III FSK 1073/23

III FSK 1073/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Anna Dalkowska /sprawozdawca/
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gd 916/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-03-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Cezary Bajorek, po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 916/22 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lipca 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.142.2022.DW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z 8 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 916/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. M. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lipca 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
1.2. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej m.in. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z 7 września 2016 r. obejmującego należność z tytułu kary porządkowej nałożonej na podstawie postanowienia z 22 maja 2015 r. Pismem z 1 kwietnia 2022 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego.
Postanowieniem z 9 maja 2022 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to doręczono skarżącej 27 maja 2022 r.
Pismem z 6 czerwca 2022 r. (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika US, wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427, dalej "u.p.e.a.") oraz art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z 8 lipca 2022 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem z 8 lipca 2022 r. Dyrektor IAS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika US z 9 maja 2022 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uzasadniając, że stwierdzone uchybienie przez stronę dotrzymania terminu wyznaczonego przepisami prawa na m.in. złożenie zażalenia, musiało zaistnieć w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 aby zastosowanie miały przepisy zawarte w ustawie o COVID-19. W rozpatrywanej sprawie, wobec doręczenia skarżącej postanowienia Naczelnika US 27 maja 2022 r. stwierdzić należało, że do uchybienia terminu doszło po upływie siedmiodniowego terminu na złożenie zażalenia na to postanowienie, a zatem po dniu 3 czerwca 2022 r. Mając na uwadze, że zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii, stan epidemii został odwołany z dniem 16 maja 2022 r., to uchybienie terminu miało miejsce już po odwołaniu stanu epidemii. Prawidłowo wobec tego Dyrektor IAS uznał, że przepisy ustawy o COVID-19 nie mają w tej sytuacji zastosowania. W związku z powyższym przyjąć należało, że zastosowanie znajdują przepisy art. 58 § 1-2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w złożeniu zażalenia po terminie, bowiem skarżąca nie wskazała powodu uchybienia terminu, a podnosząc nieprawidłowości w ramach doręczenia jej korespondencji, nie wskazała na czym miałyby one polegać. Zatem skargę oddalono jako bezzasadną.
1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodła skarżąca. Wniesiono o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U., poz. 1842 z późn. zmian.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, gdyż skarżąca wykazała, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia,
2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, ponieważ skarżąca wykazała, że wydanie powyższego postanowienia z 8 lipca 2022 r. nie zostało poprzedzone przeprowadzeniem wyczerpującego postępowania mającego na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy co do tego, czy zaistniało uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na w.w. postanowienie z 9 maja 2022 r.,
3. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, gdyż skarżąca wykazała, że postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 8 lipca 2022 r., nie zawiera prawidłowego rozstrzygnięcia i uzasadnienia.
4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U., poz. 1842 z późn. zmian.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku z 8 marca 2023 r., w którym sąd pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością i błędną ocenę prawną sprawy, gdyż bezzasadnie zaakceptował stanowisko skarżonego organu, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.
3.2. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
3.3. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że pomimo sformułowania w skardze kasacyjnej licznych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, autor tych zarzutów w żaden sposób nie podważył ustaleń organów administracyjnych dotyczących zarówno daty doręczenia skarżącej postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z 9 maja 2022 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak również daty wniesienia zażalenia na to postanowienie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, poza ogólnikowymi stwierdzeniami oraz obszernym cytowaniem wyroków sądów administracyjnych zapadłych w innych sprawach, nie znalazły się jakiekolwiek argumenty podważające te ustalenia. Tymczasem są one kluczowe dla oceny wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Jak słusznie stwierdził sąd pierwszej instancji, skoro skarżąca odebrała postanowienie organu pierwszej instancji 27 maja 2022 r., to bieg terminu do wniesienia zażalenia, o którym mowa w art. 17 § 1 u.p.e.a., rozpoczął się 28 maja 2022 r. i upłynął 3 czerwca 2022 r. Zażalenie wniesione zostało dopiero 6 czerwca 2022 r., a więc po terminie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku miał zatem podstawy, aby stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, a następnie odmówić przywrócenia terminu ze względu na nieuprawdopodobnienie braku winy skarżącej.
3.4. Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy o COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Organ drugiej instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku słusznie wskazali, że w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy o COVID-19. Zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii, stan epidemii został odwołany z dniem 16 maja 2022 r. – natomiast skarżącej doręczono postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego 27 maja 2022 r., czyli już po odwołaniu stanu epidemii. Zatem niewątpliwie uchybienie terminu nie miało miejsca w okresie obowiązywania stanu epidemii.
