III FSK 1000/23

III FSK 1000/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Przasnyski
Paweł Borszowski /przewodniczący/
Sławomir Presnarowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1116/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-04-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 58 § 1 i § 2 zd. 2, art. 77 § 1, art. 124 § 1 i § 2,  art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15zzzzzn2 ust. 1-3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Malinowska, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1116/22 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 sierpnia 2022 r., nr 2201-IEE.711.91.184.2022.DW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1116/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") oddalił skargę A. M. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor", "DIAS", "Organ") z dnia 31 sierpnia 2022 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku Skarżąca, domagając się rozpoznania sprawy na rozprawie, zaskarżyła go w całości i wniosła o uchylenie
w całości wyroku WSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
I instancji oraz zasądzenie od Dyrektora na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia doradcy podatkowego).
Zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479, dalej: "u.p.e.a."), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy Skarżąca wykazała, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości postanowienia organu
I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 15zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U., poz. 1842 z późn. zm., dalej: "ustawa COVID-19"), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd I instancji, gdyż Skarżąca wykazała, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na ww. czynność egzekucyjną;
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd I instancji, gdyż Skarżąca wykazała, że postanowienia organów I i II instancji nie zawierają prawidłowych rozstrzygnięć i uzasadnień;
4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
i art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 ustawy COVID-19, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku
z dnia 12.04.2023 r., w którym Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością i błędną ocenę prawną sprawy, gdyż bezzasadnie zaakceptował stanowisko organów I i II instancji, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne.
Organ w odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną domagał się jej oddalenia i zasądzenie od Skarżącej na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg. norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.)
i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że pomimo sformułowania
w skardze kasacyjnej licznych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, autor tych zarzutów w żaden sposób nie podważył ustaleń organów administracyjnych dotyczących zarówno daty doręczenia Skarżącej zawiadomienia nr [...] z 8 marca 2022 roku, jak również daty wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, poza ogólnikowymi stwierdzeniami oraz obszernym cytowaniem wyroków sądów administracyjnych zapadłych w innych sprawach, nie znalazły się jakiekolwiek argumenty podważające te ustalenia. Tymczasem są one kluczowe dla oceny wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Jak słusznie stwierdził sąd I instancji, skoro Skarżąca odebrała postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej: "organ I instancji", "Naczelnik") 25 marca 2022 roku, to bieg terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, rozpoczął swój bieg 26 marca 2022 roku i upłynął w dniu 1 kwietnia 2022 roku. Skarga na czynność egzekucyjną została nadana pismem z 1 kwietnia 2022 roku w placówce pocztowej operatora wyznaczonego dopiero 4 kwietnia 2022 roku, tj. 3 dni po upływie terminu przewidzianego do zgłoszenia tego środka zaskarżenia, a więc po terminie. Pomimo złożonego odrębnym pismem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu w niniejszej sprawie nastąpiło z przyczyn przez nią niezawinionych, wobec czego Naczelnik odmówił Stronie przywrócenia terminu do złożenia skargi, a Dyrektor, działając jako organ II instancji, postanowienie organu egzekucyjnego utrzymał w mocy.
Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy o COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń
i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Organ jak i WSA słusznie wskazali, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest ziszczenie się trzech z czterech przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Organ I instancji pismem z dnia 29 kwietnia 2022 r. poinformował Skarżącą, iż wnosząc pismem nadanym w dniu 4 kwietnia 2022 r. skargę na przedmiotową czynność egzekucyjną uchybiła siedmiodniowemu terminowi przewidzianemu dla tej czynności i jednocześnie wyznaczył 30-dniowy termin (od dnia otrzymania tego pisma) na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Skarżąca zawiadomienie to odebrała w dniu 18 maja 2022 r. W związku z tym pismo z dnia 26 maja 2022 r., nadane w placówce pocztowej w dniu 26 maja 2022 r., w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, zostało wniesione z zachowaniem ww. 30-dniowego terminu.
Ostatnia przesłanka - uprawdopodobnienia braku winy Skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną - jest kwestią sporną
w niniejszej sprawie.
Zdaniem Organu, Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w złożeniu skargi na czynność egzekucyjną po terminie, bowiem ani okoliczność błędnego przekonania o odmiennej od faktycznej dacie doręczenia przesyłki ani zły stan zdrowia wynikający z problemów osobistych i ogólnej sytuacji związanej z epidemią, wojną i inflacją, nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu, a Skarżąca nie przedstawiła okoliczności świadczących o zachowaniu przez nią należytej staranności w dbałości o własne interesy.
Odnosząc się do twierdzeń Strony zawartych w skardze kasacyjnej należy zauważyć, że samo istnienie stanu zagrożenia epidemicznego nie pozwala na przyjęcie, że w każdej sytuacji powołanie się na złe samopoczucie i zły stan zdrowia (a także na ogólną sytuację społeczną związaną z epidemią, wojną, inflacją – jak to przytoczyła skarżąca) stanowi dostateczne uwiarygodnienie stwierdzeń strony. Gołosłowne powoływanie się przez Stronę na okoliczności niepoparte jakimikolwiek dowodami, czyni jej twierdzenia mało wiarygodnymi, niepozwalającymi uznać za spełniony wymóg uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu (por. postanowienie NSA z 25 stycznia 2021 r., III FZ 96/21). Co więcej, wskazać należy na niekonsekwencję argumentacji autora skargi kasacyjnej, który jednocześnie poddaje w wątpliwość czy uchybienie terminu miało w ogóle miejsce, a następnie tłumaczy, że Skarżąca uchybiła terminowi ze względu na zły stan zdrowia.
Błędne jest również stanowisko autora skargi kasacyjnej, że wydanie postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną powinno być uzależnione od prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną organu I instancji.
W tym temacie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny w innej sprawie z udziałem Skarżącej (zob. wyrok NSA z [...] r., [...]). Należy więc przypomnieć, że kwestia terminowości złożenia środka zaskarżenia (odwołania, zażalenia lub skargi) jest pierwotną i niezależną wobec kwestii związanej z przywróceniem stronie uchybionego terminu. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia następuje w przypadku ustalenia, że strona przekroczyła termin określony w przepisach prawa. W tym przypadku organ ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie rozstrzygnięcia, od którego służy środek zaskarżenia, a także kiedy taki środek zaskarżenia został złożony. To te dwa elementy są kluczowe przy ocenie dochowania wymaganego terminu do wniesienia odwołania, zażalenia lub skargi i tylko one przesądzają o ocenie zgodności z prawem rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do ich wniesienia (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2025 r., III FSK 1481/23). Uchybienie terminowi do wniesienia środka zaskarżenia
i przywrócenie uchybionego terminu do dokonania tej czynności to dwa odrębne zagadnienia, odrębnie rozstrzygane. Powiązane są one tylko w takim znaczeniu, że nie można przywrócić terminu, któremu strona postępowania nie uchybiła (por. wyrok NSA z 25 marca 2025 r., III FSK 845/23). Obowiązujące przepisy nie uzależniają jednak obowiązku wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi od tego, czy uchybienie było zawinione. Istnienie lub nie winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii uchybienia terminowi. W tej kwestii nie ma też znaczenia to, czy strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu i czy wniosek ten wywołał zamierzony przez stronę skutek w postaci przywrócenia terminu (zob. np. wyrok NSA z 21 lipca 2022 r., III FSK 741/21). Odwrotnie, to w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu istotne jest czy termin został uchybiony. Określając zatem wzajemne relacje między kwestią uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a kwestią przywrócenia uchybionego terminu, ta pierwsza ma charakter pierwotny, druga zaś wtórny.
Dlatego nie ma racji autor skargi kasacyjnej, że rozstrzygnięcie tej sprawy uzależnione było od prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia skargi. Na marginesie należy zaznaczyć, że autor skargi kasacyjnej podobne stanowisko wskazał w skardze kasacyjnej rozpoznanej
w sprawie o sygn. akt [...].
Z tych względów niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 k.p.a.
w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 ustawy o COVID-19. Jednocześnie, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, sąd I instancji słusznie stwierdził, że zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie niezbędne elementy składowe postanowienia, a także uzasadnienie faktyczne i prawne. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. był również bezpodstawny.
Niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.
w związku z art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 ustawy o COVID-19. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nakłada na sąd I instancji obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku zawierającego zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Autor skargi kasacyjnej, poza ogólnikowym stwierdzeniem o przedstawieniu przez sąd I instancji stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością, nie wskazał, w którym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku takie błędy się znajdują. Błędów tych nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny. O naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie stanowi natomiast wyrażona przez sąd I instancji ocena prawna sprawy, która jest niekorzystna dla strony skarżącej.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
s. Krzysztof Przasnyski s. Paweł Borszowski s. Sławomir Presnarowicz (spr.)