III FSK 1085/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-23
NSApodatkoweWysokansa
egzekucja administracyjnamajątek wspólnyrozdzielność majątkowasprzeciw małżonkazaległości podatkoweodsetkizagadnienie wstępnewznowienie postępowaniaprawo podatkowepostępowanie egzekucyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że postępowanie o wznowienie postępowania cywilnego nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozpatrzenia sprzeciwu małżonka na egzekucję z majątku wspólnego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.S. od wyroku WSA w Gdańsku, który uchylił postanowienie Dyrektora IAS w przedmiocie sprzeciwu małżonka na egzekucję z majątku wspólnego. Skarżąca kwestionowała możliwość egzekucji z nieruchomości objętej wspólnością majątkową, powołując się na ustanowienie rozdzielności majątkowej. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że postępowanie o wznowienie postępowania cywilnego dotyczącego daty rozdzielności majątkowej nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozpatrzenia sprzeciwu, a istniejący prawomocny wyrok w sprawie rozdzielności majątkowej jest wiążący.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie sprzeciwu małżonka na egzekucję z majątku wspólnego. Spór dotyczył możliwości prowadzenia egzekucji z nieruchomości objętej wspólnością majątkową, na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości podatkowych małżonka skarżącej. Skarżąca powołała się na ustanowienie rozdzielności majątkowej wyrokiem sądu powszechnego, a następnie wniosła o wznowienie postępowania w tej sprawie, domagając się ustalenia wcześniejszej daty rozdzielności. Sąd pierwszej instancji uznał, że istniejący prawomocny wyrok o rozdzielności majątkowej jest wiążący i nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozpatrzenia sprzeciwu. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że postępowanie o wznowienie postępowania cywilnego nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż rozstrzygnięcie o sprzeciwie nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia tej kwestii. Ponadto, NSA uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 53 § 2 O.p. dotyczący naliczania odsetek, stwierdzając, że odsetki za 2019 rok zostały naliczone przed datą ustanowienia rozdzielności majątkowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie o wznowienie postępowania cywilnego nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozpatrzenia sprzeciwu małżonka na egzekucję z majątku wspólnego, gdy w obrocie prawnym istnieje prawomocny wyrok ustalający rozdzielność majątkową.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozstrzygnięcie o sprzeciwie nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania cywilnego, ponieważ prawomocny wyrok sądu powszechnego dotyczący rozdzielności majątkowej jest wiążący i rozstrzyga kwestię stosunków majątkowych między małżonkami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

O.p. art. 29 § § 2 pkt 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 29 § § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 53 § § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 27f § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 2

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 173 § § 1 i 2

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 4 pkt 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie o wznowienie postępowania cywilnego nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozpatrzenia sprzeciwu małżonka na egzekucję z majątku wspólnego, gdy istnieje prawomocny wyrok ustalający rozdzielność majątkową. Odsetki naliczone przed datą ustanowienia rozdzielności majątkowej nie podlegają wyłączeniu ze wspólności majątkowej.

Odrzucone argumenty

Postępowanie o wznowienie postępowania cywilnego powinno zostać uznane za zagadnienie wstępne, a organ egzekucyjny powinien był zawiesić postępowanie w sprawie sprzeciwu do czasu jego rozstrzygnięcia. Naruszenie art. 53 § 2 O.p. poprzez uznanie, że odsetki od zaliczek na podatek za 2019 rok zostały naliczone przed datą ustanowienia rozdzielności majątkowej.

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie o zasadności sprzeciwu nie było uzależnione od zakończenia kwestii wznowienia postępowania cywilnego zagadnienie wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji, nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego

Skład orzekający

Agnieszka Olesińska

sprawozdawca

Bogusław Dauter

członek

Jolanta Sokołowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego w kontekście sprzeciwu małżonka na egzekucję z majątku wspólnego oraz stosowania przepisów o rozdzielności majątkowej i odsetkach podatkowych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją administracyjną i rozdzielnością majątkową małżeńską.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla małżonków w kontekście egzekucji podatkowej i rozdzielności majątkowej, a także interpretacji pojęcia zagadnienia wstępnego.