Odnosząc się do twierdzeń strony zawartych w skardze kasacyjnej należy zauważyć, że samo istnienie stanu zagrożenia epidemicznego nie pozwala na przyjęcie, że w każdej sytuacji powołanie się na złe samopoczucie i zły stan zdrowia (a także na ogólną sytuację społeczną związaną z epidemią, wojną, inflacją – jak to przytoczyła skarżąca) stanowi dostateczne uwiarygodnienie stwierdzeń strony. Gołosłowne powoływanie się przez stronę na okoliczności niepoparte jakimikolwiek dowodami, czyni jej twierdzenia mało wiarygodnymi, niepozwalającymi uznać za spełniony wymóg uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu (por. postanowienie NSA z 25 stycznia 2021 r., III FZ 96/21). Co więcej, wskazać należy na niekonsekwencję argumentacji autora skargi kasacyjnej, który jednocześnie poddaje w wątpliwość czy uchybienie terminu miało w ogóle miejsce, a następnie tłumaczy, że skarżąca uchybiła terminowi ze względu na zły stan zdrowia.
3.5. Błędne jest również stanowisko autora skargi kasacyjnej, że wydanie postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia powinno być uzależnione od prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia zażalenia.
W tym temacie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny w innej sprawie z udziałem Skarżącej (zob. wyrok NSA z 17 czerwca 2025 r., III FSK 1018/23). Należy więc przypomnieć, że kwestia terminowości złożenia środka zaskarżenia (odwołania, zażalenia lub skargi) jest pierwotną i niezależną wobec kwestii związanej z przywróceniem stronie uchybionego terminu. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia następuje w przypadku ustalenia, że strona przekroczyła termin określony w przepisach prawa. W tym przypadku organ ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie rozstrzygnięcia, od którego służy środek zaskarżenia, a także kiedy taki środek zaskarżenia został złożony. To te dwa elementy są kluczowe przy ocenie dochowania wymaganego terminu do wniesienia odwołania, zażalenia lub skargi i tylko one przesądzają o ocenie zgodności z prawem rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do ich wniesienia (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2025 r., III FSK 1481/23). Uchybienie terminowi do wniesienia środka zaskarżenia i przywrócenie uchybionego terminu do dokonania tej czynności to dwa odrębne zagadnienia, odrębnie rozstrzygane. Powiązane są one tylko w takim znaczeniu, że nie można przywrócić terminu, któremu strona postępowania nie uchybiła (por. wyrok NSA z 25 marca 2025 r., III FSK 845/23). Obowiązujące przepisy nie uzależniają jednak obowiązku wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi od tego, czy uchybienie było zawinione. Istnienie lub nie winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii uchybienia terminowi. W tej kwestii nie ma też znaczenia to, czy strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu i czy wniosek ten wywołał zamierzony przez stronę skutek w postaci przywrócenia terminu (zob. np. wyrok NSA z 21 lipca 2022 r., III FSK 741/21). Odwrotnie, to w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu istotne jest czy termin został uchybiony. Określając zatem wzajemne relacje między kwestią uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a kwestią przywrócenia uchybionego terminu, ta pierwsza ma charakter pierwotny, druga zaś wtórny.
Dlatego nie ma racji autor skargi kasacyjnej, że rozstrzygnięcie tej sprawy uzależnione było od prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia zażalenia. Na marginesie należy zaznaczyć, że autor skargi kasacyjnej podobne stanowisko wskazał w skardze kasacyjnej rozpoznanej w sprawie o sygn. akt III FSK 1072/23.
Z tych względów niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 ustawy o COVID-19, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Jednocześnie, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie niezbędne elementy składowe postanowienia, a także uzasadnienie faktyczne i prawne. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. był również bezpodstawny.
3.6. Niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 ustawy o COVID-19. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nakłada na sąd pierwszej instancji obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku zawierającego zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Autor skargi kasacyjnej, poza ogólnikowym stwierdzeniem o przedstawieniu przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością, nie wskazał, w którym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku takie błędy się znajdują. Błędów tych nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny. O naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie stanowi natomiast wyrażona przez sąd pierwszej instancji ocena prawna sprawy, która jest niekorzystna dla strony skarżącej.
3.7. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a.
Agnieszka Olesińska Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska