III FSK 1149/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA dotyczący opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów po zlikwidowanych liniach kolejowych, wskazując na błędy proceduralne sądu pierwszej instancji.
Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów po zlikwidowanych liniach kolejowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki, uznając, że grunty te podlegają opodatkowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i niewystarczające uzasadnienie rozstrzygnięcia w kwestii wyłączenia z opodatkowania gruntów zajętych pod pasy dróg publicznych.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą podatku od nieruchomości za 2020 r. Spór dotyczył opodatkowania gruntów w pasie linii kolejowych po ich likwidacji. WSA we Wrocławiu uznał, że zwolnienia podatkowe nie mają zastosowania, a grunty te, jako związane z działalnością gospodarczą spółki, podlegają opodatkowaniu. NSA uchylił wyrok WSA, podzielając zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Sąd pierwszej instancji miał błędnie ustalić stan faktyczny, uznając, że opodatkowaniu podlegają wyłącznie grunty, podczas gdy decyzje organów dotyczyły również budynków i budowli. Ponadto, uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe w zakresie odmowy zastosowania art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. (wyłączenie gruntów zajętych pod pasy dróg publicznych), ponieważ sąd nie wyjaśnił swojej interpretacji tego przepisu i nie odniósł się do możliwości zastosowania go w sprawie. NSA podkreślił, że sąd administracyjny ma obowiązek orzekać na podstawie akt sprawy i prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, a uzasadnienie wyroku musi umożliwiać kontrolę instancyjną. W związku z tym sprawę przekazano do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymaga ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, z uwzględnieniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i zastosowania przepisów dotyczących wyłączeń z opodatkowania.
Uzasadnienie
NSA wskazał na błędy WSA w ustaleniu stanu faktycznego i wadliwość uzasadnienia, szczególnie w kontekście opodatkowania budowli oraz zastosowania art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. (pasy drogowe).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (29)
Główne
u.p.o.l. art. 2 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Opodatkowanie gruntu bez infrastruktury jest dopuszczalne; organ nie musi objąć wszystkich przedmiotów opodatkowania jedną decyzją.
u.p.o.l. art. 2 § ust. 3 pkt 4
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Wyłączenie z opodatkowania gruntów zajętych pod pasy drogowe dróg publicznych oraz zlokalizowanych w nich budowli, z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż utrzymanie dróg publicznych lub eksploatacja autostrad płatnych. Interpretacja pojęcia 'pas drogowy' wymaga odwołania się do ustawy o drogach publicznych.
u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Kwalifikacja gruntów jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, co może wpływać na stawkę podatku.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd powinien orzekać wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Zakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku musi zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeśli uniemożliwia kontrolę instancyjną.
u.d.p. art. 2 § ust. 3 pkt 4
Ustawa o drogach publicznych
Wyłączenie z opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów zajętych pod pasy drogowe dróg publicznych oraz zlokalizowanych w nich budowli, z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż utrzymanie dróg publicznych lub eksploatacja autostrad płatnych.
Pomocnicze
u.p.o.l. art. 7 § ust. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 7 § ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 7 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 7 § ust. 1 pkt 1a
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 7 § ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 7 § ust. 1 pkt 10
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.d.p. art. 2a § ust. 2
Ustawa o drogach publicznych
Prawo budowlane art. 3 § pkt 3a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
ustawy transport kolejowy art. 4 § pkt 2
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. "ustawy transport kolejowy"
u.p.o.l. art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA przepisów postępowania, w szczególności art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Błędne ustalenie stanu faktycznego przez WSA. Wadliwe uzasadnienie wyroku WSA, które uniemożliwia kontrolę instancyjną. Niewłaściwa interpretacja lub brak zastosowania art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
sąd powinien orzekać wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy sąd ma zatem obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia, jaki stan faktyczny wynika z akt sprawy przepis ten oznacza zakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia wadliwość uzasadnienia wyroku może też stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia powyższa konstatacja sądu pierwszej instancji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią znajdujących się w aktach sprawy decyzji SKO we Wrocławiu sąd pierwszej instancji wydał swe rozstrzygnięcie w oderwaniu od ustaleń dokonanych w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia w części dotyczącej odmowy zastosowania art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. powyższe uniemożliwia w tym zakresie kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku
Skład orzekający
Dominik Gajewski
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Sokołowska
członek
Wojciech Stachurski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów proceduralnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 133 § 1 i 141 § 4 p.p.s.a.), zasady ustalania stanu faktycznego przez sądy administracyjne, a także kwestie związane z opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości gruntów po zlikwidowanych infrastrukturach kolejowych oraz stosowanie wyłączeń z art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji gruntów kolejowych i ich opodatkowania, a także proceduralnych błędów sądu pierwszej instancji. Interpretacja przepisów materialnych może wymagać analizy w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego podatku od nieruchomości i jego zastosowania do specyficznych gruntów kolejowych, a także pokazuje, jak błędy proceduralne sądu pierwszej instancji mogą prowadzić do uchylenia wyroku. Jest to interesujące dla prawników procesowych i specjalistów od prawa podatkowego.
“Błędy proceduralne WSA uchylają wyrok w sprawie podatku od nieruchomości po zlikwidowanych torach kolejowych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1149/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-05-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-20 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dominik Gajewski /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Sokołowska Wojciech Stachurski Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wr 942/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-04-04 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 120, 121, 122, 187 par. 1, 191 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 942/23 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2023 r., nr SKO 4011/182/23 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 7043 (słownie: siedem tysięcy czterdzieści trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z 4 kwietnia 2024 r., I SA/Wr 942/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 9 marca 2023 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 r. Z uzasadnienia wyroku wynika, że powstały w tej sprawie spór dotyczy opodatkowania (zwolnień z opodatkowania) gruntów (działek) w pasie linii kolejowych nr [...]. Na wstępie sąd wyjaśnił, że opodatkowanie wyłącznie gruntu bez znajdującej się na nim infrastruktury ma oparcie w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1445 z późn. zm.; dalej: "u.p.o.l."). Wymiar podatku może obejmować oddzielnie różne przedmioty opodatkowania - innymi słowy - organ podatkowy nie musi objąć wszystkich przedmiotów opodatkowania podatnika jedną decyzją. Następnie sąd podzielił ustalenia organów podatkowych, że w sprawie nie znajduje zastosowania zwolnienie podatkowe z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. Wynika to z likwidacji wskazanych odcinków linii kolejowych nr 304 i 321, a więc niemożności ich udostępniana przewoźnikom kolejowym. Nie zachodzą przy tym również pozostałe warianty zwolnienia, ustanowione w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b i c u.p.o.l., albowiem po zlikwidowaniu linii kolejowej nie można mówić o istniejącej infrastrukturze kolejowej. W sprawie nie mógł być też zastosowany art. 7 ust. 1 pkt 1a u.p.o.l., przewidujący czasowe zwolnienie z podatku od nieruchomości gruntów, budynków i budowli, po zlikwidowanej linii kolejowej, albowiem dotyczyła opodatkowania za rok 2020 r., a więc już po upływie przewidzianego w przepisie 3-letniego okresu po likwidacji linii kolejowej. W sprawie nie znajdował też zastosowania art. 7 ust. 1 pkt 8 u.p.o.l. przewidujący zwolnienie z podatku od nieruchomości, znajdujących się w parkach narodowych lub rezerwatach przyrody i służących bezpośrednio i wyłącznie osiąganiu celów z zakresu ochrony przyrody. Zdaniem sądu, przepis ten pozwala na zwolnienie jedynie takiego obszaru Natura 2000, który zawiera się w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody. Z akt administracyjnych, a także ze stanowiska Skarżącej, wskazana w zdaniu poprzednim okoliczność nie wynika. Ponadto w sprawie nie znajduje zastosowania art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l., dotyczący zwolnienia gruntów stanowiących nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem sądu, do zakwalifikowania gruntu, jako zwolnionego w oparciu o ten przepis, istotne są, zapisane w ewidencji gruntów i budynków, oznaczenia danego gruntu. Z akt sprawy nie wynika, by któryś z gruntów przyjętych do opodatkowania posiadał stosowne oznaczenie wyznaczające jedną (pozytywną), lecz nie jedyną, przesłankę do zastosowania zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. Sąd nie stwierdził również, aby któryś z przyjętych do opodatkowania gruntów, leżał w pasie drogi publicznej, co mogłoby wskazywać na rozważenie zwolnienia (wyłączenia – NSA), zawartego w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. W dalszej części uzasadnienia sąd podzielił stanowisko organów podatkowych co do kwalifikacji spornych gruntów, jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.). Zdaniem sądu, przymiot przedsiębiorcy po stronie Spółki, deklarowany przez nią przedmiot jej działalności gospodarczej w postaci obrotu nieruchomościami, jak i argumentacja samej Spółki o kwalifikowaniu spornych gruntów do mocy wytwórczych, a ponadto potencjalna możliwość przywrócenia przewozów po zabiegach prawnych, skutkujących wygaśnięciem decyzji o likwidacji linii kolejowej i zabiegach ekonomicznych, skutkujących odtworzeniem infrastruktury kolejowej – wskazują, że co najmniej potencjalnie grunty, których dotyczy spór o opodatkowanie według najwyższej stawki, mogą zostać wykorzystane przez Spółkę w jej działalności gospodarczej. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Spółki. Zaskarżonemu w całości wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), postawione zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania: I. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit c, poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez stronę przeciwną przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 z późn. zm.; dalej: "o.p.") oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na akceptacji przez sąd pierwszej instancji błędnych ustaleń decyzji odnośnie stanu faktycznego sprawy, w zakresie wskazanym szczegółowo w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, które doprowadziły sąd do wniosku, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty zlikwidowanych linii kolejowych i odrębnie budowle pozostałe po likwidacji linii kolejowej; 2) art. 120 o.p. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., poprzez niezastosowanie wskazanej wyżej normy prawa materialnego i przyjęcie wykładni przepisu prawa niewynikającej z tez wyroku Trybunału Konstytucyjnego dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19; 3) art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 187 § 1 o.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób arbitralny z naruszeniem zasady zaufania i zaniechanie pełnej analizy okoliczności, w jakie występują w sprawie, w tym pominięcie dowodów w posiadaniu których jest gminny organ podatkowy: planów zagospodarowania przestrzennego i decyzji podziałowych gruntów pod drogi publiczne; 4) art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w związku z art. 191 o.p. poprzez wadliwe sporządzanie uzasadnienia faktycznego i prawnego, wynikające z niedostatecznego rozpatrzenia całości materiału dowodowego sprawy i brak wszechstronnej oceny dowodów; II. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez prezentowanie stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, który organ administracji ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wybiórczo wybranym materiale dowodowym, a także poprzez stawianie tez nie wynikających ze zgromadzonego materiału w sprawie. Ponadto, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, poprzez oddalenie skargi, zaskarżonemu wyrokowi postawiono zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 2 ust. 1 pkt 3 związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., przez pominięcie tych przepisów w sprawie i uznanie, że zarówno grunt jak i budowle po zlikwidowanej linii kolejowej mogą stanowić odrębne przedmioty opodatkowania służące działalności gospodarczej innej niż prowadzenie ruchu kolejowego; 2) art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w związku z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz.1332 z późn. zm.) i art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. "ustawy transport kolejowy" (Dz. U. 2017 r. poz. 2117 z późn. zm.), przez pominięcie tych przepisów w sprawie i nie zastosowanie zawartych w tych aktach definicji ustawowych przy określeniu przedmiotu opodatkowania jakim jest budowla - linia kolejowa, co jest sprzeczne z tezami wynikającymi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r. SK 14/21; 3) art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 i art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2068 z późn. zm.), a w konsekwencji niezastosowanie w sprawie podczas gdy pojęcie drogi publicznej użyte w tym przepisie powinno być interpretowane zgodnie z art. 2a ust. 2 u.d.p., a wyłączenie z opodatkowania podatkiem od nieruchomości określone tym przepisem dotyczy również pasów drogowych; 4) art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l., przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że fakt posiadania nieruchomości przez Skarżącą, decyduje o podwyższonej stawce podatku, a nie rzeczywista możliwość wykorzystywania nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. W oparciu o powyższe zarzuty, pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Jednocześnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Na wstępnie należy zauważyć, że podobna sprawa była już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 maja 2025 r., III FSK 942/23. Wyrażone tam stanowisko podziela również sąd orzekający w niniejszej sprawie. Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Na tle tej regulacji prawnej w orzecznictwie wskazuje się, że sąd powinien orzekać wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Sąd ma zatem obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia, jaki stan faktyczny wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu przed organami administracyjnymi, odpowiadają prawu. Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny jest kształtowany w oparciu o materiał faktyczny i dowodowy, który legł u podstaw wydania zaskarżonego aktu administracyjnego i znajduje się w nadesłanych przez organ aktach sprawy (wyrok NSA z 16 stycznia 2025 r., III OSK 2515/24). Przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny pierwszej instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego, zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym, przy jednoczesnym niekwestionowaniu tych ustaleń oznacza naruszenie obowiązku określonego w art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten oznacza zakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy oraz tym samym zakaz wykraczania przez sąd administracyjny poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym (zob. wyroki NSA z 19 października 2010 r., II OSK 1645/09; z 12 czerwca 2014 r., I GSK 67/13). Z kolei art. 141 § 4 p.p.s.a. nakazuje, aby uzasadnienie wydanego przez sąd wyroku zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Wadliwość uzasadnienia wyroku może też stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się również w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (zob. np. wyroki NSA: z 12 października 2010 r., II OSK 1620/10; z 12 stycznia 2012 r., II GSK 1399/10; z 21 marca 2019 r., I GSK 1082/18). W uzasadnieniu zaskarżonego w tej sprawie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odniósł się na wstępie do przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości wskazując, że kwestię tę reguluje art. 2 ust. 1 u.p.o.l. W tym zakresie sąd wyraził pogląd, że opodatkowanie wyłącznie gruntu bez znajdującej się na nim infrastruktury ma oparcie w przytoczonym przepisie, skoro wskazuje on właśnie grunt jako przedmiot opodatkowania. Wymiar podatku może obejmować oddzielnie różne przedmioty opodatkowania - innymi słowy - organ podatkowy nie musi objąć wszystkich przedmiotów opodatkowania podatnika jedną decyzją. Dalej sąd skonstatował, że cyt. "W niniejszej sprawie kwestia, czy to, co znajduje się na gruncie, stanowi przedmiot opodatkowania (podlega ewentualnym zwolnieniom) w myśl przepisów u.p.o.l., jest bez znaczenia, albowiem nie zostało objęte zakresem opodatkowania w oparciu o zaskarżoną decyzję. Rozważania Sądu, wychodzące poza przedmiotowy zakres postępowania zakończonego w drugiej instancji decyzją SKO, stanowiłyby wyjście poza granice sprawy (orzekania), czego Sądowi – z uwagi na przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. – czynić nie wolno.". Powyższa konstatacja sądu pierwszej instancji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią znajdujących się w aktach sprawy decyzji SKO we Wrocławiu z 9 marca 2023 r., a także decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 27 grudnia 2022 r. Wynika z nich, że przedmiotem opodatkowania w tej sprawie były nie tylko grunty, ale także należące do Spółki budynki i budowle, położone na terenie Miasta i Gminy [...]. Z tego względu słusznie w skardze kasacyjnej zarzucono, że błędne jest twierdzenie sądu pierwszej instancji jakoby kwestia opodatkowania budowli pozostawała poza zakresem wniesionej skargi, bowiem wskazane przez skarżącą Spółkę jako zwolnione z opodatkowania, zostały przez organy podatkowe objęte wymiarem podatku od nieruchomości za 2020 r. W tym zakresie sąd pierwszej instancji wydał swe rozstrzygnięcie w oderwaniu od ustaleń dokonanych w zaskarżonej decyzji, co uzasadnia zarzut dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd nie wyjaśnił podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia w części dotyczącej odmowy zastosowania art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. Przywołany przepis prawa materialnego stanowi o wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów zajętych pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowanych w nich budowli - z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż utrzymanie dróg