III FSK 727/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-10
NSApodatkoweWysokansa
egzekucja administracyjnaodsetki za zwłokętytuł wykonawczypostępowanie egzekucyjneprawo podatkoweNSAWSAskarżącyorgan egzekucyjny

NSA uchylił wyrok WSA dotyczący egzekucji świadczeń pieniężnych, uznając, że tytuł wykonawczy nie musi zawierać informacji o przerwach w naliczaniu odsetek.

Sprawa dotyczyła egzekucji świadczeń pieniężnych, w której skarżący kwestionował prawidłowość tytułu wykonawczego z powodu braku wskazania przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę. WSA uznał ten zarzut za zasadny, uchylając postanowienia organów. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że tytuł wykonawczy nie musi zawierać informacji o przerwach w naliczaniu odsetek, a jedynie prawidłową kwotę odsetek uwzględniającą te przerwy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił postanowienia organów dotyczące egzekucji świadczeń pieniężnych, uznając, że tytuł wykonawczy powinien zawierać informacje o przerwach w naliczaniu odsetek za zwłokę. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2023 r. (sygn. akt III FSK 727/22) uchylił zaskarżony wyrok WSA, uznając jego ocenę za błędną. NSA podkreślił, że zgodnie z przepisami, tytuł wykonawczy zawiera treść obowiązku, podstawę prawną, stwierdzenie wymagalności, a w przypadku należności pieniężnej – jej wysokość i rodzaj, termin naliczania odsetek oraz ich rodzaj i stawkę. Przepisy te nie nakładają obowiązku wskazywania w tytule wykonawczym okresów przerw w naliczaniu odsetek. Istotne jest, aby wskazana w tytule kwota odsetek uwzględniała te przerwy. NSA powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo, w tym wyrok z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 114/22, w którym wyrażono podobne stanowisko. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, tytuł wykonawczy nie musi zawierać informacji o przerwach w naliczaniu odsetek za zwłokę. Istotne jest, aby wskazana w tytule kwota odsetek uwzględniała te przerwy.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz rozporządzenia wykonawczego nie nakładają obowiązku wskazywania w tytule wykonawczym okresów przerw w naliczaniu odsetek. Wymogi te są spełnione poprzez wskazanie prawidłowej kwoty odsetek, która uwzględnia wszelkie przerwy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.p.e.a. art. 27 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną, stwierdzenie wymagalności, a w przypadku należności pieniężnej – określenie jej wysokości i rodzaju, terminu od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Nie zawiera informacji o przerwach w naliczaniu odsetek.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, w tym dotyczących nieistnienia obowiązku.

u.p.e.a. art. 33 § 10

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, dotycząca wad tytułu wykonawczego.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

o.p. art. 54 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Określa okresy, w których nie nalicza się odsetek za zwłokę.

o.p. art. 53 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Naliczanie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

o.p. art. 53 § 4

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Termin naliczania odsetek za zwłokę.

u.p.e.a. art. 33aa § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Obowiązek wierzyciela zawiadomienia organu egzekucyjnego o okresach, za które nie nalicza się odsetek.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tytuł wykonawczy nie musi zawierać informacji o przerwach w naliczaniu odsetek za zwłokę, a jedynie prawidłową kwotę odsetek uwzględniającą te przerwy.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie uznał, że brak wskazania przerw w naliczaniu odsetek w tytule wykonawczym stanowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. i jest podstawą do uchylenia postanowień organów.

Godne uwagi sformułowania

tytuł wykonawczy nie zawiera w swej treści okresów nienaliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej, natomiast przedstawiona w tytule wykonawczym kwota odsetek do egzekucji powinna okresy te (z urzędu) uwzględniać.

Skład orzekający

Sławomir Presnarowicz

przewodniczący sprawozdawca

Jacek Pruszyński

sędzia

Bogusław Woźniak

sędzia (del.)

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących treści tytułu wykonawczego w kontekście naliczania odsetek za zwłokę w postępowaniu egzekucyjnym w administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kwestii formalnej tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w egzekucji administracyjnej, która może mieć wpływ na praktykę organów i zobowiązanych. Wyjaśnia, co jest kluczowe w tytule wykonawczym w kontekście odsetek.

