III CZP 98/07

Sygn. akt III CZP 98/07 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 listopada 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący) 
SSN Iwona Koper (sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
Protokolant Bożena Nowicka 
 
w sprawie z wniosku Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego w S. 
przy uczestnictwie M.Z., A.Z., Skarbu Państwa- Urzędu Skarbowego w S. i "C." sp. 
z o.o.  
o wpis w dziale hipotek przymusowych kaucyjnych, 
na posiedzeniu jawnym  w Izbie Cywilnej  
w dniu 29 listopada 2007 r., 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego 
przez Sąd Okręgowy w S.  
postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt [...], 
 
 
"Czy 
w 
postępowaniu 
wieczystoksięgowym 
o 
wpis 
hipoteki 
przymusowej kaucyjnej na rzecz wierzyciela Skarbu Państwa                
w oparciu o postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, wydane   
w postępowaniu karnym w przedmiocie zabezpieczenia grożącej 
oskarżonemu kary grzywny (art. 292 § 1 k.p.k. w zw. z art. 291 § 1 
k.p.k. i art. 293 § 1 k.p.k.) - wymagane jest pełnomocnictwo 
procesowe do reprezentacji Skarbu Państwa udzielone przez 
Prezesa Sądu sędziemu składającemu taki wniosek ?" 
 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
 
Do Sądu Rejonowego w S. wpłynął wniosek złożony przez Skarb Państwa - 
Sąd Rejonowy w S. o dokonanie w dziale IV księgi wieczystej KW Nr [...], 
prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej działki nr 24/20 i 24/45, zabudowanej 
budynkiem mieszkalnym, położonej w M., gmina D., której właścicielami są M.Z. i 
A.Z. na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej wpisu hipotek przymusowych 
kaucyjnych do kwoty 60.000 zł na rzecz wierzyciela Skarbu Państwa — Sądu 
Rejonowego w S. w  zakresie grożącej oskarżonemu M.Z. kary grzywny do kwoty 
315.400 zł na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego w  S. w zakresie 
należności podatkowych do kwoty 570,250 zł na rzecz wierzyciela „C." Spółki z 
ograniczoną odpowiedzialnością, w  zakresie roszczenia o naprawienia szkody. 
Jako podstawę wniosku wskazano art. 292 § 1 k.p.k., art. 747 pkt 2 k.p.c., art. 110 
ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca 
podał, że do Sądu Rejonowego w S. wniesiony został akt oskarżenia przeciwko 
M.Z. o czyny z art. 296 § 1 i 2 k.k. i inne. Postanowieniem z dnia 7  października 
2004 r., zmienionym postanowieniami Sądu Rejonowego w  S. z dnia 28 listopada i 
15 maja 2006 r. Prokurator Okręgowy w  S. dokonał zabezpieczenia na mieniu 
oskarżonego grożących mu kar grzywny i środka karnego w postaci obowiązku 
naprawienia szkody oraz uszczuplonych należności podatkowych. Wniosek 
podpisany został przez sędziego Sądu Rejonowego w S., Przewodniczącą składu 
orzekającego o zabezpieczeniu majątkowym, postanowieniem z dnia 15 maja 
2006 r. 
Zarządzeniem z dnia 29 listopada 2006 r. Sąd Rejonowy w S. dokonał 
zwrotu wniosku. Zdaniem tego Sądu wydane zgodnie z art. 291 § 1 k.p.k., art. 292 
§ 1 i art. 293 § 1 k.p.k. postanowienie o zabezpieczeniu wykonania orzeczenia na 
mieniu oskarżonego stanowi podstawę wpisu hipoteki przymusowej w księdze 
wieczystej na podstawie art. 110 u.k.w.h. Na podstawie art. 25 § 1 k.k.w. do 
wykonania 
postanowień 
o 
zabezpieczeniu 
roszczeń 
cywilnych 
będących 
przedmiotem postępowania karnego i grzywny stosuje się przepisy k.p.c. 
W  sprawie niniejszej wnioskodawca wniósł o dokonanie wpisu hipoteki na rzecz 

 
3 
trzech wierzycieli, nie posiadając samodzielnej legitymacji do wystąpienia z nim na 
rzecz żadnego z nich. Czym innym jest bowiem wydanie postanowienia 
w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego, a czym innym legitymacja do złożenia 
wniosku o wpis hipoteki, która oprócz prokuratora przysługuje podmiotom 
określonym w art. 6262 § 2 k.p.c. W ocenie Sądu Rejonowego, Skarb Państwa - 
Sąd Rejonowy w S. powinien być w sprawie reprezentowany przez Prezesa tego 
Sądu, ewentualnie, sędziemu składającemu wniosek, powinno być udzielone 
pełnomocnictwo Prezesa Sądu. Brak wniosku w tym zakresie stanowił podstawę 
jego zwrotu. 
Sąd Okręgowy w S., rozpoznając zażalenie na zarządzenie o  zwrocie 
wniosku, powziął wątpliwość wyrażoną w przedstawionym Sądowi Najwyższemu 
zagadnieniu dotycząca tego czy w postępowaniu wieczystoksięgowym o wpis 
hipoteki przymusowej kaucyjnej na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o 
postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wydane w postępowaniu karnym, w 
przedmiocie zabezpieczenia grożącej oskarżonemu kary grzywny, wymagane jest 
pełnomocnictwo procesowe do reprezentacji Skarbu Państwa. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Przepis art. 390 § 1 k.p.c. wiąże instytucję przedstawienia Sądowi 
Najwyższemu zagadnień prawnych do rozstrzygnięcia z konkretna sprawą, na tle 
której wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Tym samym 
wyłączona została możliwość przedstawiania zagadnień prawnych oderwanych od 
konkretnych potrzeb określonej sprawy i pozbawionych znaczenia dla jej 
rozstrzygnięcia. 
Sytuacja taka zachodzi w przedmiotowej sprawie, w okolicznościach której, 
rozstrzygniecie przedstawionego Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego nie 
może odnieść wpływu na oczekiwany przez skarżącego wynik sprawy polegający 
na dokonaniu wpisu hipoteki przymusowej zgodnie z jego wnioskiem. 
Hipoteka przymusowa, która polega na obciążeniu nieruchomości dłużnika 
w  celu zabezpieczenia, nie może być wpisana, gdy dłużnik utracił już prawo 
własności. Dłużnik M.Z. utracił zaś prawo własności nieruchomości objętej księgą 
wieczystą KW Nr 1[...] zanim jeszcze do Sądu Rejonowego w S. wypłynął wniosek 

 
4 
o dokonanie w niej wpisu hipotek przymusowych zabezpieczających na jego mieniu 
należności objęte postanowieniem o zabezpieczeniu wykonania orzeczenia w 
sprawie karnej (zawiadomienie k. 103). 
W tym stanie rzeczy przedstawione zagadnienie prawne nie wymaga 
wyjaśnienia, co zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie 
Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm. w zw. z art. 390 § 1 k.p.c.) 
uzasadnia odmowę podjęcia uchwały.