III FSK 1061/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił postanowienie o odmowie przyznania ulgi płatniczej. Sąd pierwszej instancji uznał, że pozostawienie wniosku o rozłożenie zadłużenia na raty bez rozpatrzenia było nieuprawnione. Dyrektor IAS zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 169 § 4 i art. 120) w związku z ustawą nowelizującą COVID-19 (art. 23 ust. 3), twierdząc, że złożenie oświadczenia o nieprzestrzeganiu obostrzeń było wymogiem ustawowym, a nie rozporządzenia. Zarzucono również naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że ograniczenia praw i wolności obywatelskich, w tym warunki udzielania pomocy publicznej w okresie pandemii, muszą być ustanowione w formie ustawy, zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające stan epidemii i określające obostrzenia nie mogło stanowić podstawy do odmowy przyznania ulgi, jeśli nie było oparte na odpowiednim upoważnieniu ustawowym i naruszało zasadę określoności prawa. W związku z tym, brak wymaganego oświadczenia lub jego wadliwe złożenie nie mogło stanowić podstawy do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnych wymogów dotyczących formy aktów prawnych ograniczających prawa i wolności obywatelskie, w szczególności w kontekście regulacji wprowadzanych w stanach nadzwyczajnych (pandemia) oraz warunków udzielania pomocy publicznej.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z pandemią COVID-19 i przepisami ją regulującymi, ale zasady konstytucyjne są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy warunki udzielenia pomocy publicznej w okresie pandemii COVID-19, w tym wymóg złożenia oświadczenia o nieprzestrzeganiu obostrzeń, mogą być ustanowione w drodze rozporządzenia, czy też muszą wynikać z ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Warunki te muszą być ustanowione w formie ustawy, a nie rozporządzenia, aby były zgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ograniczenia praw i wolności obywatelskich, w tym warunki dostępu do pomocy publicznej, muszą być określone w ustawie (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające obostrzenia nie mogło stanowić podstawy do odmowy przyznania ulgi, gdyż naruszało zasadę określoności prawa i konstytucyjne wymogi dotyczące formy aktów prawnych ograniczających prawa.
Czy pozostawienie wniosku o ulgę płatniczą bez rozpatrzenia z powodu braku wymaganego oświadczenia było uprawnione, gdy samo oświadczenie i jego podstawa prawna budzą wątpliwości konstytucyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia było nieuprawnione, ponieważ podstawa prawna do żądania takiego oświadczenia (rozporządzenie) była wadliwa.
Uzasadnienie
Skoro przepisy rozporządzenia, na podstawie których żądano od podatnika złożenia oświadczenia o nieprzestrzeganiu obostrzeń, były niezgodne z Konstytucją RP, to brak takiego oświadczenia nie mógł stanowić podstawy do pozostawienia wniosku o ulgę płatniczą bez rozpatrzenia.
Przepisy (16)
Główne
ustawa nowelizująca art. 23 § ust. 3
Ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym z wystąpieniem COVID-19
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
o.p. art. 169 § § 4
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
ustawa nowelizująca art. 23 § ust. 4
Ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym z wystąpieniem COVID-19
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 46a
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 46b
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 46 § ust. 2 i 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2a
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 91 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Warunki udzielania pomocy publicznej w okresie pandemii COVID-19, w tym wymóg złożenia oświadczenia o nieprzestrzeganiu obostrzeń, musiały być ustanowione w formie ustawy, a nie rozporządzenia, zgodnie z Konstytucją RP. • Brak oświadczenia wymaganego na podstawie wadliwego rozporządzenia nie mógł stanowić podstawy do pozostawienia wniosku o ulgę płatniczą bez rozpatrzenia.
Odrzucone argumenty
Zarzuty Dyrektora IAS dotyczące naruszenia art. 169 § 4 i art. 120 o.p. w związku z art. 23 ust. 3 ustawy nowelizującej. • Zarzuty Dyrektora IAS dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
ograniczenia wolności i praw człowieka oraz obywatela muszą być wprowadzone w formie ustawy • zasady ich przyznawania [ulg podatkowych] muszą zostać określone w ustawie • każde ograniczenie musi mieć swoje źródło w ustawie, a nie może być jedynie wynikiem działania organów wykonawczych poprzez rozporządzenia • brak precyzyjnego określenia zakresu upoważnienia delegacji ustawowej dla tworzenia norm podrzędnych doprowadził do sytuacji, w której w akcie niższego rzędu istniała możliwość nieograniczonego, poza czasowym, regulowania tych ograniczeń.
Skład orzekający
Jan Rudowski
przewodniczący
Stanisław Bogucki
sprawozdawca
Jacek Brolik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych wymogów dotyczących formy aktów prawnych ograniczających prawa i wolności obywatelskie, w szczególności w kontekście regulacji wprowadzanych w stanach nadzwyczajnych (pandemia) oraz warunków udzielania pomocy publicznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z pandemią COVID-19 i przepisami ją regulującymi, ale zasady konstytucyjne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego związanego z równowagą między władzą wykonawczą a ustawodawczą w zakresie ograniczania praw obywatelskich, szczególnie w kontekście pandemii.
“Czy rozporządzenie mogło odebrać Ci ulgę? NSA wyjaśnia, gdzie leży granica władzy w czasach pandemii.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.