III CZP 99/13

Sygn. akt III CZP 99/13 
 
 
UCHWAŁA 
Dnia 30 stycznia 2014 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Irena Gromska-Szuster 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
Protokolant Katarzyna Bartczak 
 
w sprawie egzekucyjnej prowadzonej przez Komornika Sądowego  
przy Sądzie Rejonowym w S. 
przy uczestnictwie małoletniego wierzyciela D. B. reprezentowanego przez 
przedstawicielkę ustawową B. B.,  
dłużnika I. B. i nabywcy licytacyjnego A. W. 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 30 stycznia 2014 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w S. 
postanowieniem z dnia 26 września 2013 r.,  
 
"Czy termin złożenia do depozytu sądowego ceny nabycia 
przez licytanta opisany w treści art. 967 zd. 1 k.p.c., który uzyskał 
przybicie, a któremu w oparciu o treść art. 967 zd. 2 k.p.c. sąd 
oznaczył dłuższy termin do uiszczenia tej ceny, jest zachowany jeżeli 
przed jego upływem złożone zostało w banku polecenie przelewu, 
a kwota określona w zleceniu miała pokrycie na rachunku 
zleceniodawcy, czy też o zachowaniu powyższego terminu świadczy 
chwila faktycznego wpływu (uznania) ceny nabycia na rachunek 
depozytowy sądu?"  
 
podjął uchwałę: 

 
2 
 
Termin sądowy oznaczony na podstawie art. 967 zdanie 
drugie k.p.c. jest zachowany, jeżeli przed jego upływem 
nabywca licytacyjny złożył polecenie przelewu w banku, 
a wskazana w tym poleceniu kwota miała pokrycie na rachunku 
zleceniodawcy. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
3 
 
 
Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy stwierdził 
wygaśnięcie skutków przybicia udzielonego na rzecz nabywcy licytacyjnego 
nieruchomości A. W. oraz przepadek wpłaconej przez niego rękojmi w wysokości 
7.700 zł. Przyczyną wydania tego orzeczenia było jednodniowe uchybienie 
wyznaczonego przez Sąd na podstawie art. 967 zdanie drugie k.p.c. terminu do 
uiszczenia ceny nabycia nieruchomości. Nabywca  złożył w dniu 21 stycznia 2013 
r., tj. w ostatnim dniu terminu sądowego, polecenie w banku dokonania przelewu na 
konto depozytowe sądu kwoty odpowiadającej cenie, pomniejszonej o wadium. 
Bank zrealizował to polecenie dopiero następnego dnia, wobec czego, zdaniem 
Sądu, doszło do uchybienia wyznaczonego terminu, co pociąga za sobą 
konsekwencje z art. 969 k.p.c., o których orzekł w swoim postanowieniu. 
 
Rozpoznając 
zażalenie 
nabywcy 
licytacyjnego 
nieruchomości, 
Sąd 
Okręgowy w S. postanowieniem z dnia 26 września 2013 r. przestawił Sądowi 
Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne sformułowane w sentencji 
tego orzeczenia. 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
Z treści art. 987 k.p.c. wynika, że użyto w nim dwóch sformułowań na 
określenie przekazania ceny nabycia nieruchomości przez licytanta, który uzyskał 
przybicie. W zdaniu pierwszym tego przepisu mówi się o „złożeniu” tej ceny 
na rachunek depozytowy sądu, a w zdaniu drugim o jej ”uiszczeniu”. Mimo braku 
konsekwencji w użyciu tych określeń należy przyjąć, że w tym kontekście mają one 
jednakową treść i oznaczają przekazanie ceny przez nabywcę na rachunek 
depozytowy sądu. Trzeba przy tym dodać, że regulacja ta nie przesądza sposobu, 
w jakim to przekazanie ma nastąpić. Powszechnie stosuje się tu, ze względu na 
wysokość kwot, system obrotu bezgotówkowego, mającego w rozpoznawanej 
sprawie formę przelewu bankowego. Wymaga przy tym podkreślenia, że tytuł do 
dokonania tego przelewu nie ma charakteru świadczenia z wykonania 
zobowiązania cywilnoprawnego (zapłaty długu), lecz charakter publicznoprawny, 
wynikający z istoty prowadzonej przez komornika pod nadzorem sądu egzekucji 
z nieruchomości. Nie stosuje się więc do tej czynności przewidzianej w art. 454 k.c. 

 
4 
zasady oddawczego charakteru długu pieniężnego, zgodnie z którą dłużnik dający 
polecenie przelewu spełnia świadczenie dopiero wtedy, gdy suma dłużna dojdzie 
do wierzyciela (znajdzie się na jego rachunku). Zasadę tę potwierdził Sąd 
Najwyższy w uchwale z dnia 4 stycznia 1995 r., III CZP 164/94 (OSNC 1995, nr 4, 
poz. 62) oraz w postanowieniu z dnia 5 maja 2005 r., IV CK 4/05 (OSNC 2006, nr 4, 
poz. 69), akcentując, że odnosi się ona do sytuacji spełniania przez dłużnika 
świadczenia w ramach łączącego go z wierzycielem stosunku obligacyjnego. 
W obu tych judykatach zaakceptowano jednak prawidłowość praktyki sądowej 
uznającej, że w przypadku opłat sądowych, termin jest zachowany, jeżeli przed 
jego upływem zleceniodawca wystawi w banku zlecenie przelewu na odpowiednią 
kwotę, która ma pokrycie na jego rachunku bankowym. Takie rozwiązanie ma nie 
tylko oczywiste walory praktyczne, ale stwarza też dostateczną pewność dla 
kontroli terminowości uiszczenia opłat. Jak bowiem podkreślono w uzasadnieniu 
wyroku IV CK 4/05, odwołanie polecenia przelewu jest dopuszczalne tylko wtedy, 
kiedy przewiduje taką możliwość umowa rachunku bankowego lub regulamin 
bankowy. 
W 
przeciwnym 
razie 
odwołanie 
polecenia 
przelewu 
podlega 
uregulowaniom zawartym w art. 61 zd. drugie k.c., a zatem może być dokonane , 
jeżeli doszło do banku jednocześnie z tym poleceniem lub wcześniej, co przy 
obecnym 
elektronicznym 
sposobie 
dokonywania 
przelewów 
jest 
mało 
prawdopodobne. Odwołanie polecenia nie jest oczywiście możliwe po uznaniu 
rachunku kwotą określoną w poleceniu. Te zalety przelewu bankowego 
spowodowały, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 października 2003 r. 
IV  CK 40/02, niepubl., Sąd Najwyższy uznał, iż wypracowane w praktyce 
orzeczniczej zasady dotyczące zachowania terminu w przypadku uiszczania opłat 
sądowych przelewem bankowym mają zastosowanie także do terminu z art. 967 
k.p.c. Pogląd ten, został wyrażony na tle ówczesnej treści tego przepisu, 
posługującego się sformułowaniem o „złożeniu do depozytu sądowego ceny 
nabycia” przez licytanta, który uzyskał przybicie. Należy przyjąć, że jest on tym 
bardziej uzasadniony na gruncie obecnego jego brzmienia, ustalonego z dniem 
5 lutego 2005 r. ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks 
postepowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1804), 
mówiącego o „złożeniu lub uiszczeniu tej kwoty na rachunek depozytowy sądu”. 

 
5 
Dlatego też w niniejszej uchwale Sąd Najwyższy przyjął, że termin sądowy 
oznaczony na podstawie art. 967 zdanie drugie k.p.c. jest zachowany, jeżeli przed 
jego upływem nabywca licytacyjny złożył polecenie przelewu w banku, a wskazana 
w tym poleceniu kwota miała pokrycie na rachunku zleceniodawcy.