Czy postępowanie o wznowienie sprawy cywilnej zatrzyma egzekucję podatkową z Waszego majątku wspólnego?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 1085/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Bogusław Dauter
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gd 938/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-03-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 29 § 2 pkt 2, art. 29 § 2, art. 53 § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18, art. 27f  § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 97 § 1 pkt 4.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia del. WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 938/23 w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2023 r. nr 2201-IEW.7192.2.2023.ARS w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
|III FSK 1085/24 | |
| | |
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 938/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi K. S. (dalej jako: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2023 r. w przedmiocie sprzeciwu małżonka zobowiązanego do egzekucji z majątku wspólnego uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że spór w niniejszej sprawie dotyczył oceny zgodności z prawem postanowienia dyrektoria IAS utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie sprzeciwu małżonka złożonego na podstawie art. 27f § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej jako "u.p.e.a") przeciwko prowadzeniu egzekucji z majątku wspólnego objętego wspólnością majątkową tj. z nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Naczelnika US dotyczących zaległości podatkowych małżonka skarżącej, powstałych w latach 2017 – 2020 z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku od towarów i usług oraz odsetek.
WSA w Gdańsku zgodził się z organami, że należało zastosować ustawę egzekucyjną w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), która weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 13 ust. 3 tej ustawy, przepisy nią wprowadzone (a dotyczące egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka) znajdują zastosowanie także do postępowań egzekucyjnych będących w toku w dniu jej wejścia w życie. Następnie podkreślił, że z akt sprawy wynika, że małżonek skarżącej posiada zaległości podatkowe z tytułu: podatku od towarów i usług za 6/2020, 7/2020, 8/2020, 9/2020, 10/2020, 12/2018, 3/2019, 4/2019, 5/2019, 9/2019, 10/2019, 11/2019, 1/2020, 2/2020, podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r., 2018 r., 2019 r. i 2017 r., odsetek od nieuregulowanej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 r. i 2020 r. W związku z prowadzoną egzekucją na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Naczelnika PUS, obejmujących zaległości małżonka skarżącej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług oraz odsetek, organ egzekucyjny zajął nieruchomość - lokal mieszkalny, objęty wspólnością majątkowa małżeńską. WSA w Gdańsku dodał, że skarżąca składając sprzeciw małżonka na egzekucję z majątku wspólnego, powołała się na okoliczność ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. akt [...]. Jednocześnie wniosła o zawieszenie postępowania w przedmiocie sprzeciwu, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania cywilnego zakończonego wymienionym wyżej wyrokiem. W związku z powyższym zdaniem sądu pierwszej instancji organy zasadnie wskazały, że w dniu wydania postanowienia w sprawie sprzeciwu, w obrocie prawnym znajdował się prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...] o ustanowieniu pomiędzy skarżącą, a jej mężem rozdzielności majątkowej od 31 marca 2020 r. Z postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z 1 lutego 2022 r. – sygn. akt [...] wynika, że przedmiotowe orzeczenie w zakresie daty ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami uprawomocniło się 22 grudnia 2021 r. Natomiast strona skarżąca podnosząc, że zaistniała przesłanka zawieszenia postępowania wskazała, iż w dniu 20 stycznia 2023 r. złożyła skargę do właściwego sądu o wznowienie postępowania w przedmiocie ustanowienia rozdzielności majątkowej. Sąd Rejonowy [...] w [...] pismem z 5 czerwca 2023 r. poinformował organ podatkowy, że sprawa o wznowienie postępowania z wniosku strony jest na wstępnym etapie, a orzeczenie w sprawie nie zapadło. W ocenie sądu pierwszej instancji powyższe postępowanie i jego rozstrzygnięcie przez sąd powszechny nie stanowi zagadnienia wstępnego dla niniejszej sprawy, w sytuacji gdy w obrocie prawnym znajduje się nadal prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...] o ustanowieniu pomiędzy skarżącą, a jej mężem rozdzielności majątkowej od 31 marca 2020 r. Stwierdził, że skoro w powołanym prawomocnym orzeczeniu określono datę ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, to kwestia ta jako zagadnienie wstępne dla oceny złożonego sprzeciwu jest już rozstrzygnięta. Tym samym toczące się postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...], nie stanowiło zagadnienia wstępnego dla niniejszego postępowania w sprawie złożonego sprzeciwu, skoro w obrocie prawnym nadal funkcjonuje prawomocne orzeczenia tego Sądu. Mając powyższe na uwadze w ocenie WSA w Gdańsku wbrew zarzutowi skargi, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ zawiesza postepowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
WSA w Gdańsku stwierdził, że w przedmiotowej sprawie obowiązek płatności z tytułu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych małżonka skarżącej za 2019 r. powstał w terminie wskazanym przez ustawodawcę, określonym w art. 45 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.f. tj. do dnia 30 kwietnia 2020 r., a więc po ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej od 31 marca 2020 r., w świetle prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...]. Mając na uwadze powyższe sąd pierwszej instancji uznał, że rację należało przyznać stronie skarżącej, że w świetle art. 29 § 2 pkt 2 O.p., skutki prawne wyłączenia wspólności majątkowej odnoszą się do zobowiązania małżonka skarżącej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r., bowiem zobowiązanie płatności z tego tytułu powstało po ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej z dniem 31 marca 2020 r., co uzasadnia zarzut naruszenia art. 29 § 2 O.p.
Natomiast WSA w Gdańsku nie zgodził się ze stanowiskiem strony skarżącej, że ograniczenie to również dotyczy należności egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], obejmującego odsetki od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 r., bowiem odsetki te zostały naliczone za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r., a więc przed datą ustanowienia rozdzielności majątkowej w dniu 31 marca 2020 r. Zatem skutki prawne zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej w niniejszej sprawie nie dotyczą należności z tytułu odsetek naliczonych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).
Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634, dalej p.p.s.a.) złożył pełnomocnik skarżącej. Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucił;
1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia 30 lipca 2021 roku (sygn. akt [...]) nie stanowi zagadnienia wstępnego dla niniejszej sprawy, podczas gdy uznanie skargi za wniesioną w terminie, dopuszczalną i opartą na ustawowej podstawie wskazuje na realną możliwość odmiennego ukształtowania daty ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na związanie oceną prawną Sądu administracyjnego organu administracji na podstawie art. 153 p.p.s.a.;
2. naruszenie prawa materialnego - art. 53 § 2 O.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu, a w konsekwencji uznanie, że odsetki od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 roku zostały naliczone za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 roku, a więc przed datą ustanowienia rozdzielności majątkowej w dniu 31 marca 2020 roku, podczas gdy odsetki za zwłokę są naliczane od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek jedynie w części przekraczającej wysokość podatku należnego za okres rozliczeniowy, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na związanie oceną prawną Sądu administracyjnego organu administracji na podstawie art. 153 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, stosownie do treści art. 185 § 1 w związku z art. 188 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, a także o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2023 roku (znak: 2201-IEW.7192.2.2023.ARS), zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów sądowych, a także kosztów zastępstw adwokackiego za obie instancje. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Mimo że sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone postanowienie, skargę kasacyjną wniosła strona skarżąca domagając się uznania jej racji w szerszym zakresie, niż uczynił to sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw do uwzględnienia tego żądania.
W dniu wydania zaskarżonego postanowienia w sprawie sprzeciwu, w obrocie prawnym znajdował się prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...] o ustanowieniu pomiędzy Skarżącą a jej mężem rozdzielności majątkowej od 31 marca 2020 r. Z postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z 1 lutego 2022 r. – sygn. akt [...] wynika, że przedmiotowe orzeczenie w zakresie daty ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami uprawomocniło się 22 grudnia 2021 r. Sąd pierwszej instancji przyznał rację stronie skarżącej, że w świetle art. 29 § 2 pkt 2 O.p., skutki prawne wyłączenia wspólności majątkowej odnoszą się do zobowiązania małżonka Skarżącej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r., bowiem zobowiązanie z tego tytułu powstało po ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej z dniem 31 marca 2020 r., co uzasadnia zarzut naruszenia art. 29 § 2 O.p.
W skardze kasacyjnej strona skarżąca stawiając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. domaga się uznania, że postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia 30 lipca 2021 roku (sygn. akt [...]) stanowi zagadnienie wstępne dla niniejszej sprawy. Przypomnieć należy, że Sąd Rejonowy ustanowił rozdzielność między małżonkami, zaś strona skarżąca wskazuje na to, że chcąc doprowadzić do ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą, ubiega się o wzruszenie tego orzeczenia w trybie wznowienia postępowania. Gdyby starania strony skarżącej zakończyły się - w sądzie powszechnym - w oczekiwany przez nią sposób, wówczas mogłoby okazać się, że rozdzielność majątkowa między Skarżącą a jej małżonkiem została (a raczej: dopiero zostanie) ustanowiona przed datą powstania innych jeszcze, wcześniejszych zobowiązań podatkowych dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie znajduje podstaw zapatrywanie Skarżącej, że organ egzekucyjny postępowanie w sprawie rozpatrzenia sprzeciwu wniesionego na podstawie art. 27f § 1 u.p.e.a. powinien był zawiesić na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postepowania cywilnego zakończonego prawomocnym wyrokiem w sprawie ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami. Nie ma racji autor skargi kasacyjnej, że postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia 30 lipca 2021 roku (sygn. akt [...]) stanowi zagadnienie wstępne dla sprawy rozstrzygnięcia o zasadności sprzeciwu.
Mimo że autor skargi kasacyjnej wskazuje na "realną możliwość odmiennego ukształtowania daty ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej", to jednak zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należało przyznać rację sądowi pierwszej instancji, że w sprawie rozstrzygnięcia sprzeciwu nie wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji "zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd". Rację miał sąd pierwszej instancji, że rozstrzygnięcie o zasadności sprzeciwu nie było uzależnione od zakończenia kwestii wznowienia postępowania cywilnego zakończonego prawomocnym wyrokiem w sprawie ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami.
Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że stosunki majątkowe między małżonkami są ukształtowane prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. akt [...]. w sprawie ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Zainicjowanie przez skarżącą postępowania nadzwyczajnego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem nie podważa samo w sobie stabilności sytuacji prawnej ukształtowanej tym orzeczeniem. Zagadnieniem wstępnym jest takie zagadnienie, od rozstrzygnięcia którego "zależy" możliwość rozstrzygnięcia o zasadności sprzeciwu. Zależność taka nie występuje. Zgodnie z art. 27f § 1 u.p.e.a, w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo sprzeciwu. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności w całości albo częścią majątku wspólnego. W sprzeciwie określa się istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Unormowany w powołanym przepisie sprzeciw jest środkiem zaskarżenia, służącym małżonkowi zobowiązanego do obrony przed egzekucją z majątku wspólnego. Małżonek zobowiązanego wnosząc sprzeciw, zmierza do wykazania, że nie jest dopuszczalna egzekucja z majątku wspólnego, podnosząc, że zaistniała okoliczność będąca podstawą sprzeciwu tj. doszło do ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. Tak też stało się w niniejszym postępowaniu, w kontekście art. 29 § 2 pkt 2 O.p. Istniejące stosunki majątkowe między małżonkami sprawiają, że sprzeciw był częściowo zasadny.
Trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, że powyższe postępowanie (w sprawie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego o ustanowieniu rozdzielności majątkowej) i jego rozstrzygnięcie przez sąd powszechny nie stanowi zagadnienia wstępnego dla niniejszej sprawy, w sytuacji gdy w obrocie prawnym znajduje się nadal prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...] o ustanowieniu pomiędzy Skarżącą a jej mężem rozdzielności majątkowej od 31 marca 2020 r. Skoro w powołanym prawomocnym orzeczeniu określono datę ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, to kwestia ta jako zagadnienie wstępne dla oceny złożonego sprzeciwu jest już rozstrzygnięta. Tym samym toczące się postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia 30 lipca 2021 r. – sygn. akt [...], nie stanowiło zagadnienia wstępnego dla niniejszego postępowania w sprawie złożonego sprzeciwu, skoro w obrocie prawnym nadal funkcjonuje prawomocne orzeczenia tego Sądu.
Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie nie doszło więc do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Naczelny Sąd Administracyjny podziela poglądy wyrażane w orzecznictwie, że sformułowanie użyte w powyższym przepisie "zależy od uprzedniego" świadczy o tym, że rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej warunkuje rozpoznanie sprawy administracyjnej. Taka sytuacja ma miejsce, gdy organ nie dysponuje elementem pozwalającym na wydanie w ogóle decyzji, a zatem zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie. Natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji, nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego (tak m.in. wyrok NSA z 4 grudnia 2024, II OSK 559/22). Uprzednie rozstrzygnięcie wniosku o wznowienie postępowania cywilnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem nie jest koniecznym warunkiem rozstrzygnięcia przez organ o zasadności sprzeciwu.
Niezasadnie w skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie art. 53 § 2 O.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu, a w konsekwencji uznanie, że odsetki od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 roku zostały naliczone za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 roku, a więc przed datą ustanowienia rozdzielności majątkowej w dniu 31 marca 2020 roku, podczas gdy - jak wskazano w skardze kasacyjnej - odsetki za zwłokę są naliczane od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek jedynie w części przekraczającej wysokość podatku należnego za okres rozliczeniowy. Zarzut ten jest chybiony. Zgodnie z art. 53 § 1 O.p. "od zaległości podatkowych (...) naliczane są odsetki za zwłokę. Z kolei w myśl art. 53 § 2 O.p., przepis § 1 stosuje się również do nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek w części przekraczającej wysokość podatku należnego za okres rozliczeniowy. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony Skarżącej. Tytuł wykonawczy o nr [...] obejmuje odsetki od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2019 r. Odsetki te zostały naliczone za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r., a więc przed datą ustanowienia rozdzielności majątkowej w dniu 31 marca 2020 r. Zatem skutki prawne zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej w niniejszej sprawie nie dotyczą należności z tytułu odsetek naliczonych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r. Zarzucając naruszenie art. 53 § 2 O.p. autor skargi kasacyjnej wydaje się zmierzać do podważenia samej zasadności dochodzenia tych odsetek, kwestia ich wymagalności nie jest jednak zagadnieniem, które podlegałoby badaniu w ramach postępowania w przedmiocie rozstrzygnięcia o zasadności sprzeciwu wniesionego przez małżonkę zobowiązanego na podstawie art. 27f § 1 u.p.e.a. W kontekście odsetek (zarzut oznaczony numerem 2 oceniany łącznie z jego uzasadnieniem na s. 3 skargi kasacyjnej) nie wskazano natomiast na naruszenie art. 29 § 2 pkt 2 O.p.
Wobec niezasadności wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej, została ona oddalona na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do wyniku sprawy.
s. Agnieszka Olesińska s. J.Sokołowska s. Bogusław Dauter

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI