III FSK 1026/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Olsztynie, który uchylił postanowienie organu egzekucyjnego określające wysokość nieprzekazanych wierzytelności. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której skarżący, jako dłużnik zajętej wierzytelności, nie przekazał organowi egzekucyjnemu zajętych kwot, tłumacząc to przekazywaniem środków spółce na wynagrodzenia pracowników. WSA uznał, że organ nie wyjaśnił wystarczająco wymagalności i przedawnienia wierzytelności. NSA natomiast, uchylając wyrok WSA, podkreślił, że przepis art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wymaga każdorazowego badania wymagalności i przedawnienia, jeśli dłużnik zajętej wierzytelności nie podnosi skutecznych podstaw prawnych do uchylenia się od przekazania środków (np. zarzutu przedawnienia, potrącenia). Sąd wskazał, że skarżący uznał wierzytelność i nie przedstawił żadnej podstawy prawnej umożliwiającej mu skuteczne uchylenie się od przekazania środków, a jego tłumaczenie o przekazywaniu środków na wynagrodzenia pracowników, bez zgody organu, nie było uzasadnione. NSA uznał, że organ prawidłowo określił wysokość nieprzekazanych wierzytelności i uchylił zaskarżony wyrok, oddalając skargę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w kontekście obowiązku badania wymagalności i przedawnienia wierzytelności przez organ egzekucyjny, a także charakteru postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanych wierzytelności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdzie dłużnik zajętej wierzytelności nie podnosi skutecznych podstaw prawnych do uchylenia się od przekazania środków.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zwrot normatywny „bezpodstawnie uchyla się" w art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymaga każdorazowego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wymagalności i przedawnienia wierzytelności, nawet gdy trzeciodłużnik uznał wierzytelność za wymagalną i nie podnosi skutecznych podstaw prawnych do uchylenia się od jej przekazania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zwrot „bezpodstawnie uchyla się" oznacza „bez podstawy prawnej" i nie wymaga badania wymagalności ani przedawnienia, jeśli trzeciodłużnik nie podnosi skutecznych podstaw prawnych do uchylenia się od wykonania zobowiązania.
Uzasadnienie
NSA zinterpretował art. 71a § 9 u.p.e.a. jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Brak podstawy prawnej do uchylenia się od przekazania środków jest kluczowy, a nie kwestie faktyczne jak trudna sytuacja ekonomiczna czy przekazywanie środków na wynagrodzenia bez zgody organu. Uznanie wierzytelności przez dłużnika zajętej wierzytelności i brak podniesienia zarzutów prawnych (przedawnienie, potrącenie) wystarcza do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty.
Czy postanowienie o określeniu wysokości nieprzekazanych wierzytelności może być wydane w sytuacji, gdy postępowania egzekucyjne zostały zawieszone postanowieniem sądu upadłościowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie o określeniu wysokości nieprzekazanych wierzytelności ma charakter deklaratoryjny i nie wpływa na możliwość prowadzenia egzekucji, dopóki nie zostanie wystawiony tytuł wykonawczy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że postanowienie o określeniu wysokości nieprzekazanych wierzytelności jest pochodną zajęcia i nie jest tytułem wykonawczym. Dopiero wystawienie tytułu wykonawczego mogłoby być objęte skutkami postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. W tej sprawie organ nie wszczynał postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego.
Przepisy (16)
Główne
u.p.e.a. art. 71a § § 9
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zwrot "bezpodstawnie uchyla się" oznacza "bez podstawy prawnej" i nie wymaga badania wymagalności ani przedawnienia, jeśli trzeciodłużnik nie podnosi skutecznych podstaw prawnych do uchylenia się od wykonania zobowiązania.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 89 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa procedurę zajęcia wierzytelności pieniężnej i obowiązki dłużnika zajętej wierzytelności.
u.p.e.a. art. 89 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zajęcie wierzytelności dotyczy również wierzytelności, które powstaną po dokonaniu zajęcia.
u.p.e.a. art. 71a § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Uprawnia organy egzekucyjne do przeprowadzania kontroli u dłużników zajętej wierzytelności.
u.p.e.a. art. 71b
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Reguluje tryb egzekucji administracyjnej w przypadku bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności.
u.p.e.a. art. 91
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna.
k.p.c. art. 890 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy egzekucji roszczeń o charakterze cywilnym, ale jego odpowiednik w u.p.e.a. (art. 81 § 4) dotyczy banków i rachunków bankowych.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 2 lit. b)
Podstawa do ustalenia wysokości kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 124 § § 1 i § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia postanowień.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 71a § 9 u.p.e.a. przez WSA. • Niewłaściwe zastosowanie art. 71a § 9 u.p.e.a. przez WSA. • Błędna ocena działań organu podatkowego przez WSA. • WSA wadliwie uznał, że organ podatkowy wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisów. • WSA bezpodstawnie zastosował środki przewidziane w ustawie p.p.s.a. poprzez uchylenie postanowień zamiast oddalenia skargi. • Błędne wskazania w uzasadnieniu wyroku WSA co do dalszego postępowania organu.
Godne uwagi sformułowania
zwrot normatywny „bezpodstawnie uchyla się" nie wymaga aby dla poprawności postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty, każdorazowo w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, prowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie wymagalności wierzytelności • Użyty przez ustawodawcę zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" był już wielokrotnie interpretowany w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz literaturze, które zgodnie przyjmują, że należy interpretować go jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. • O braku bezpodstawności uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności można mówić tylko w tych przypadkach, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, przelewu wierzytelności). • Postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanych wierzytelności ma charakter deklaratoryjny.
Skład orzekający
Jan Rudowski
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Sokołowska
członek
Bogusław Woźniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w kontekście obowiązku badania wymagalności i przedawnienia wierzytelności przez organ egzekucyjny, a także charakteru postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanych wierzytelności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdzie dłużnik zajętej wierzytelności nie podnosi skutecznych podstaw prawnych do uchylenia się od przekazania środków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu egzekucji administracyjnej i interpretacji kluczowego przepisu, co jest istotne dla praktyków prawa. Wyjaśnia, kiedy organ egzekucyjny może określić wysokość nieprzekazanych wierzytelności bez szczegółowego badania wymagalności.
“Egzekucja administracyjna: Kiedy organ może żądać zwrotu pieniędzy bez badania przedawnienia?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.