Tytuł wykonawczy a odsetki: Czy musisz podawać przerwy w naliczaniu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 727/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak
Jacek Pruszyński
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wr 351/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-12-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 27 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 351/21 w sprawie ze skargi P.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2021 r., nr 0201-IEE1.711.356.2020.2.KM w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2) zasądza od P. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 3 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 351/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu skargi P. C. (dalej: "Skarżący") uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej "Dyrektor") z dnia 29 stycznia 2021 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.z dnia 15 grudnia 2020 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Przedstawiając stan faktyczny sprawy WSA wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W.wszczął wobec Skarżącego i jego małżonki postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego z dnia 27 lipca 2020 r.
Pismem z dnia 11 sierpnia 2020 r., Skarżący działając przez swojego pełnomocnika wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."). Skarżący wskazał na wszczęcie egzekucji w odniesieniu do obowiązku w nieistniejącej wysokości oraz błędne i niezgodne z wymogami ustawy wypełnienie tytułu wykonawczego, co uniemożliwiało kontrolę poprawności wyliczonej kwoty odsetek za zwłokę.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W.postanowieniem z dnia 15 grudnia 2020 r. oddalił oba zarzuty nie podzielając ich zasadności. Wyjaśnił, że w sprawie znalazł zastosowanie jedynie art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej jako: "o.p.") wyłączający naliczanie odsetek w okresie od dnia 25 kwietnia 2019 r. do dnia 24 lutego 2020 r. Odnosząc się do poprawności tytułu wykonawczego w zakresie wskazania w nim przerw w naliczaniu odsetek stwierdził, że tytuł wykonawczy został wystawiony zgodnie z obowiązującym wzorem tytułu wykonawczego z rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 27 lutego 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 469 ze zm.). Organ wskazał, że na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. W ramach tego zarzutu nie mieści się zatem podważanie merytorycznej zasadności naliczenia przez wierzyciela odsetek od zaległości podatkowych wskazanych jako należne w tytule wykonawczym, w tym okresu, za jaki odsetki te należy naliczyć.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor rozpoznając zażalenie Skarżącego na postanowienie organu I instancji uchylił je w zakresie nieistnienia obowiązku, orzekł o uznaniu tego zarzutu we wskazanej części oraz umorzył postępowanie egzekucyjne w tym zakresie, w pozostałej części utrzymał ww. orzeczenie w mocy. Dyrektor uwzględnił zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., nie podzielił zaś argumentacji dotyczącej wad tytułu wykonawczego. W ocenie Dyrektora, organ I instancji wadliwie przyjął okres wyłączający naliczanie odsetek, co skutkowało niewłaściwym określeniem okresu, za jaki należne są odsetki. Odnosząc się do zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów ustawowych poprzez pominięcie w jego treści przerw w naliczaniu odsetek organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2018 r., poz. 850, dalej jako "rozporządzenie MF"). Wywodził z nich, że ustawodawca wskazał wyłącznie na obowiązek podania daty i kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, co wyklucza konieczność wpisania przerw w ich naliczaniu.
WSA podzielił stanowisko Skarżącego, że wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy jest obowiązany wskazać prawidłową kwotę odsetek, ale także zasady ich naliczania, w tym przerwy w ich naliczaniu wynikające z odrębnych przepisów prawa. Brak takiego zapisu w treści tytułu wykonawczego, w opinii WSA, uchybia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.
WSA nie podzielił natomiast poglądu organu odwoławczego, że wzór urzędowy tytułu wykonawczego oraz wyjaśnienia do niego zawarte w rozporządzeniu MF nie przewidują takich zapisów. W opinii WSA analiza samego wzoru tytułu, jak i opisu do niego nie dają podstaw do formułowania takiej tezy. W pozycji 2 części E1 tytułu wskazano "datę od której nalicza się odsetki". W opisie zaś wskazano, że rubrykę tą "wypełnia się w szczególności, gdy przed wystawieniem tytułu wykonawczego wystąpiły przerwy w naliczaniu odsetek. Dalsze odsetki będą pobierane zgodnie ze wskazaniem wynikającym z zakreślenia kwadratu w poz. 6 części E od dnia następnego po dniu wystawienia tytułu wykonawczego". Zapisy te zdaniem WSA dowodzą, że konieczne jest wskazanie w tym miejscu przerw lub przerwy w naliczaniu odsetek, a nie tylko łącznej ich kwoty jak wywodzi to organ odwoławczy. Wynika to wyraźnie z zapisu wymagającego wskazanie daty od której nalicza się odsetki, przy czym tych dat może być kilka, tak jak w rozpoznawanej tej sprawie, gdzie bieg odsetek został zawieszony.
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Dyrektor zrzekając się przeprowadzenia rozprawy zaskarżył go w całości wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA bądź uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postepowania, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 w związku z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. oraz art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., art. 8, 9 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej jako "k.p.a" ) w związku z art. 18 u.p.e.a., w związku z rozporządzeniem MF, poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji zgodnych z prawem, a to na skutek błędnego uznania, że organy naruszyły wskazane przepisy w sytuacji, gdy do takiego naruszenia nie doszło, gdyż organy podatkowe działały na podstawie przepisów prawa, a zatem skarga powinna być oddalona w oparciu o art. 151 p.p.s.a.;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 w związku z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. oraz art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., art. 8, 9 i 11 ustawy k.p.a w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie, że wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy jest obowiązany do wskazania przerwy w naliczaniu odsetek wynikających z odrębnych przepisów prawa a brak takiego zapisu w treści tytułu wykonawczego uchybia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. - w sytuacji, kiedy samo nie ujęcie przerw w naliczaniu odsetek w treści tytułu wykonawczego nie może wpływać na nieprawidłowość wystawionego tytułu wykonawczego, istotne natomiast jest, aby organ egzekucyjny (wierzycie) określił prawidłową wysokość kwoty odsetek uwzględniającą okresy przerwy w ich naliczaniu;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 w związku z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. oraz art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., art. 8, 9 i 11 k.p.a., poprzez błędne wskazanie, że wystawiony tytuł wykonawczy nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., gdyż nie zawiera wskazania w treści przerw w naliczaniu odsetek, podczas gdy obowiązek wskazania w tytule wykonawczym informacji o przerwie w naliczaniu odsetek za zwłokę nie wynika z przepisu art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., a wymogi przepisu art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zakresie dotyczącym odsetek za zwłokę zostały spełnione poprzez wskazanie w tytule wykonawczym kwoty odsetek, następnie wskazana wysokość kwoty odsetek została skorygowana w postanowieniu o uznaniu za zasadny zarzutu nieistnienia obowiązku w części dotyczącej odsetek za zwłokę naliczonych w nadmiernej wysokości;
- art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.; dalej jako "p.u.s.a."), poprzez wadliwe wykonanie kontroli postanowienia pod względem jego zgodności z prawem, co doprowadziło do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień organu II i I instancji zgodnych z prawem, w związku z art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z art. 133 § 1 i art. 135 p.p.s.a., poprzez wydanie wyroku niezgodnie z przedstawionymi aktami sprawy, tj. nieuwzględnienie całego materiału zgromadzonego w sprawie przez organy prowadzące postępowanie, podczas gdy WSA winien był wydać wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 w związku z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. oraz art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., art. 8, 9 i 11 k.p.a w związku z rozporządzeniem MF, wskutek wadliwej oceny polegającej na przyjęciu, że tytuł wykonawczy nie odpowiada wymogom wynikającym z treści wzoru tytułu wykonawczego i objaśnień do niego, gdyż nie zawiera wskazania w treści tytułu wykonawczego okresów naliczania odsetek, podczas gdy zdaniem organu brak wskazania w tytule wykonawczym informacji o przerwie w naliczaniu odsetek za zwłokę nie narusza rozporządzenia MF, które to rozporządzenie nie przewiduje rubryki przewidzianej na okresy przerw w naliczaniu odsetek, a wymogi wzoru tytułu wykonawczego w zakresie dotyczącym odsetek za zwłokę zostały spełnione poprzez wskazanie w tytule wykonawczym kwoty odsetek uwzględniającej okresy przerwy w naliczaniu odsetek, następnie wskazana wysokość kwoty odsetek została skorygowana w postanowieniu o uznaniu za zasadny zarzutu nieistnienia obowiązku w części dotyczącej odsetek za zwłokę naliczonych w nadmiernej wysokości;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 2 w związku z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. oraz art. 27 § 1 pkt 3 i art. 33 § 1 pkt i 10 u.p.e.a., poprzez uznanie, że naruszenie przepisu art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. polegające na braku wskazania w tytule wykonawczym okresów naliczania odsetek, w tym okresów przerw w ich naliczaniu stanowi wystarczający powód do uchylenia postanowienia organu II i I instancji, pomimo że ewentualne uchybienie przepisom postępowania nie mogłoby mieć wpływu na wynik sprawy;
- art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. i art. 33 § 1 pkt 1 i 10 u.p.e.a., poprzez błędne zastosowanie polegające na zawarciu w uzasadnieniu wyroku zaleceń co do dalszego postępowania w sytuacji, kiedy organ podatkowy prawidłowo uznał że wystawiony tytuł wykonawczy nie narusza art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.;
- art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez uchylenie przez WSA postanowienia organu I i 11 instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z naruszeniem przez organ art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. i art. 33 § 1 pkt 1 i 10 u.p.e.a. i niewykazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że ewentualne uchybienia w zakresie przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy ww. przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. tego wymaga;
- art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez wadliwe wykonanie kontroli rozstrzygnięcia organu podatkowego pod względem jego zgodności z prawem i uznanie, że rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie zostały podjęte z naruszeniem przepisów art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. i art. 33 § 1 pkt 1 i 10 u.p.e.a. i uwzględnienie skargi, co doprowadziło do wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięć organów podatkowych zgodnych z prawem, czym naruszono przepis art. 151 p.p.s.a., ponieważ skarga - jako bezzasadna - winna zostać oddalona w całości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA błędnie uznał, że wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy zobowiązany jest wskazać w nim przerwy w naliczaniu odsetek wynikające z odrębnych przepisów prawa. Tożsamy problem prawny był już przedmiotem rozważań poczynionych przez Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo w wyroku z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 114/22. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela argumentację zawartą w przywołanym orzeczeniu i przyjmuje tę argumentację za własną.
Stosownie do art. 53 § 1 o.p. od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54 naliczane są odsetki za zwłokę. Natomiast jak stanowi art. 53 § 2 o.p., przepis § 1 stosuje się również do nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek w części przekraczającej wysokość podatku należnego za okres rozliczeniowy. Przepis ten, modyfikuje zatem sposób naliczania odsetek w odniesieniu do zaliczek, w zakresie w nim wymienionym. W myśl § 3 tego artykułu, odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe, z zastrzeżeniem art. 53a, art. 62 § 4, art. 66 § 5, art. 67a § 1 pkt 1 lub 2 i art. 76a § 1. Zgodnie z kolei z art. 53 § 4 o.p., odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego. Odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego (art. 55 § 1 o.p) W przypadku egzekucji administracyjnej świadczeń podatkowych, których podatkobiorcą jest Skarb Państwa, organ egzekucyjny, wskazany w art. 1a pkt 7 u.p.e.a. wykonuje jednocześnie funkcje wierzyciela, o którym mowa w art. 1a pkt 13 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. - Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej. Połączenie w jednym podmiocie administracyjnoprawnym funkcji wierzyciela i organu egzekucyjnego powoduje, że organ egzekucyjny powinien znać z urzędu wysokość świadczeń do wyegzekwowania, w tym poddanych egzekucji odsetek od zaległości podatkowej, a więc i prawnie istotnych okoliczności, które, zgodnie z prawem, mają wpływ na wysokość odsetek. Potwierdza to tylko art. 33aa u.p.e.a., który w ust. 4 stanowi, że wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o okresie, za który nie nalicza się odsetek z tytułu niezapłacenia w terminie należności pieniężnej. Prawnie relewantne okresy i powody nienaliczania odsetek za zwłokę od należności podatkowej wskazuje art. 54 o.p.
Z powyższego wynika zatem, że podatnik dokonujący samoobliczenia odsetek od zaległości podatkowej (w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązany) powinien w nim uwzględnić adekwatne do indywidualnej sprawy przerwy w naliczaniu odsetek od zaległości podatkowych, zgodnie z art. 54 o.p., natomiast stosujący prawo organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, oblicza i przedstawia wysokość odsetek od zaległości podatkowej, uwzględniając (również) treść art. 54 o.p. Na podstawie powyższego stosowania prawa, organ egzekucyjny sporządza tytuł wykonawczy, który zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. zawiera: treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej – także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Także rozporządzenie MF nie zmienia treści art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. To z kolei oznacza, że na podstawie art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. tytuł wykonawczy nie zawiera w swej treści okresów nienaliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej, natomiast przedstawiona w tytule wykonawczym kwota odsetek do egzekucji powinna okresy te (z urzędu) uwzględniać. Jeżeli prowadzone przez zobowiązanego podatnika samoobliczenie odsetek od zaległości podatkowej wskazywać może na nieuwzględnienie przez organ egzekucyjny w obliczaniu odsetek podatkowych przewidzianych przez prawo okresów przerwy w naliczaniu odsetek, zobowiązany może wnieść zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej odnośnie do nieistnienia w określonej części obowiązku egzekwowanego świadczenia w zakresie odsetek od zaległości podatkowej - na podstawie art. 33 § 1 i art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że błędna pozostawała ocena WSA, z której wynika, że tytuł wykonawczy w rozpatrywanym stanie prawnym powinien zawierać informację o przerwach w naliczaniu odsetek za zwłokę. Wobec powyższego, z przedstawionych i uargumentowanych powyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę WSA do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do postanowień art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Bogusław Woźniak Sławomir Presnarowicz (spr.) Jacek Pruszyński

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI