 r. i nr PD-DPS.5026.99.1.3.2019 z 5 kwietnia 2019 r., przy czym ta ostatnia została uchylona, co zostało uwzględnione przez wierzyciela w zaskarżonym postanowieniu. W pozostałym zatem zakresie egzekwowany obowiązek istnieje i jest realizowany wobec właściwej osoby.
Należność pieniężna objęta tytułem wykonawczym nr [...] została określona w ostatecznych decyzjach, które stanowiły dla wierzyciela tytuły egzekucyjne, o którym mowa w przepisach art. 2 § 1 i art. 3 § 1 u.p.e.a. Skarżący nie wykazał, aby decyzje z dnia 3 lipca 2017 r. i z dnia 16 sierpnia 2018 r. zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, a on przestał być zobowiązanym do uregulowania należności, które zostały w nich określone, jako to miało miejsce odnośnie do decyzji z 5 kwietnia 2019 r. Zatem dochodzona należność w postępowaniu egzekucyjnym wynika z ostatecznych decyzji administracyjnych i jest wymagalna.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skutku takiego nie może wywołać również oczekiwanie na ulgę, o której mowa w art. 64 ust. 1 u.p.s. w postaci częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłaty za pobyt mieszkańca domu w DPS. Postępowania takie, dopóki nie zakończą się decyzją uwzględniającą żądanie chociażby w części, nie mają wpływu na wymagalność obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, który wynika z ostatecznej decyzji administracyjnej.
Weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest niedopuszczalna. Postępowanie egzekucyjne jest bowiem postępowaniem wykonawczym względem postępowania rozpoznawczego, zmierzając do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny w żadnym wypadku nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 1720/22). W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania (por. wyroki NSA: z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1950/22; z 16 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1530/23).
Z tych samych względów chybiony jest zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W ramach tego zarzutu Skarżący podnosi bowiem pominięcie przez organ braku jakiegokolwiek kontaktu Skarżącego z ojcem, faktu porzucenia przez pensjonariusza rodziny oraz istnienia znacznych zaległości alimentacyjnych ojca w stosunku do Skarżącego.
Wskazywany charakter relacji Skarżącego z ojcem nie może stanowić o zasadności zarzutu odnoszącego się do ww. przepisów k.p.a. w sprawie z zakresu egzekucji świadczeń pieniężnych, co należy także odnieść do porzucenia przez pensjonariusza rodziny, jak również istnienia znacznych zaległości alimentacyjnych ojca w stosunku do Skarżącego. Nie sposób więc podzielić zarzutu naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Skuteczne zarzucenie naruszenia tych przepisów wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta przez organ i sąd I instancji doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2024 r., sygn. akt: III OSK 3287/21).
Sam fakt, iż organ nie podzielił twierdzeń Skarżącego nie oznacza, iż nie rozpatrzył dostatecznie wszystkich dowodów. Organy mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co nie oznacza, że w przypadku niepodzielenia stanowiska Skarżącego lub rozpatrzenia dowodu inaczej niż zrobiłby to Skarżący, zaniechały one dopełnienia swoich obowiązków nałożonych przez ustawę.
Należy zauważyć, że w sprawie prawidłowo dokonano analizy zebranego materiału dowodowego. Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że wydając zaskarżone postanowienie, organ merytorycznie rozstrzygnął sprawę, ustalając niesporny stan faktyczny i dokonał oceny mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedzone zostało dokładnym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Skarżący w pkt II.2 petitum skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie powołanego przepisu, które skutkowało przyjęciem, że Skarżący jest osobą zobowiązaną do uiszczenia zobowiązania z tytułu opłaty za pobyt swojego biologicznego ojca w Domu Pomocy Społecznej, podczas gdy prawidłowe i zgodne z prawem prowadzenie postępowania przez organy orzekające w toku postępowania administracyjnego powinno doprowadzić do przyjęcia, że koszty powstałe w związku z pobytem ojca Skarżącego w Domu Pomocy Społecznej powinny zostać pokryte przez jednostkę samorządu terytorialnego.
