III DS 19/02

Postanowienie z dnia 11 grudnia 2002 r. III DS 19/02 Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) nie przewiduje przedłużenia terminu przedawnienia w razie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Przewodniczący SSN Józef Dołhy, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawoz- dawca), Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2002 r. sprawy Jacka B. na skutek odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Komisji Dyscy- plinarnej przy Radzie Głównej Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 czerwca 2002 r. [...] p o s t a n o w i ł: o d d a l i ć odwołanie i obciążyć Jacka B. kosztami sądowymi postępowania odwoławczego. U z a s a d n i e n i e Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli Akademickich Politechniki W., orze- czeniem z dnia 24 maja 1999r. uznała Jacka B., asystenta w Zakładzie Badań Ope- racyjnych i Zastosowań Informatyki Politechniki W. winnym zakłócania i utrudniania pracy Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej poprzez agresywne i aroganckie zacho- wanie, podnoszenie i rozpowszechnianie nieprawdziwych i oszczerczych zarzutów pod adresem prorektora, noszących znamiona pomówienia, naganne zachowanie polegające na ułatwianiu przyprowadzonej przez siebie kobiecie fotografowania pra- cowników Politechniki mimo ich sprzeciwu, niewykonanie polecenia Dyrektora Insty- tutu polegającego na złożeniu ankiety oceny nauczyciela akademickiego i autorefe- ratu, a także niepodjęcia zleconych zajęć dydaktycznych w semestrze letnim roku akademickiego 1997-1998. 2 Za wymienione zachowania Komisja ukarała Jacka B. karą wydalenia z zawo- du nauczycielskiego połączoną z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w za- wodzie nauczycielskim. Obrońca obwinionego złożył odwołanie od powyższego orzeczenia zarzucając naruszenie w sumie 39 przepisów prawa w trakcie postępowania, w tym konstytucyj- nych, ustawy o szkolnictwie wyższym, przepisów rozporządzenia o postępowaniu dyscyplinarnym, jak również innych ustaw. Komisja Dyscyplinarna orzeczeniem z dnia 27 kwietnia 2000 r. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W wyniku odwołania od tego rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 9 lutego 2000 r., III SZ 3/00, uchylił orzeczenie organu drugiej instancji z uwagi na naruszenie przepisów procesowych poprzez nieuwzględnienie wniosku Jacka B. o odroczenie rozprawy mimo usprawiedliwienia nieobecności i przeprowadzenie roz- prawy bez jego obecności. W toku postępowania odwoławczego obrońca obwinionego złożył wniosek o uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania z uwagi na upływ terminu przedaw- nienia. Komisja Dyscyplinarna przy Radzie Głównej Szkolnictwa Wyższego w orze- czeniu z dnia 5 czerwca 2002 r. zważyła, iż w świetle art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) „postępo- wanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie czterech miesięcy od dnia powzięcia przez właściwy organ uczelni wiadomości o popełnieniu czynu uzasadnia- jącego nałożenie kary i po upływie trzech lat od popełnienia tego czynu. Jeżeli jednak czyn stanowi przestępstwo, okres ten nie może być krótszy od okresu przedawnienia ścigania tego przestępstwa”. Zdaniem Komisji powyższe oznacza, że w sprawach dyscyplinarnych nauczycieli akademickich przedawnienie karalności naruszeń dys- cyplinarnych „ustaje” po pierwsze w razie niewszczęcia postępowania z upływem 4 miesięcy od powzięcia wiadomości o czynie, a w każdym razie z upływem 3 lat od jego popełnienia. W niniejszej sprawie przypisane obwinionemu czyny zostały popeł- nione kolejno: 6 listopada 1997 r., 6 lutego 1998 r., 28 lutego 1998 r., 3 kwietnia 1998 r., 16 kwietnia 1998 r., i w trakcie kwietnia 1998 r. Tylko ten ostatni zarzut, dotyczący pomówienie wobec rektora, stanowi przestępstwo z art. 212 k.k. Jest ono jednak ści- gane z oskarżenia prywatnego, a jego karalność ustaje z upływem roku od daty do- wiedzenia się przez pokrzywdzonego o osobie sprawcy. W konsekwencji poszcze- 3 gólne czyny uległy przedawnieniu między listopadem 2000 r. a kwietniem 2001 r. Ustawa o szkolnictwie wyższym nie przewiduje konstrukcji przedłużenia biegu termi- nu przedawnienia, co oznacza, że z upływem 3 lat od popełnienia czynu dochodzi do przedawnienia także wtedy, gdy postępowanie zostało wszczęte z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 132 ust. 1 tej ustawy. W tym stanie rzeczy Komisja uchyliła orzeczenie organu pierwszej instancji i umorzyła postępowanie dyscyplinar- ne wobec obwinionego. W odwołaniu od tego orzeczenia Jacek B. dochodził jego uchylenia, a także uchylenia poprzedzającego go orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli Akademickich Politechniki W. i umorzenia postępowania na podstawie § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 1991 r. w sprawie postępo- wania dyscyplinarnego wobec nauczycieli akademickich (Dz.U. Nr 99, poz. 440), albo jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie konstytucyjnej gwarancji bez- stronności określonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji, wyrażające się w fakcie, iż w jego wydaniu uczestniczył członek składu, który już uprzednio orzekał w sprawie, w której orzeczenie zostało uchylone. Zarzucił również naruszenie konstytucyjnego prawa do obrony wyrażającego się możliwością żądania przez skarżącego uniewinnienia, jak również naruszenie art. 135 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 422 § 3 k.p.k. przez pominięcie wskazania Sądu Najwyższego zawartego w uzasad- nieniu orzeczenia z dnia 9 lutego 2000 r., stwierdzającego, iż zarzuty skarżącego będą przedmiotem rozpoznania, naruszenie § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w spra- wie postępowania dyscyplinarnego wobec nauczycieli akademickich przez jego nie- zastosowanie, a nadto naruszenie § 28 ust. 1 w związku z § 24 ust. 1 tego rozporzą- dzenia przez niezawiadomienie o terminie rozprawy przedstawiciela związku zawo- dowego, którego skarżący jest członkiem. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się do pierw- szego z nich, zarzucającego brak bezstronności z uwagi na uczestnictwo w wydaniu zaskarżonego orzeczenia członka składu komisji dyscyplinarnej, który uprzednio orzekał w sprawie w dniu 27 kwietnia 2000 r., stwierdzić należy, że zarówno przepisy ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym jak i rozporządzenia Rady 4 Ministrów z dnia 23 października 1991 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego wobec nauczycieli akademickich nie zakazują ponownego orzekania członka komisji dyscyplinarnej w rozpatrywanej ponownie sprawie, dają natomiast rzecznikowi dys- cyplinarnemu, obwinionemu lub jego obrońcy prawo zgłoszenia żądania wyłączenia członka składu orzekającego, jeżeli między obwinionym lub pokrzywdzonym a człon- kiem składu orzekającego zachodzą stosunki tego rodzaju, że mogą budzić wątpli- wości co do bezstronności członka składu orzekającego (§ 26 rozporządzenie z dnia 23 października 1991 r.). Przepis ten znajduje zastosowanie także do postępowania przed komisją dyscyplinarną przy Radzie Głównej - § 45 rozporządzenia. W sytuacji, gdy uprawnione do tego osoby, w tym obwiniony, nie zgłosiły wniosku o wyłączenie członka składu orzekającego, to ewentualne późniejsze zarzuty odnośnie bezstron- ności członka komisji nie mogą wywołać skutku prawnego, a w każdym razie nie sta- nowią podstawy uchylenia orzeczenia. Podobnie nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia konstytucyjnego prawa do obrony poprzez przyjęcie i zastosowanie konstrukcji przedawnienia i nieocenienie w związku z tym merytorycznie zarzutów stawianych obwinionemu, co wyłączyło możliwość wydania orzeczenia uniewinniającego. Przepis art. 132 ustawy o szkol- nictwie wyższym stanowi, iż postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie czterech miesięcy od dnia powzięcia przez właściwy organ uczelni wiadomo- ści o popełnieniu czynu uzasadniającego nałożenie kary i po upływie trzech lat od popełnienia tego czynu. Jeżeli jednak czyn stanowi przestępstwo, okres ten nie może być krótszy od okresu przedawnienia ścigania tego przestępstwa. Jeszcze dobitniej reguluje tę kwestię § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, stanowiąc, że nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza gdy nastąpiło przedawnienie, o któ- rym mowa w art. 132 ust. 1 ustawy. Przepisy te (nie budzące wątpliwości interpreta- cyjnych) nie dają skarżącemu uprawnienia do formułowania skutecznych żądań co do merytorycznego rozpoznania zarzutów stawianych mu w postępowaniu dyscypli- narnym. Ustawa o szkolnictwie wyższym nie przewiduje możliwości przedłużenia biegu terminu przedawnienia w razie wszczęcia postępowania. Oznacza to, że z upływem trzech lat od popełnienia czynu dochodzi do przedawnienia także wtedy, gdy postępowanie zostało wszczęte z zachowaniem ustawowego terminu. Nieprze- prowadzenie postępowania dowodowego przez Komisję Dyscyplinarną mimo stano- wiska zawartego w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2001 r., III SZ 3/00 5 z uwagi na przedawnienie, nie stanowi zatem naruszenia art. 135 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 442 § 3 k.p.k. Odnośnie do zarzutu naruszenia § 28 rozporządzenia stwierdzić należy, iż przepis ten dotyczy jawności rozprawy dyscyplinarnej i stanowi, iż jest ona jawna tylko dla pracowników danej uczelni, przedstawicieli Rady Głównej i właściwego mi- nistra oraz, za zgodą obwinionego, dla delegowanego przedstawiciela związku za- wodowego, którego obwiniony jest członkiem. Komisja może zezwolić również oso- bie pokrzywdzonej na obecność na rozprawie. W treści tego przepisu brak jest jakiej- kolwiek wzmianki o konieczności zawiadomienia przez organ orzekający przedstawi- ciela związku zawodowego o terminie planowanej rozprawy. Biorąc pod rozwagę powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na pod- stawie art.537 § 1 k.p.k. ========================================