publicznych lub eksploatacja autostrad płatnych. W zakresie rozumienia zwrotu normatywnego "grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych" ustawodawca wprost odsyła do przepisów ustawy o drogach publicznych, w których zawarta jest zarówno definicja pasa drogowego, jak i drogi publicznej. W związku z tym dla określenia zakresu zastosowania wyłączenia z art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. niezbędnym jest odwołanie się do odpowiednich przepisów regulujących pojęcia "pasa drogowego" oraz "drogi publicznej". W tym zakresie w orzecznictwie zwraca się uwagę, że "pas drogowy" to kategoria szersza niż "droga" - obejmuje nie tylko jezdnię, jako twór fizyczny, ale także jej otoczenie związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, tj. w normalnych warunkach nieprzeznaczone do ruchu drogowego, ale umożliwiające prawidłowe utrzymanie tego ruchu. Wyłączone z opodatkowania zostały zatem nie tylko budowle w postaci dróg publicznych, lecz również grunty i inne budowle zlokalizowane w pasie drogowym, związane z eksploatacją autostrad płatnych, a od 19 września 2018 r. grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle - z wyjątkiem związanych z utrzymaniem dróg publicznych lub eksploatacją autostrad płatnych (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2023 r., III FSK 1111/22). W licznych orzeczeniach podkreśla się jednak, że przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidują możliwości uzyskiwania statusu drogi publicznej ex lege z powodu tylko samego położenia gruntów w ciągu dróg publicznych (krajowych, wojewódzkich, powiatowych lub gminnych). Tereny kolejowe nie będą zatem kwalifikowane jako drogi publiczne nawet w sytuacji, gdy funkcjonalnie pełnią rolę ogólnodostępnej ulicy (drogi) leżącej w ciągu dróg publicznych (krajowych, wojewódzkich, powiatowych lub gminnych), na przecięciu linii kolejowych z drogami publicznymi lub gdy na części z nich posadowiono budowle dróg publicznych. Spełnienie przesłanki ogólnodostępności jest warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym do uznania ich za drogę publiczną. Musi nastąpić formalne zaliczenie do kategorii dróg publicznych odpowiednim aktem prawnym (zob. np. wyrok NSA z 13 grudnia 2023 r., III FSK 940/23). W literaturze zwraca się również uwagę, że z wyłączenia, o którym mowa w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l, nie będą korzystały grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane na nich budowle, jeżeli związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż utrzymanie dróg publicznych lub eksploatacja autostrad płatnych. Jeżeli więc grunty oraz budowle znajdujące się w pasie drogowym są w posiadaniu przedsiębiorcy innego niż ten, który prowadzi działalność w zakresie eksploatacji autostrad płatnych czy też utrzymania drogi publicznej, to wyłączenie nie może być stosowane (zob. komentarz do art. 2 u.p.o.l. R. Dowgier i in., Podatki i opłaty lokalne. Komentarz, LEX/el. 2021). Kontrolując zaskarżoną decyzję w zakresie odmowy zastosowania art. 2 ust.3 pkt 4 u.p.o.l., sąd pierwszej instancji ograniczył się do stwierdzenia, że cyt. "nie stwierdził w oparciu o akta sprawy, by któryś z przyjętych do opodatkowania gruntów, leżał w pasie drogi publicznej, co mogłoby wskazywać na rozważenie zwolnienia, zawartego w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l." (s. 8 uzasadnienia wyroku). Sąd nie wyjaśnił jednak, co rozumie pod pojęciem "grunt zajęty pod pasy drogowe dróg publicznych" i dlaczego żaden z opodatkowanych gruntów nie może korzystać z wyłączenia, o którym mowa w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. Powyższe uniemożliwia w tym zakresie kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, co czyni zasadnym zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Braku wyjaśnienia w tym zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie usprawiedliwia szerokie spektrum innych zagadnień występujących w tej sprawie, na których skupił się sąd pierwszej instancji, w tym między innymi wykładni art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., którą Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i 4, art. 207 § 1, art. 209 p.p.s.a., a także § 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. g rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687). SNSA Dominik Gajewski SNSA Jolanta Sokołowska SNSA Wojciech Stachurski
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI