III FSK 1046/24

III FSK 1046/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Koziński
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Stachurski
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Wa 292/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-17
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 511
art. 33 ust. 4 i 4a i ust. 4c
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Cezary Bajorek, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 292/24 w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2023 r., nr BON.III.4220.145.3.2023.ML w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za grudzień 2019 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od O. sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 3600 (słownie: trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 17.05.2024 r. o sygn. III SA/Wa 292/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę O. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: skarżąca) na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 29.11.2023 r., nr BON.III.4220.145.3.2023.ML, wydaną w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za grudzień 2019 r. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego), która w oparciu o art. 173 § 1 p.p.s.a. zaskarżyła ten wyrok w całości. Sformułowała wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) przez brak odniesienia się do pełnego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i pominięcie istotnej części materiału dowodowego, w szczególności wskazującego na wykorzystanie środków zakładowego funduszu rehabilitacji na potrzeby osób niepełnosprawnych oraz na terminy wykorzystania tych środków, co spowodowało oddalenie skargi, podczas gdy uwzględnienie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie powinno doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, z uwagi na stwierdzenie wykorzystania środków ZFRON zgodnie z przeznaczeniem w terminie wynikającym z obowiązujących przepisów.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 33 ust. 4c ustawy z 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, ze zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji), przez jego błędne zastosowanie, pomimo braku spełnienia przesłanki określonej w tym przepisie, tj. braku istnienia u pracodawcy niewykorzystanych na koniec 2019 r. środków ZFRON pochodzących z 2018 r., co spowodowało oddalenie skargi, podczas gdy decyzja powinna zostać uchylona, po stwierdzeniu, że nie występują środki ZFRON pochodzące z 2018 r., które nie zostały wykorzystane do końca 2019 r.;
b) art. 33 ust. 4 i 4a w związku z ust. 4c ustawy o rehabilitacji, przez błędną interpretację polegającą na uznaniu środków zakładowego funduszu rehabilitacji wykorzystanych nieprawidłowo, za tożsame ze środkami niewykorzystanymi w ogóle, pomimo jednoznacznej treści tych przepisów, co spowodowało oddalenie skargi, podczas gdy prawidłowa interpretacja ww. przepisów powinna prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, ze względu na niemożność zastosowania art. 33 ust. 4c ustawy o rehabilitacji, do stanu faktycznego określonego w art. 33 ust. 4a ustawy o rehabilitacji.
2.2. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej wyrok WSA w Warszawie odpowiada bowiem prawu i dlatego skarga kasacyjna podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.
3.2. Formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżąca wyraziła przekonanie, że mógł on mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 183 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bowiem oparte na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, pozostając ograniczonym do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Przez wpływ, o którym mowa w art. 174 p.p.s.a., rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym wyrokiem wojewódzkiego sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.
Z uwagi na sposób sformułowania skargi kasacyjnej w sprawie konieczne jest zwrócenie uwagi na to, że skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, wbrew wymogowi z art. 174 pkt 2 oraz art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie tylko nie podała dlaczego wskazane przez nią uchybienia każdego z ww. przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale również nie przedstawiła jakiegokolwiek uzasadnienia ich naruszenia. Brak rozwinięcia zarzutu naruszenia ww. przepisów postępowania w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, uniemożliwia w tym zakresie merytoryczną ocenę, a więc zarzuty te są bezskuteczne. Można byłoby oczywiście tego uniknąć, gdyby strona wnosząca skargę kasacyjną zastosowała się do wymogów konstruowania podstaw kasacyjnych oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej, o których mowa w ww. przepisach. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny. Skarga kasacyjna jako wysoce sformalizowany środek kontroli instancyjnej, sporządzany przez profesjonalnego pełnomocnika, winien cechować się wysokim stopniem szczegółowości nie tylko co do wskazania numerów poszczególnych przepisów aktów prawnych (art. 174 p.p.s.a.), które potencjalne zostały naruszone, ale również w zakresie uzasadnienia stawianych zarzutów (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Brak zaś tegoż uzasadnienia w ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę stanowi istotną wadę konstrukcyjną wniesionego środka zaskarżenia. Wnosząca skargę kasacyjną skarżąca ograniczyła się bowiem do zamanifestowania niezadowolenia przede wszystkim z oceny rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, jej motywacja w tym zakresie stanowi polemikę ze wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacją Sądu pierwszej instancji.
Odnosząc się wprost do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania , tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, w związku z art. 151 p.p.s.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., należy stwierdzić, że jest on wadliwy, ponieważ profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie dostrzegł, że w sprawie odpowiednie zastosowanie miały przepisy ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.), a nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie art. 49 ust 1 ustawy o rehabilitacji, do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 22b, art. 23, art 29 ust. 3a/3b, 3c i 3g, art. 31 ust. 3 pkt 1 lit a, art. 33 ust. 4a, 4a, 4c, 7 i 7a oraz art. 33b ust. 8, a także wpłat, o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret pierwsze ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.), stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b u.p.d.o.f., przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu.
Wobec tego brak jest uzasadnionych podstaw do twierdzenia, jak to uczyniła skarżąca, że doszło do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Formułując w tej sprawie zarzuty dotyczące ustaleń stanu faktycznego, jak też należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanych decyzji, należało przywołać zatem właściwe przepisy Ordynacji podatkowej. Rozpoznawana skarga kasacyjna takich zarzutów nie zawiera, a zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, w związku z art. 151 p.p.s.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., są całkowicie chybione.
3.3. Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych naruszenia prawa materialnego, po pierwsze należy stwierdzić, że wykładnia językowa art. 33 ust 4c ustawy o rehabilitacji nie stwarza wątpliwości interpretacyjnych, co powoduje, że nie ma potrzeby sięgania po inne metody wykładni. Wskazuje ona wyraźnie, że na jego podstawie wpłacie do Funduszu podlegają wyłącznie środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych uzyskane w danym roku kalendarzowym z określonych źródeł, które nie zostały wykorzystane w terminie do dnia 31 grudnia następnego roku. Samo "uzyskanie" środków funduszu rehabilitacji następuje bezpośrednio w związku ze skorzystaniem przez pracodawcę ze zwolnień i preferencji, o których mowa w art. 31 ust. 1 lub art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy o rehabilitacji.
Zwrócić wypada uwagę, że w trakcie trwania odrębnego postępowania podatkowego w zakresie określenia wysokości zobowiązań skarżącej z tytułu wpłat na PFRON za okres 2020/10 w związku z niezgodnym wykorzystaniem środków ZFRON ustalono, że strona niezgodnie z przeznaczeniem wydatkowała środki ZFRON w kwocie 22.629,00 zł. Postępowanie w tej sprawie zakończyło się wydaniem przez Prezesa Zarządu PFRON decyzji z 29.11.2021 r., nr DW.WP.402.53.ZF.2021.ATS, która w wyniku złożenia odwołania została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 10.02.2023 r., nr BON.III.4220.7.3.2022.ML, więc decyzja ta stała się ostateczna i tym samym stała się wiążąca dla organów administracji.
Należy stwierdzić, że w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w wydatkowaniu środków ZFRON na podstawie art. 33 ust. 4a pkt 1 ustawy o rehabilitacji skarżąca była zobowiązana do zwrotu tych środków na ZFRON, czego nie uczyniła. Trafnie Fundusz przyjął zatem, że uzyskane w 2018 r. przez pracodawcę środki funduszu rehabilitacji i przeznaczone niezgodnie z ustawą o rehabilitacji, podlegają zwrotowi na fundusz rehabilitacji, a następnie do PFRON na podstawie art. 33 ust. 4c w związku z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
Wyjaśnić należy, że środki podlegające zwrotowi nie stają się ponownie środkami uzyskanymi i nie mogłyby zostać ponownie wykorzystane przez skarżącą, nawet w przypadku ich zwrotu na konto ZFRON (co nie miało miejsca w sprawie). Ponadto, żaden przepis ustawy o rehabilitacji nie przewiduje możliwości przedłużenia okresu wydatkowania środków ZFRON. W związku z powyższym, okres o którym mowa w art. 33 ust. 4c ustawy o rehabilitacji, biegnie od dnia pierwotnego uzyskania środków ZFRON, a nie od dnia potencjalnego ich zwrotu na rachunek bankowy tego funduszu. Czas na wydatkowanie tych środków zatem się nie zmienił i ostateczny termin upłynął z końcem 2019 r. Środki te należy bowiem traktować tak jakby nigdy nie zostały wydatkowane, tym bardziej w sposób zgodny z ustawą o rehabilitacji oraz rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19.12.2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1023). Z tych względów uznać zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 33 ust. 4 i 4a oraz art. 33 ust. 4c ustawy o rehabilitacji za bezzasadne.
3.4. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko WSA w Warszawie, który na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę skarżącej. W konsekwencji, ponieważ wszystkie postawione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił, natomiast o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2, art. 207 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a.
sędzia WSA (del.) Cezary Koziński sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Wojciech Stachurski