Stosownie do art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest błąd co do zobowiązanego. Należy w tym miejscu przytoczyć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt III FSK 772/22, w którym przyjęto, iż z sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku.
Powyższe znajduje zastosowanie również do ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy, gdzie Skarżący kwestionuje decyzję, na podstawie której prowadzona jest egzekucja. W konsekwencji należy uznać, że egzekwowana należność wynika z istniejącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, a obowiązek jej zapłaty spoczywa na Skarżącym, na którego osobę wystawiono tytuł egzekucyjny i przeciwko któremu skierowano egzekucję. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. nie zasługuje więc na uwzględnienie.
Mając na uwadze poczynione powyżej uwagi, w ten sam sposób należało ocenić zarzut naruszenia art. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Jak już bowiem podkreślono, akcentowany charakter relacji Skarżącego z ojcem nie może stanowić o trafności zarzutu w sprawie z zakresu egzekucji świadczeń pieniężnych.
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zobowiązanie z tytułu pokrycia kosztów pobytu swojego biologicznego ojca w Domu Pomocy Społecznej jest wymagalne, pomimo że Skarżący złożył w tym przedmiocie wniosek o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia ww. opłaty.
Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zagadnienie wymagalności w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. zostało wyjaśnione w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt III FSK 565/22, wskazano, iż przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie.
Ustawodawca w przepisie tym określił przyczyny braku wymagalności obowiązku, wymieniając je zgodnie z treścią tego unormowania. Do ostatniej uregulowanej przyczyny, a zatem wystąpienia innej przyczyny powodującej brak wymagalności obowiązku zaliczyć można np. sytuacje, w których egzekwowany obowiązek wynika z aktu, który nie jest jeszcze wykonalny, np. nieostateczna decyzja administracyjna, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności ani niepodlegająca natychmiastowej wykonalności z mocy prawa.
Trafnie więc uznał Sąd I instancji, iż zgłoszenie przez Skarżącego wniosku o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności (zwolnienia z obowiązku jej uregulowania) nie ma wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego do czasu, kiedy żądanie takie nie zostanie uwzględnione, a decyzja taka nie uzyska przymiotu ostateczności lub nie zostanie jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Za bezzasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób mogący radykalnie naruszyć zaufanie do władzy publicznej, poprzez wzięcie pod uwagę jedynie literalnego brzmienia przepisów w oderwaniu od ogólnych zasad postępowania administracyjnego, zasad konstytucyjnych oraz ogólnych zasad słuszności, co skutkowało uznaniem Skarżącego za zobowiązanego do zapłaty należności za pobyt swojego biologicznego ojca w Domu Pomocy Społecznej, pomimo że nie brał on udziału w jego wychowaniu, znęcał się nad Skarżącym oraz jego matką oraz nie wykonywał obowiązku uiszczenia alimentów.
Prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie i w granicach prawa. Stąd, wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie mogło również do naruszenia wspomnianych przepisów. O naruszeniu art. 8 § 1 k.p.a. i zawartej w nim normy nakazującej organom administracji publicznej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, nie może stanowić podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni.
Ponadto, z zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i orzeczenia wydane w wyniku tak przeprowadzonego postępowania, mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący nie podważył skutecznie oceny dokonanej w zaskarżonym wyroku, zaś niezadowolenie Skarżącego z wydanego przez organ rozstrzygnięcia nie może być utożsamiane z naruszeniem wynikającego z art. 8 § 1 k.p.a. obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Nie sposób przyjąć, że wymóg prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej będzie zachowany tylko wówczas, gdy organy administracji będą wydawać rozstrzygnięcia, których oczekuje strona postępowania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ egzekucyjny, jak i Sąd I instancji rozpoznając sprawę, ze swych obowiązków dowodowych i ich oceny się wywiązały, co w konsekwencji świadczy o niezasadności stawianych w skardze kasacyjnej zarzutów.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
s. Jacek Pruszyński s. Stanisław Bogucki s. Krzysztof Przasnyski (spr.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI