III CZP 99/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzed Sądem Najwyższym stanęło zagadnienie prawne dotyczące momentu rozpoczęcia biegu pięcioletniego terminu do zaskarżenia czynności prawnej na podstawie art. 534 k.c. w sytuacji, gdy osoba trzecia, która uzyskała korzyść od dłużnika, następnie rozporządziła tą korzyścią na rzecz osoby czwartej. Sąd Apelacyjny przedstawił pytanie, czy termin ten należy liczyć od daty czynności między dłużnikiem a osobą trzecią, czy od daty czynności między osobą trzecią a osobą czwartą. Sąd Najwyższy, analizując przepisy kodeksu cywilnego oraz cel skargi pauliańskiej, uznał, że termin ten liczy się od daty każdej kolejnej czynności rozporządzającej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela. Wykładnia ta ma na celu zapewnienie realnej ochrony wierzyciela i zapobieganie manipulacjom majątkowym dłużnika i osób trzecich poprzez wielokrotne rozporządzanie majątkiem. W przeciwnym razie ochrona wierzyciela mogłaby okazać się iluzoryczna, gdyby dłużnik i osoby trzecie mogły skutecznie organizować 'ucieczkę z majątkiem' poprzez częste, kolejne rozporządzenia aż do upływu terminu liczonego od pierwszej czynności fraudacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia terminu do zaskarżenia czynności rozporządzającej korzyścią w ramach skargi pauliańskiej, szczególnie w przypadku wielokrotnych rozporządzeń majątkiem.
Dotyczy sytuacji, gdy wierzyciel uzyskał wyrok o bezskuteczności czynności między dłużnikiem a osobą trzecią, a następnie osoba trzecia rozporządziła korzyścią na rzecz osoby czwartej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w sytuacji, gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną od dłużnika korzyścią w warunkach określonych w art. 531 § 2 k.c., a wierzyciel ubezskutecznił czynność między dłużnikiem a osobą trzecią w drodze skargi pauliańskiej, termin o którym mowa w art. 534 k.c. należy liczyć od daty czynności między dłużnikiem a osobą trzecią czy od daty czynności między osobą trzecią a 'osobą czwartą'?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Po uznaniu przez sąd bezskuteczności czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią z powodu pokrzywdzenia wierzyciela, termin do wystąpienia z żądaniem uznania bezskuteczności czynności rozporządzającej korzyścią między osobą trzecią, a osobą czwartą (art. 534 k.c.) liczy się od daty jej dokonania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pięcioletni termin z art. 534 k.c. dotyczy każdej kolejnej czynności rozporządzającej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela, a nie tylko pierwszej czynności między dłużnikiem a osobą trzecią. Wykładnia ta zapewnia realną ochronę wierzyciela i zapobiega manipulacjom majątkowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. P. | inne | powódka |
| J. K. | inne | dłużnik |
| M. W. | inne | osoba czwarta |
| K. K. | inne | osoba trzecia |
| D. S.A. | spółka | wierzyciel |
Przepisy (3)
Główne
k.c. art. 534
Kodeks cywilny
Uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu do daty tej czynności. Termin ten liczy się od daty każdej kolejnej czynności rozporządzającej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela.
Pomocnicze
k.c. art. 531 § § 2
Kodeks cywilny
Możliwość rozszerzenia działania skargi pauliańskiej na osoby, których nie łączy z wierzycielem żaden stosunek materialnoprawny (osoby trzecie i kolejne), jest dopuszczalna pod warunkiem zaskarżenia przez wierzyciela w terminie czynności fraudacyjnej dłużnika.
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin z art. 534 k.c. liczy się od daty każdej czynności rozporządzającej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela. • Wykładnia systemowa i cel skargi pauliańskiej przemawiają za liczeniem terminu od daty każdej czynności fraudacyjnej. • Zapobieganie manipulacjom majątkowym i zapewnienie realnej ochrony wierzyciela.
Odrzucone argumenty
Termin z art. 534 k.c. należy liczyć wyłącznie od daty pierwszej czynności fraudacyjnej między dłużnikiem a osobą trzecią.
Godne uwagi sformułowania
ochrona wierzyciela w znacznej mierze iluzoryczną • proceder 'ucieczki z majątkiem' • termin biegnie indywidualnie od daty każdej czynności prawnej mającej na celu pokrzywdzenie wierzyciela
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący
Antoni Górski
sprawozdawca
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia terminu do zaskarżenia czynności rozporządzającej korzyścią w ramach skargi pauliańskiej, szczególnie w przypadku wielokrotnych rozporządzeń majątkiem."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wierzyciel uzyskał wyrok o bezskuteczności czynności między dłużnikiem a osobą trzecią, a następnie osoba trzecia rozporządziła korzyścią na rzecz osoby czwartej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w kontekście skargi pauliańskiej, które ma bezpośrednie przełożenie na ochronę wierzycieli i może być interesujące dla prawników zajmujących się egzekucją i prawem zobowiązań.
“Skarga pauliańska: Od kiedy liczyć termin na zaskarżenie kolejnych transakcji?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.